Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / HUKUK HÝKÂYELERÝ | Okunma Says: 4082 |
Hukuk, yani pozitif hukuk, yani yasalar; bir toplumu ahlâk ihtiyacndan uzaklatramaz, eski ve tam tabiriyle "ahlâktan mustanî" hale getiremez.
Yasalar, görebildii, tespit ve ispat edebildii eyleri cezalandrr. Tespit ve ispat edilemeyenler, biliniyor olsa da, öylece kalmaya ve hayatn içinde akmaya devam eder. Ediyor da zaten ve herkes bunu kendi bireysel yaayndaki gözlemleriyle dahi anlayabilir, izleyebilir. Hukuk bütün hakszlklar önleyebilir mi? Yok böyle bir ey. Gizli ve kirli iler her dönemde her yerde var oldu; sadece teknik ve metalik deiimler yaand; deien artlara uygun pozisyonlar alarak ve dekorlar oluturarak o ileri devam ettirmenin yollar ve açklar daima bulundu. Nispet ve younluk dereceleri bir noktadan sonra hep artt.
"Ahlâk" denilince, sadece baz ahlâkszlklarn yaplmamasn anlamak doru olmaz. Bir de, ahlâkî güzellikler, faziletler var. Fedakârlk etmek, feragat sahibi olmak, bakasnn da iyiliini istemek, yardm sever olmak, vicdanl ve insafl davranmak, duyarl ve merhametli bir yürek tamak, vefa göstermek, gibi...
Aslna bakarsanz, hukukun etkinlii ve baars da, bireysel ve toplumsal ahlâkn salamlna baldr. Çünkü hukuku uygulamak durumunda olanlar da insanlardr ve insanlarn sübjektif ahvalini denetleyebilen bir hukuk mekanizmas, cihaz, enstrüman yoktur. Toplumun ahlâkî yaps ve dokusu, meslekî kriterlere göre kategorize edilemez. Hukukçular da insandr, mühendisler de, ekonomistler de, hekimler de, siyasetçiler de, sanayiciler de. nsan, görevi eitimi ne olursa olsun, her yerde insandr.
Peki ahlâk eitimi ne olacak, nasl olacak? "Bilim" ahlâk eitimi verir mi? Felsefe ve ideolojiler verir mi? Her türlü kopukluun ve ayar bozukluunun menei bence buras.
Liberalizmin ve kapitalizmin bireyi, bir ekonomik insandr. Zenginlemeyi ve özgürlemeyi düünür. Peki "insan olmak" için bu yeter mi? O adam, özgürlemek ve zenginlemek için neler yapacak; sonra da o özgürlüü ve zenginlii nasl kullanacak, nasl yaayacak? Bu insann sorumluluk bilinci ve kiilii nasl oluacak? lkeli, kiilikli, sevgi ve sayg insan; sorumluluk bilincinin insan bireyi nasl var olacak? Devlet sadece hukukla ve adalet hizmetleriyle mi salayacak bunlar? Bireyin ruhuyla, aklyla, iradesiyle, kalbiyle ilgili denge ve gelime ihtiyaçlar nasl karlanacak?
Bir birey, cezalandrlmayacandan emin olduunda; niçin çalmayacak, niçin rüvet almayacak, niçin zulmetmeyecek? Bu sorularn cevab, hangi izm'de var? Bireyin devletle olan ilikilerinden söz edip durmak yeter mi? Onun ailevî-toplumsal ilikileri ne olacak? Ona iyi insan, iyi yurtta, iyi anne-baba, iyi evlat, iyi örenci, iyi meslek insan olma eitimini ve deerlerini kim verecek? Senin datacan görevlerde ve rollerde "iyi insan"a, sorumluluk bilinci sahibi kiilikli ve ilkeli insana ihtiyaç yok mudur?
Her ideoloji, ideoloji haline getirilmi her olgu, bireyin (insann) düünce hayatn ve özgürlüünü kstlar, daraltr, dondurur. Her eyin öncesinde bireyin insan hakknda insann bütünlüü dengesi ve mutluluu hakknda derinleen düünceler üretme ortamn, mecalini, imkânlarn yok eder. Bunu komünizm açktan yapar, kapitalizm dolayl yollardan yapar. Brakrsan, tedbir almazsan yapar. Bir test örneklemesi olarak mesela unu sorabiliriz: Gayrimeru iliki serbestlii, liberal dünya görüünün hangi deerine, hangi deer ölçüsüne aykrdr?
Rasyonalizm nasl rasyonel deil ise, liberalizm de liberal deil. Bütünlüüne kavuturulmam birey için; özgürlük, tanml bile deildir. Düünceye özgürlük istemek için önce gerçek özgürlük düüncesinin var olmas gerekir. Düünme mecali, vakti, eitimi vermediin, bütünlüünün kiiliinin gelimesini imkânszlatrdnn insanda bireyde düünce üretme yetenei ve niyeti olur mu ki, özgürlük düüncesi ve ideali olsun? Tut keli perçeminden! Bizim kültürümüzdeki etimolojide ahlâk aslen hukuku da kapsar. Az bilinir ama böyledir. imdi ise irtibat kurmaktan bile aciziz.
Yazar: Ahmet Selim |
23-11-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
