Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 3871 |
Kanûnî mektubunda ne diyor?
Dü artk yakamzdan Fransa. Baka kapdan geçin. Bu kap, o eskiden entrikalarnla sadrazam deitirttiin kap deil. Kanuni'nin kaps...
Hem 'Düelim artk u Türklerin yakasndan' diyen ben deilim. Senin öz evlatlarndan bir filozof. öyle demi kendi bünyesindeki despotizmi Dou'ya ykmaya çalan aydnlarna: "Türklerin yakasndan düelim artk." Neden söylemi bu sözü biliyor musunuz? Fransa'da mevcut olan despotik yönetimi gözlerden gizlemek için ikide bir Türklerin despot olduunu yazp çizdikleri için. Fransa'nn kendi despotizmiyle yüzlemesi gerektiini yüreklilikle dile getiren Althusser'in kendi tarihlerinin gözündeki mertei görmeyen Fransz parlamenterlere söyleyecek çok sözü olmal.
Sizin anlayacanz Fransa, tarihi boyunca bizimle oyaland, bizimle oynad, böylece kendisine dardan bir tutamak bulmaya çalt. Bir baka deyile Türklerin ve Müslümanlarn yakasndan hiç dümedi. Bunu görmek için Cezayir'e kadar gitmeye de gerek yok. Antep, Urfa ve Mara, bir de Antakya halkna sorun, size anlatsnlar zalimliklerini.
Fransa'nn slam' kendi kimliine ayna olarak tutma alkanl daha 732 ylnda balar. Güya Müslümanlar o tarihte Fransa'ya girmekte iken Poitiers'de durdurulmutur. Bunu bir kahramanlk destan olarak anlatrlar. Oysa eskilerden Pierre Loti, yenilerden ise David Levering Lewis'in yakaladklar gibi ortada zafer diye bir ey yoktur. Sadece Fransa snrn biraz zorlayan Araplarn sonradan baka bir cepheye gitmeleridir söz konusu olan. Ama Franszlar bu sözde zaferi öylesine allayp pullamlardr ki, duyan da slamiyet'i Avrupa'da durduran güç zannedeceklerdir Franszlar.
Bunu önce Fatih'in, sonra da II. Mahmud'un annesinin aslnda Fransz olduu aklabanl takip etmi, nihayet igal ettikleri slam ülkelerine medeniyet götürdükleri mavalna kadar vardrmlardr ii. Oysa 1945 gibi geç bir tarihte bile (igalin 100 yl dolmutur çoktan) Cezayirliler vatanda yaplmad gibi, eitim imkânlarndan sadece yüzde 8'i yararlanabilmekteydi. Ayn tarihte Cezayir Avrupal i adamlar için ucuz igücü anlamna gelmekteydi. Nitekim Fransz filozofu Sartre, istisnasz bütün Franszlarn sömürge yakmaclndan pay aldn belirtirken modern Fransa'nn hangi pislikler üzerinde yükseldiini de gayet güzel açklyordu.
Sarkozy'ye hediye edilmiti
Babakan Erdoan, Fransa Parlamen-tosu'na ve Sarkozy'ye 'soykrm inkâr yasas' hakkndaki cevabn genellikle yapt gibi tarih üzerinden vermeyi tercih etti ve Kanuni'nin 1525 Aralk'nda Fransa Kral I. François'ya yazd mektubu gündeme getirdi. (Kanuni ona "Françesko" diye hitap ediyordu.) Gerçekten de zamannda ve yerinde yaplm hakl bir çkt bu.
Babakan'n okuduu metin mecburen sadeletirilmi ve ksaltlmt. Özellikle balangcnda yer alan Kanuni'nin sahip olduu ülkeleri say ksm ile François'nn sadece Fransa vilayetinin kral olduu vurgusu ve Fransa Kral'nn Osmanl'dan yardm isteyii öne çkarld.
Ancak Babakan'n kameralara gösterdii büyütülmü Osmanlca mektup, basna yansyan fotoraflarda okunamyordu. Banda bir tura olduu görülüyor. Altnda divani yazyla kaleme alnm mektubun uzunca metni yer alyor. Mektubun levha haline getirilmi bu halinin daha önce Sarkozy'ye de hediye edildii de Babakan tarafndan açkland.
