Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 1352 |
Cüneyt ÖZDEMR
(Fenerbahçe Laiktir Laik Kalacak – 26 Temmuz 2011 – Radikal)
“Mesele, bu insanlarn bakalarnn ölümleri üzerine bu kadar umarsz yorum yapabilmeleri.”
Hayatnzda hiç “umarsz yorum” dinlediniz mi: yani “çaresiz yorum” veya “yorumun çaresiz olan”n? Böyle bir ey var m?
u “umarsz” kelimesini baka kelimelerle kartran köe muharriri says artyor: Engin ARDIÇ, Dücane CÜNDOLU ve M. Aybike SNAN’dan sonra imdi de Cüneyt ÖZDEMR’in “umarsz” hatas…
Bu “umarsz” kelimesi “umur, umursamak” ile irtibatl sanlyor olacak ki bazen “umursamaz, umursamadan, aldrmakszn” manasnda kullanlyor. (Engin ARDIÇ da bir yazsnda "umar" kelimesini “ümit, umut” yerinde kullanmt.)
Hâlbuki “umar” kelimesi “çare” demek olduu gibi “umarsz” sözü de “çaresiz” demektir.
Türkçe olan “umar” ve “umarsz” kelimelerinde niçin böyle sk sk yanla düüyoruz da Farsçadan gelen “çare” ve "çaresiz" kelimelerini hep doru kullanyoruz?
Cevab basit: Dilde canl olan bir kelime ne kadar eskiyse o denli salamdr: O kelimenin manas (=mefhum) ile lafz (=telaffuzu veya yazl hâli) arasndaki ba kuvvetlidir.
Bu grupta olan kelimeleri hatal kullanma ihtimali çok düüktür.
Ne var ki dile yeni giren kelimeler mana-lafz balarnn zayfl yüzünden sk sk hatal kullanlrlar. Türkçede buna yüzlerce örnek verilebilir.
Türkçeyi “Çare”siz Brakmak
imdi “umar, umarsz” kelimelerine bu pencereden bakalm:
TDK’nin Derleme Sözlüü’ne göre “umar” kelimesi halk aznda (Beyehir, Seydiehir ve çevresinde) “çkar yol, çare” yerinde kullanlan bir kelime. Ayn lügat “umarsz”n da Kastamonu ve Mula’da “çaresiz” manasnda kullanldn tespit etmi.
“Umar” ve “umarsz” kelimelerinin 1970’lere kadar Türkçe kültür dilinde bulunmadn söyleyebiliriz. Nitekim bu iki kelime 1901’in Kaamûs- Türkî’sinde de mevcut deil, 1928’in mlâ Lûgati’nde de…
Türkçe kültür dilinde “çare” ile “umar” ne zamandan beri var?
Sevan NANYAN’n tespitine göre “çare” kelimesi 1070’ten bu yana mevcut; buna karlk “umar” ise 1970’ten beri… Birincisi nerdeyse 1000 yllk fakat ikincisi daha 50 yanda bile deil…
“Umar, umarsz” kelimeleri bundan sonra da – maalesef – sk sk hatal kullanlacak. Çünkü dile girii ani ve suni, kültür diline de biraz yabani...
Dili Bozmak
1000 yldan beri herkesin kulland bir kelimeyi atp yerine mahallî bir sözü koymaya kalkarsanz böyle karklklar her zaman olur...
Siz Arapça-Farsça asll kelimeleri dilinizden kovmaya çalrken onlarn yerine öz Türkçe diye meydana sürdüünüz acayip sözler birbirine karr, ortalkta babo dolar, ona buna bular.
Sonra ne olur?
Gitgide dilimiz çaprar.
Ve ardndan fikirler slar, kulaklar arlar, kafalar kalnlar…
Daha sonra ne olur?
Herkes hr, her ey kr…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
26-07-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
