Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 3795 |
Ankara stiklal mahkemesi Zabtlar -1926- isimli kitapta Ankara stiklal Mahkemesi'nde yarglanan 40 civarnda kiiye ait mahkeme zabtlar var. Yazar, TBMM arivinde bulunan bu zabtlarn muhtevi bulunan 4 ve 5. defterlerin ya kendisine bilinçli olarak verilmediini veya kaybolduunu söylüyor. Bu iki defterin, mahkemeye getirilen dier sanklarla Atf Hocann yüzletirildiini anlatan zabtlar muhtevi olduu anlalyor. Dönemin Meclis nsan Haklar Komisyonu tarafndan istenmesine ve TBMM Bakan'nn yazl emri bulunmasna ramen baz Ariv görevlilerinin bu defterleri vermemesinin izah nasl yaplr, bilemiyorum. Ancak buna benzer vakalarn bugün de cereyan etmemesi için ilgililerin hassasiyet göstermesi gerektii açk. Ankara stiklal Mahkemesi'nde yarglanan isimlerden birkaç:
skilipli Atf Hoca: Cemiyet-i Müderrisîn'in ikinci reislii ve bilahare isim deitirerek Teali-i slam Cemiyeti'nin bakanl görevlerinde bulundu. btida-i Dahil Medarisi Umum Müdürlüü görevini yürütürken ortaya koyduu liyakat ve ehliyet sebebiyle yurtdndan yüksek rütbeli teklifler ald halde "milletine ve devletine hizmetten ayrlamayaca"n söyleyerek bu teklifleri geri çevirdi. Milli Mücadele'yi bütün varl ile destekledi. Deien artlar onu ailesinin geçimini salamak için kitapçlk yapmaya mecbur etti. Tesettür-i er'î, Din-i slam'da Men-i Müskirat gibi aktüel meseleler hakknda eserler yazd. Her yazd eser için Maarif Vekaleti'nden ruhsat almaya özellikle dikkat ediyordu. Frenk Mukallitlii ve apka isimli mehur eseri için de ayn ruhsat almt. Ancak nerinden 18 ay sonra bu kitap toplatld ve Atf Hoca 9 Aralk 1925 günü evinden alnarak stanbul Polis Müdüriyeti'ne götürüldü. Burada aralksz 22 gün sorgulandktan sonra "apka isyan alimlerinden" sayld ve Ankara stiklal Mahkemesi'nin emri dorultusunda kelepçeli olarak bindirildii bir kömür gemisi ile Giresun'a gönderildi. Oradaki stiklal Mahkemesi'nde 16-18 Aralk günleri sorgusu yapld ve suçsuz olduu anlald. Tekrar stanbul'a getirildi. Serbest braklmay beklerken bir kere daha Polis Müdüriyeti'ne götürüldü ve hücreye atld. Mahkeme reisi Ali Çetinkaya, stanbul basnnda yer alan demecinde yer ald ekliyle "suçsuzluu ortaya çkt" halde Hoca baka sanklarla birlikte bu kez de Ankara'ya sevk edildi. Burada bir hücrede tutuldu. 20 Ocak 1926 günü balayan mahkeme 5 celse sürdü. Savc 3 yl ar hapsini istedi ise de 58 gün süren zindan hayat idam kararyla sona erdi. Atf Hoca, Türkiye Cumhuriyeti'nin apka nklabna kitap yazarak muhalefet suçundan 3 ubat 1926 gecesi Ankara'da Büyük Millet meclisi Önünde aslarak idam edildi. Yazd kitap, apka Kanunu'ndan iki yl önce yaymlanmt. Üstelik Cumhuriyet'in Maarif Vekaleti'nin izin ve ruhsatyla!..
