
air ve garnitür
Bugün iire ve aire ayrlan mevki, garnitür mevkiidir. Hatta baz kere sos niyetine muamele olunmaktadr diyebilirim… Yani ana yemein yannda sunulan Fesleenli Kabak Sote, Paspas Patates, Domates Provansal ya da Beamel Sos, Çilekli Sos konumu takdir edilmektedir aire ve iire… Hamburger üstüne ketçap ve mayonez niyetine skanlar da mevcuttur… Yaync patronlarn mükellef sofrasnda ise iir müstekreh bir nesnedir, kokusuna bile tahammülleri yoktur… Bir avuç yemek müptelas ahçnn (evet ah’ç) yapt yemekleri birbirine ikram edip memnun (sevindirik mi desem) olmas gibi bir hal arzediyor airlerin manzaras… (Körler-sarlar meselesi... "Dorulu")
yi güzel de, günümüzde iir adna kotarlan nesnelerin ve dahi bunlarn airi olan biraderlerin hiç mi suçu yok? Bu soruyu sorunca nedense, modern iirin karakterini veciz bir ekilde resmetmesi bakmndan bilindik Bektai fkras aklma geliyor: Bakmlar ki bizim Bektai abdest mabdest almadan namaz klyor. akn bir vaziyette soruyorlar: ‘Yahu hiç abdest almadan namaz olur mu?’ Cevap gayet pikince: ‘Ben kldm oldu…’
Modern iirin ‘Ben kldm oldu’cu bir yan vardr. Tüm balayc bendlerini, veznini, kaidesini, usta çrak ilikisini, bir gelenei tevarüs etmenin getirdii zevk-i selimi, ksacas irazesini yitiren iir bir kaosa doru yelken açmtr. Yaklak yüzyllk macerasnda önce insann ruhsal dinamiklerinin irazesi dalm, estetik zevke sahip insan izofrenik bir dünya algsna mahkum edildii için izofrenik bir dili konuur hale gelmitir. Tüm bunlara bir de varolusal boluun getirdii dadaist, anarist, absürdist akmlar eklenince iir hepten ipten kazktan çkmtr. Bu nedenle kendini yine kendinin ustas belleyen, tüm ölçüleri kendinden menkul, kendi söylediklerini merkez, dierlerini çevre bilen bir air egoizmi dört bir yan sarmtr. te bu nedenle günümüz napuhte (yeniyetme diyelim) air aday adayna soruyorsun, ‘Yahu yapma etme böyle de iir olur mu?’ (Sen de kim oluyorsun dercesine müstehzi bir baktan sonra) cevap gayet pikince: ‘Ben yazdm oldu…’
air ve iir, merkezini yitirdii için bir garnitür ya da sos durumuna dümütür. iirin bir ucu pergelin sabit ucu gibi Gelenekte, dier ucu da sonuna kadar açlm bir ekilde olmas gerekirken, sabit uç yuvasndan çkm ve pergelin garip ekiller çizmesine neden olmutur. iirin ucubeleen, garipleen, müptezelleen, ‘Ben yaptm oldu’cu tavrn fark eden halk muhayyilesi (maeri vicdan) önceden birinci mevki yolculuklar yapan aire ikinci mevkide tavuklarn, koyunlarn, keçilerin arasnda bir yer vermitir.
Daha evvel de yazdm gibi iirle uraan belli bal üç grup vardr: air, müteair (air pozuna giren), iirci (iir alp satan bezirgan). Ortalkta ziyadesiyle dolaan müteair ve iircilerin pes ve detone çirkin sesleri ortal kaplamakta, büyük kalabalklar da bunlarn rlamalarn hakiki musiki sanp habire ezber edip söylemektedir. Müteair ve iircilerin ii ticarete dökmü olmalar, seslerinin mikrofonik imkanlarla daha çok çkyor olmas, filizlenme ihtimali olan has iiri örselemekte ve üstüne bir kabus gibi çökmektedir.
Küçük bir ehrimize bir konferans için davet edildiimde oradaki dostlar anlatmlard. ehre dünyann en mehur teorik fizikçilerinden biri getirilmi ve tahmin edildii gibi kendisi sadan soldan rica minnet toplanan otuz kiilik bir gruba hitap etmi. Ayn ehre bir hafta sonra günümüz dandik, abidik gubidik çrc karlarndan (ben onlara arkc bile diyemiyorum, zira ark, arka mahsus müstesna bir musiki türüdür) biri gelmi ve yer yerinden oynam. Tam on be bin kiilik bir topluluk yeri göü doldurmu. Halk dediimiz o mahut topluluun zevki de, ilgisi, de talebi de, beenisi de bu düzeydedir. Sözümona bu düzey her eyin önemini ve konumunu tayin etmektedir, iirler ve airler de bundan fazlasyla nasibini almaktadr. Bu da baka bir mesele…
Son on ylda daha sk yaplr hale gelen iir geceleri, iir akamlar, dinleti seanslar vs. için de manzara çou kere ayn minval üzeredir. Günümüz airi adeta, politikacnn, organizatörün, bakanlarn eline bakar, lütfunu umar duruma getirildii için hadise daha bir iç kanatcdr. Çünkü iirin geneldeki puan kaybndan dolay zaten bu tür organizasyonlara bir ekstra gözüyle baklmakta ve mümkün olduunca iiri bir eylere alet etmenin yolu olarak yaklalmaktadr. Geçimin bir dert haline dönütüü günümüzde bu dertten nasibini fazlasyla alan iir emektarlar, ekonomik saiklerle de bir gecenin süsü, garnitürü, sosu olmaya mecburen raz olabilmektedir. Nitekim, kürsüye önce vali, kaymakam, belediye bakan, bölge komutan, organizatör kii çkar, dinleyiciler baylma durumuna gelirken söz iir erbabna düer… Söz, düer…
Yazar: Yusuf Özkan Özburun |
14-01-12 |
||
| E mail: haber7.com. | Tweet | ||
| Þener ÞEN | |||
Takdir |
Tarih : 17-01-12 | ||
Yazýlý edebiyatýmýzýn estetik resmi olan þiirin ehil olmayan insanlarýn elinde nasýl örselendiðini harika teþbihlerle anlatarak gönlümüze tercüman olmuþsunuz. Manevi dinamiktlerin örselendiði günümüz dünyasýnda beþerde ne ahenk ne de estetik duygusu kalmýþtýr. |
|||