I. François, 1525 ylnda Pavia'da ngiliz-Alman kuvvetlerine yenilip esir düer. Kraln annesi de Frangipani adl elçiyi gönderip Kanuni'den yardm ister. Kanuni ise kendisi için daha büyük bir tehlike olan 'Karlo' dedii arlken'e kar Fransa Kral'n destekleyeceini ve ona yardm elini uzatacan söyler. Söyler ama bunu öyle bir tonda yazdrr ki, orijinali Fransa'da bulunan bu mektup, ne zaman Fransa ile aramzda bir sorun çksa milliyetçilik duygularmz kabartr durur.
Kanuni'nin mektubu
"Ben ki sultanü's-selatin ve burhanu'l-havakin tac-bah-i husrevan-i ruy-i zemin zllullah fil ardeyn, Akdeniz'in ve Karadeniz'in ve Rumeli'nin ve Anadolu'nun ve Karaman'n ve Rum'un ve vilayet-i Zulkadriye'nin ve Diyarbekr'in ve Kürdistan'n ve Azerbaycan'n ve am'n ve Haleb'in ve Msr'n ve Medine'nin ve Kudüs'ün ve külliyen diyar- Arabn ve Yemen'in ve dahi nice memleketlerin abay- kiram ve ecdad- izamm enarallahu berahinehum kuvvet-i kahireleri ile feth eyledikleri ve cenab- celalet-meabm dahi ti- atebar ve emir-i zafer-nigar ile feth eylediim nice diyarn sultan ve padiah Sultan Bayezid Han olu Sultan Selim Han olu Sultan Süleyman Hanm. Sen ki Françe vilayetinin Kral Françeskosun. Dergah- selatin-penahma yarar adamn Frankipan ile mektup gönderip ve baz az haberi dahi smarlayp memleketinize düman müstevli olup, elan habsde idüünüzi i'lam edüp halasn hususunda bu canibden inayet ve medet isti'da eylemisiz. Her ne ki demi iseniz benüm paye-i serir-i âlem-masirime arz olup ala sebili't-tafsil ilm-i erifim muhit olup tamam malumum oldu. mdi padiahlar snmak ve habs olunmak aceb deildir, gönlünüzü ho tutup azürde-hatr olmayasz. Öyle olsa benim abay- kiramm ve ecdad- izammz nevveralahu merakidehum daima def'-i düman ve feth-i memalik için seferden hali olmayup biz dahi anlarn tarikine salik olup her zamanda memleketler ve sa'b ve hasin kaleler feth eyleyüp gece gündüz atmz eyerlenmi ve klcmz kuanlmtr. Hak subhane ve taala hayrlar müyesser eyleyüp meiyyet ve iradeti neye müteallik olmu ise husule gele. Baki ahval ve ahbar ne ise mezkur âdeminizden istintak olunub malumunuz ola, öyle bilesiz."
Babakan Erdoan'n okuduu mektubun metni ise öyleydi:
"Ben ki sultanlarn sultan, hakanlarn ba, krallara taç giydiren, Allah'n yer yüzündeki gölgesi ve atalarmn fethettii Akdeniz'in, Karadeniz'in, Anadolu'nun, Karaman'n, Svas'n, Zulkadriye'nin, Diyarbekir'in, Kürdis-tan'n, Azerbaycan'n, Acem'in, am'n, Haleb'in, Msr'n, Mekke'nin, Medine'nin, Kudüs'ün, Arabistan'n ve Yemen'in ve de ate saçan mzramn ve zafer getiren klcmn gücüyle sahip olduum nice ülkelerin sultan ve padiah olan Sultan Süleyman Hanm. Sen ki Fransa ülkesinin kral olan Françesko'sun. Krallarn sna olan kapma mektup göndererek, ülkenizin igale uradn ve esir edilerek hapse atldnz bildirmisiniz. Bu durumdan kurtulmak için benden yardm istiyorsunuz. Gönlünüzü ferah tutun ve sakn üzülmeyin. Sadece Allah'n dedii olur. Ne yapacam elçinizden öreneceksiniz. Selim'in olu Süleyman. 1526 - stanbul."
ki mektubun karlatrmasndan sonra u farkllklara tespit ettim: 1) Halil nalck hoca mektubun 1526'da deil, 1525'in Aralk'nda gönderildiini yazar. 2) Orijinalinde Sivas yerine 'Rum' denilmektedir. 3) Rumeli kelimesi çkarlmtr. 4) Bunun yerine metinde nedense yer almayan Mekke ve Acem kelimeleri brahim Paa'nn baka bir mektubundan alnmtr. 5) Mektubun son ksm çok özet geçilmitir.
Yazar: Mustafa Armaðan |
25-12-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