Ali Haydar Efendi: Batum doumlu. "Ahskal Ali Haydar Efendi", "Mecelle arihi" veya "Küçük Ali Haydar efendi" olarak anlr. lk tahsilini memleketinde yaptktan sonra stanbul'a geldi. Burada Medresetu'l-Kudât' bitirdi; Burdur, Uak, Denizli kadlklarnda bulundu. stanbul stinaf Mahkemesi Üyelii yapt, Hukuk Fakültesi'nde Mecelle ve Usul-i Muhakemat- Hükmiyye dersleri verdi. Pek çok yüksek mahkemede üye ve daire bakan olarak görev yapt. 1914'te Fetva Emini oldu. Osmanl'nn I. Dünya Sava'na girmesinden hemen sonra 14 Kasm 1914'te ilan edilen "cihad- ekber"le ilgili fetvay Fetva Emini sfatyla Fatih Camii'nde okuyan odur. 1916'da Rumeli Kazaskerlii'ne yükseldi ve ayn yl emekliye ayrld. Atf Hoca'nn Frenk mukallitlii ve apka isimli eserinden birkaç nüsha satt gerekçesiyle Ankara stiklal Mahkemesi'nde yargland.
Tahiru'l-Mevlevi: Daruafaka'da, Kuleli Askeri Lisesi'nde ve daha baka okullarda 40 yla yakn hocalk yapt. stanbul'da Mahfel mecmuasn çkartrken, bu mecmuada yazlar yazan yakn dostu skilipli Atf Hoca'nn Frenk Mukallitlii ve apka isimli eserinden 5 adet satt için tutuklanarak Ankara'ya gönderildi. stiklal Mahkemesi'nde yargland ve beraat etti. Bu mahkemeye ait anlarn 1927 ylnda gizlice kaleme ald. Vefatndan sonra terekesinden çkan bu notlar Sadk Albayrak, Matbuat Alemindeki Hayatm ve stiklal Mahkemeleri adyla neretti.
Ömer Rza (Dorul): Kahire doumludur. Mehmet Akif'in Msr yllarnda kendisiyle tant ve onun delaletiyle stanbul'a geldi. Burada birçok gazetede basn hayatn sürdürdü. Akif'in damad oldu. Fikir ve düünceleri sebebiyle bata stiklal Mahkemeleri olmak üzere birçok mahkemede yargland. Önce Türkiye Cumhuriyeti vatanda, sonra mason oldu. 1950 seçimlerinde Demokrat Parti'den milletvekili seçildi. 13 Mart 1952'de stanbul'da öldü.
Atf Hoca davasndan bir sahne:
S: (...) Sen en karanlk günlerde Teali-i slamclk yap, Mustafa Sabri'nin yannda yer al; sonra da karmzda öyle böyle söyle. Sözleriniz hiçbir gerçee uygun deildir.
C: Bu husus için size belge gösterdim.
S: Ne belge?
C: Mustafa Sabri ile bu beyanname meselesini görüse idim tekzib etmezdim.
S: Bilakis, bu sizin kasdnzn devam için yaplm bir tertib olur.
C: Niçin öyle olsun? Ben de onlarla beraber olur, beyannameyi tasdik için srar ederdim ve imza ederdim. Halbuki açkça muhalefet etmiimdir. Resmi vesika gösteriyorum. Hakkmda olumlu kanaat sahibi olmak lazm gelir ve gelmelidir. Tasdik etmeyelim diye en fazla srar eden oldum. Eer Mustafa Sabri ile alakam olsayd srar etmezdim.
S: Belge göster!
C: Belgeyi arz ediyorum: Vakit gazetesinin 1034'üncü nüshasnda tekzibnamem duruyor. imdi bu durup dururken bendenize vesika sormak bilmem nasl olur!
S: Sen bu tekzibnameyi ancak bir gizli maksat için yaparsn.
C: Ne maksad beyefendi?
S: Çünkü gördünüz ki bunlar Yunan tayyareleriyle atld ve aksi tesir yapt. Anadolu halk Milli Mücadele'ye daha fazla destek vermitir. Siz de bu kötü durumdan kurtulmak için bunu yaptnz.
C: Eer öyle olsa idi, onlarla beraber olurdum, Cemiyet'e devam ederdim. Halbuki devam etmedim. Bu da bir delildir. Eer devam etse idim bu düünceniz akla gelebilirdi.
S: Sus! Bizi çileden çkarma! Hürriyet ve tilaf'tan ve Mustafa Sabri'den destek alarak bu cemiyeti kurduun buradan belli oluyor. Sen hala onlardan ayrym diyorsun. Biz budala olmalyz ki bu sözlere inanalm. Bol bol atyorsun. Çkarn!..
Yazar: Dr. Ebubekir Sifil |
28-01-12 |
||
| E mail: milligazete.com | Tweet | ||
 |
 |
||
