Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 5138 |
26 Eylül’de “Dil Bayram” kutlanm. Devlet erkân usulen övücü mesajlar yaynlam. Biz de bu kutlamalara âcizane bir katkda bulunalm dedik. Buyurun bakalm!
“Fla” ingilizce “parlt, imek” demek. Bu anlamyla kelimenin türkçeye geçmesi beklenemez elbette. “Fennî” bir uygulama, teknolojik bir bulu bu kelimeyi dilimize soktu. Fotoraf çekmeye uygun k salayan bir cihaz olarak dilimize girdi “fla”. (“Fla”, geçenlerde vefat eden 1960’l, 70’li yllarn ünlü gazetecilerinden Gökhan Evliyaolu’nun köe yazlarnn bal idi. Peyami Safa “Objektif” sütununda yazard, Gökhan Evliyaolu “Fla”da.)
Fotoraf makineleri ile ezamanl çalan k saçan cihazlar 1949’dan sonra yaygnlamaya balam. On yl sonra, Türkçe Sözlük’ün 1959’da yaplan 3. basksnda kelimeyi buluyoruz. (Nianyan Sözlerin Soyaac’nda, bir zühûl eseri, 1955 diye kayt dümü).
Tahmin edilebilecei gibi, kelime sözlükte ingilizce imlâs ile, yani “flash” olarak yer almyor... Sözlüün bu basksnda hepimizin çok âina olduu bir kelime daha var: “Kokakola”!
Hayret ender hayret! Bu kelimenin ne ii var Türkçe Sözlük’te? O dönem Amerikancln tavan yapt yllar! TDK Sözlüü de modaya kaplm, bir firmann adn tayan içecei sözlük maddesi yapm! nsann “reklam aldlar da ondan!” diyecei geliyor!
Tabiî ki, TDK sözlüünün sonraki basksnda böyle bir kelime bulamazsnz. Türkiye “kola” denilen içecekle 1950’lerde tant. Hatta onunla ilgili fkralar üretildi. Bir delikanl çay bahçesine gidiyor ve “coca cola” istiyor. Bilgiç garson düzeltiyor: “Galiba ‘koka kola’ demek istediniz!”
“Hayr” diyor delikanl, “Coca cola!” Sonra öyle bir açklama getiriyor: “Benim adm Cevat. Eer ona ‘koka kola’ dersem, bir gün bana da ‘Kavat’ demeye kalkarlar!”
Anlalaca üzere, konumuz yabanc dillerden geçen kelimelerin nasl yazlaca. Son yllara kadar pek tereddüt yoktu: Nasl okunuyorsa öyle! Fakat son yllarda “fla” gibi yerlemi kelimeler dâhil, birçok yabanc kelime okunduu gibi deil, kaynak dildeki gibi yazlyor. Günlük hayatta baz televizyon firmalar karmza böyle çkyor.
Bu her ne kadar böyle ise de, sözlükler kaideye riayet ediyordu. Evet “ediyor-du”!. Bu konuya “fla”tan giriimizin sebebi “fla bir giri” yapmak deil! Bilgisayar âleminde son yllarda yaygnlaan, ufak tefek ama raflar dolusu kitap yüklenebilen “fla bellek”in sözlükte yer alp almadna bakmak.
Bunun için Türkçe Sözlük’ün 11. basksn kartrrken, “fla”tan önce “flashback” ile karlamayaym m! “Fla çakt” m desem, “afak att” m desem bilmiyorum!
Erbabnn malûmu, “flabek” geri dönü anlamnda bir sinemaclk terimi. Daha önce Kurum dilimize imlâsyla musallat olmak isteyen kelimeleri Yabanc Kelimelere Karlklar (Sözlüü)ne alrd. Nitekim orada da var ve “ingilizcedeki imlâs ve telaffuzu ile dilimize sokulmaya çall”d belirtiliyor!
imdi kelime resmî sözlüümüze ingilizcedeki imlâsyla alnmsa, bunu nasl yorumlamal? Yani “düman içimizde, dilimizi yabanc dillerin boyunduruundan kurtarmak için kurulmu tekilatmzda” diyebilir miyiz?
Tabii “flashback” Türkçe Sözlük’ün son basksna kaynak dildeki imlâsyla giren tek unsur deil. Tamamna bakamadm elbette, ama balardan biraz örnek vereyim: Change, chat, check-in, check-out, check-point, check-up, chip-card... anlayacanz “Türkçe Sözlük” nam eserde bunlardan yüzlerce, belki binlerce var. Madem iddia sahibisiniz, “Türk Dil Kurumu”sunuz, bunun arkasnda durun! Sözlüe aldnz kelimeleri okunduu ekilde yazmak ilkesini asla bir yana brakmayn!
imdi bu bir kaç kelimeye bakalm. Bugün chat (çet), chek-up (çekap) günlük hayatta yaygn olarak kullanlyor. Bunlar okunduu ekliyle sözlüe almak gerekebilir. (Nitekim, “çekap” 1998 basksnda var. Bu geriye dönü neden?) Change, check-in, check-point vs. ise türkçe ibarelerin altna ingilizceleri olarak yazlyor. Bunlarn türkçe sözlüe böylece girmesi doru mudur? Eer bu doruysa, tehlike annda çklacak yeri belirtmek üzere “çk”la birlikte yazlan “exit”i de alalm!
Böyle uydurma Türk Dil Kurumu olur mu? Hadi Kurum uydurma deil, böyle uydurma Dil Kurumu Bakan olur mu? Dil Kurumu’nun neredeyse 70 yllk sözlüünü tek bana üstlendi neredeyse.
Hangi bakann, babakan yardmcsnn alanna giriyor TDK? Gerçek bir ilim adam ve sahasnn tartmasz otoritesi Tarih Kurumu Bakan Ali Birinci’yi pn ii görevden alan irade neye binaen bunu yapt da Dil Kurumu bakan neden srarla bu makamda tutuluyor? Yoksa küresel zorbaya türkçeyi terk edip ngilizceye geçme sözü verdik de mevcut bakan geçi döneminin deimez adam m?
Dürüst olalm: “Türkçe Sözlük” deil, “Turkish Lexicon” yazalm olsun bitsin! “Chef Lexicographer”e de bu yakr!
Peki, o zaman ne yapacaz? Çünkü “bayram”n ingilizcede tam karl yok! “Turkish Lenguage Festival” mi diyeceiz, “Turkish Lenguage National Day” m? Yoksa ulusalc taklp “Turkish Lenguage Bairam” m?
Yazar: D. Mehmet Doðan |
02-11-11 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
| hatice su | |||
olacaðý bu deðil miydi |
Tarih : 04-11-11 | ||
þaþýrmadým, yalnýzca "bu kadar erken mi?" diye üzüldüm. yýllardýr dil topraðýmýza ekilen yabani otlar gövermeye baþladý ve gül fidanlarýmý boðuyor demek, yazýk! Ama yazarýmýz yanlýþ þeye kýzýyor, sözlüðün içindeki kelimeler yýkýmýn görünen yüzüdür. Bu olmasý beklenen bir þeydi. Çünkü artýk kimse o kelimelerin sözlüðün içinde olmasýna tepki göstermez. hatta olmazsa isyan çýkar, çünkü onlarý -maalesef ki- kullanýyoruz. konmasa raðbet görmez. Bunlarý yazarken hicran duyuyorum. Ýnþallah daha fazla yitirmeyiz dilimizi. Yoksa lal ü ebkem kalacaðýz. |
|||
