Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3162 |
nsan hiç ummad bir anda, hiç ummad bir eyi sorgulamaya balayabiliyor. Bundan yllar yllar önce, Londra’da bir metni ngilizceden Türkçeye çevirmek için yrtnrken kendimi ‘Cumhuriyetin kazanmlarn’ sorgularken buluvermitim.
ngilizce metin çok nüanslyd, kelimelerle oynanarak yazlmt. Ben de ayn tad vermek istiyordum Türkçe çeviride. Ama bir türlü olmuyordu ite. Suçu elimdeki sözlüe yükledim ve kütüphanenin yolunu tuttum, baka bir sözlük bulmak için... Raflarda ngilizce-Türkçe sözlük ararken bir anda Redhouse’un Osmanlca-ngilizce sözlüü iliti gözüme. Tula gibi bir eydi. Türkçe-ngilizce sözlüklerin en az iki kat... Açp sözlüü kartrmaya balaynca, Türkiye’de ‘dil devrimi’ adn verdiimiz eyi de sorgulamaya balamtm.
***
Osmanlca, ‘alfabe’ ve ‘dil devrimlerinden’ sonra artk ölüme mahkûm edilmi bir dildi. Ama o sözlüü kartrrken Osmanlcann ngilizceyle ba edebileceini anladm. ‘Dil devrimi’ diyerek, sistematik olarak dilin fakirletirilmesi çok hüzünlü bir kayp olarak göründü gözüme. Sanki bir kökten gecekonduya tanmtk ve bir de bununla övünüyorduk. Osmanlca yabanc kelimelerle dolu olduu için trpanland, öyle mi? yi de dünyann en zengin dillerinden biri kabul edilen ngilizce, bu zenginliini, kelimelerinin çounu dardan almasna borçlu deil mi? Hâlâ da her sene binlerce kelime giriyor ngilizceye, ama kimsenin aklna, u kelimeleri atalm demek gelmiyor.
***
Hukuk fakültesine baladm yllarda, arkadalarmla birlikte yaadm ortak bir öfkeyi dün gibi hatrlarm. Ders kitaplarn çalrken, sadece hukuku deil adeta yeni bir dili de öreniyorduk. Bolca Osmanlca kelimenin kullanld bu kitaplar, ar bir yük gibi görünüyordu gözümüze. Halbuki sonradan anladk ki o Osmanlca kavramlar olmadan hukuk üretilmesi mümkün deildi. O yüzden de Cumhuriyet elitleri hukuka fazlaca ilimemeyi tercih etmilerdi.
Osmanlca kelimeleri çkardktan sonra hukuk üretilemiyorsa eer, felsefe, sosyoloji, antropoloji ve dier pek çok sosyal bilim dalnda ne olmutu peki? Düünsel kabzlmzla dilde yaadmz ‘sadeleme’ arasnda bir iliki var myd? Ne yaparsak yapalm, Hegel’i, Kant’ anlayamamzn nedeni bu muydu yoksa? “Tinin Görüngübilimi” bu yüzden mi ruhlarmz karartyordu? Kültürel hayatmzn bu denli fakir olmasn bu ‘dil devrimi’ne mi borçluyuz acaba?
***
Dünyada, unun urasnda 80-90 sene önce yazd, konutuu dili anlayamamas nedeniyle övünen bizden baka bir ulus var mdr? Osmanlcann, büyük çounluumuza Çince gibi gözükmesinde bir tuhaflk yok mu?
Alfabenin deitirilmesi de sorunlu bir ekilde olmad m? Neden Arap Alfabesi’ni tümüyle silip attk? Onu da bir taraftan öretemez miydik? Hiç olmazsa sosyal bilim alanlarnda üniversite okuyanlara öretilemez miydi bu alfabe? Yoksa derdimiz dili sadeletirmekten öte, geçmii unutturmak, geçmile tüm balar koparp atmak myd? Bunun övünülecek bir taraf var m Allahakna? nsanlarn kitlesel imhasna soykrm diyoruz, bir kültür batan sona imha edildiinde ona ne ad vermeliyiz? Bu bir özykm deil midir ayn zamanda?
***
imdi bütün bunlar nereden aklna geldi derseniz... Strasbourg’da kaldm otelde kahvalt yapyorum. Televizyon bangr bangr baryor. Hiç Franszca bilmem ama hep tandk kelimeler geçiyor: Laicite, slam, radical...
Günlerdir hep ayn terane, televizyon programlar tartmalarla dolu, ayn kelimeler ve örtülü kadn fotoraflar duruyor fonda... Bu psikoloji bana çok tandk geliyor. Bizim Cumhuriyeti kuranlar buralardan çok esinlenmilerdi. Belki de devletimiz toplumumuza hep bu nedenle biraz Fransz kald...
Bu Fransz kalma hali, halen daha da devam ediyor... Van’da souktan titreyen vatandalarmza, kazak, ceket, battaniye yerine, tonlarca bayrak gönderiyoruz. Tir tir titrerken bayraklarn da sallayp, 29 Ekim ‘Cumhuriyet Bayram’n kutlasnlar diye...
Yazar: Orhan Kemal Cengiz |
30-10-11 |
||
| E mail: radikal.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
| Ýhsan Efendioðlu | |||
OSMANLICA VE DÝL DEVRÝMÝ |
Tarih : 31-10-11 | ||
"Osmanlýcanýn, büyük çoðunluðumuza Çince gibi gözükmesinde bir tuhaflýk yok mu?" diyor yazar ve doðru söylüyor. Osmanlýcanýn öðretilmesi gerektiðini ve bunun bir ihtiyaç olduðunun kaç kiþi farkýnda acaba? Üniversiteyi bitirmiþ insanlarýn ekseriyeti arap alfabesi ile yazýlmýþ bir metni gördüðü zaman, bunu ya arapça bir metin ya da Kur'an-Kerim'den bir âyet zannediyor. Millî Eðitim Bakanlýðý'nýn âcilen yapmasý gereken iþlerden birisi de Osmanlýca dersini mecburî hâle getirmeleleri. |
|||
