
| Kategori : TÂRÝH / DÜNDEN BUGÜNE | Okunma Says: 6049 |
slâmclk ne zaman, nasl balad?
Türkiye’de modern bir hareket olarak slamclk’n resmi tarihi (1908) II. Merutiyet’le balar. Örfi hukuk üzerine kurulan Osmanl Devleti’nde, eyhülislam siyasi ilerde söz sahibi iken, Yavuz Sultan Selim’le resmi hüviyet kazanm bir hilafet varken ve kuruluundan itibaren, Birinci Meclis de dahil tarikatlerle iç içe olan bir devlet yaamken, slamclk’n II.Merutiyet ile balatlmasnn elbette önemli sebepleri var:
1. slamclk’n daha önceki dönemlerde bulunmayan ve siyasi hayata ekil veren bir hizbin (frka, parti, grup) sunduu toplumsal proje olmas
2. Tanzimat’tan sonra, devletin zihniyet ve ideal olarak lay- Kelimetullah’tan (slamclk) vazgeçtiini ilan etmesi
3. slamclk’n yerine Batclk, Milliyetçilik gibi siyasi anlaylarn devlete hakim olmas ve gayr-i slami zihniyetin millete yeni bir proje olarak sunulmas
Temelini, toplumun birliini, halifenin ahsnda temsil edilen slam devletinin bütünlüünü (vahdet) koruma düüncesi oluturan ve bunun için Bat’ya kar yeniden toparlanmay esas alan slamclk; bir hizip oluturmutur; ama bu frka veya parti anlamnda bir hizip deil; münevverler arasnda ve ksmi de olsa yönetim içinden çkm bir insan kümesidir.
slamclk sürekli engellendi!
Halkn Müslüman olmas ve Osmanl Devleti için bir çare sunmasndan dolay slamclk’a, dier düünce tarzlarndan daha çok ve çabuk rabet edilmedi. Hatta slamclk balangçtan beri fiiliyata geçirilmesine imkan verilmemi bir siyaset ve düünce tarz olarak kald. Neden böyle oldu? Bunun; kadro yetersizlii, toplumsal bir proje olarak deil; entelektüel bir ura olmas, savunucularnn makam ve mevkileri görünce davadan vazgeçmeleri, bask ve iddetle engellenmeler gibi birçok sebebi var.
slamclk düüncesi altnda olmasa bile; bu ülke zorda kald bütün durumlarda çareyi yine slam’da bulmu, slam’dan görmütür. Bu, Müslümanlarn yeterlii ile deil; slam’n evrensel; halkn Müslüman oluuyla ilgili bir husustur. Tahrif edilmemi bir Kitab’a, Kitab’ hayata geçirmi bir Peygamber’e uyan, Peygambere halife olmu ashaba ve tabiine yaklat oranda büyük medeniyetler kuran Müslümanlar elbette varln sürdürecek, fonksiyonunu icra edecekti.
Halifelik slama göre(!) kaldrld
Balk tutulunca olta unutulurmu; bizde bir adm daha atlm ve olta cezalandrlmtr. Cezalandrma erkini elinde bulunduranlar veya erki cezalandrmada kullananlar için milletin de bir mekri vard. Bu, çok partili hayata geçiin dourduu, hakim zihniyetin beklemedii ve tabii ki istemedii bir sonuç idi.
Gerçi Cumhuriyetin ilk yllarnda bir eylem olarak olmasa bile bir düünü biçimi olarak slamclk’n geçmile kolayca ba kurabilecek, halkla scak temas arac tarikatleri vard. Dou’da medrese ile ilintili olan kiileri de buna eklemek gerekir. Ne ki ad geçen kesimlerin var olduu sanlan potansiyeli -kullanlsa nasl bir sonuç verecei bilinmez ama- kullanlmamtr. Var imi gibi görüntü vermesi bile bu potansiyelin tehlikeli olarak alglanmasna yetmitir, Menemen vak’as ve apka vesilesi ile potansiyel bastrlmtr.
Bu olaylarla sistemin bundan böyle slam’a ve Müslümanlara muhtaç olmad zannna kapldn ve bu kanaatini göstermek istediini anlyoruz. Ama halkn slam’dan baka bir dayana, güç kayna ve hatta varlk sebebi yoktur; ite bu gerçek DP’nin iktidara gelmesine (1950) kadar anlalmamtr.
Yazar: Kamil Yeþil |
29-09-11 |
||
| E mail: dünyabizim.com | Tweet | ||