Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / ÇARPIK VAZÝYETLER | Okunma Says: 2256 |
Kanunî devrinin kudretli airlerinden Fuzûlî'nin, "Selâm verdim, rüvet deildir deyü, almadlar/ Hüküm gösterdim, yararszdr deyü, mültefit olmadlar" (önemsemediler) msralarn da içeren mehur "ikâyetnâme"sini hatrlarsnz sanrm.
Kanuni döneminde deil, ama çok sonraki cumhuriyet döneminde, gerçekten de devlet memurlar verilen selâm almyor (belki içlerinden alyorlard), üstelik selâm vereni adam yerine saymyor, iini görmemek için çeitli bahaneler uyduruyorlard.
Çünkü bir emirle "Allah'n selâm" gitmi, yerine, daha önceki yazmda belirttiim gibi, "günaydn-tünaydn" gelmiti.
Ama tabii halk eski alkanln sürdürüyor, alageldii selâmda srar ediyordu. Aslna bakarsanz "yeni selâm"a snamam, snamad için de ezberleyememiti. Rahmetli babamdan dinlediime göre, "günaydn" kelimesini bir türlü hatrlayamayanlar, kelimeyi elli çeit kalba sokuyor, aklna ne gelirse söylüyordu.
Kimi "hava aydn", kimi "selâm aydn", kimi "gözün aydn" diyordu.
Arada alkanlkla Allah'n selâmn verenler de çkyordu, ama o zaman memurlarn yüzü ekiyor, selâm vereni azarlyor, "Buras devlet dairesi" falan gibi sözlerle ürkütmeye çalyor, bu arada âmirleri tarafndan görülüp görülmediini aratryor, ancak görülmediine kanaat getirdikten sonra, verilen selâm sessizce alyordu...
Ne de olsa memurlar da bu kültürün çocuklaryd, muhtemelen onlarn da içleri kan alyordu.
Fakat devir herkesin bir birinden korktuu, bir birinden kukuland bir devirdi. "Hükümetin kolu uzundur, her yere ular" sözü, ürküntünün boyutlarn gösteriyordu.
ddiaya göre üç kiiden biri "hafiye" (sivil polis), iki kiiden biri de "ispiyon"du!
Selâm eklinin üstüne neden bu kadar gidildi, bilmiyorum (ezan eklinin üstüne de gidilmiti), ama bir ara muhtarlarla imamlarn karakola çekildiini, "günaydn-tünaydn" ayar çekildiini, "yeni selâm" halka öretmeleri için bask yapldn, ancak bunun bile pek bir ie yaramadn biliyorum.
Yallar ac ac gülerek anlatrlard.
Yine de halk bildiini okumutu. Belki de "yeni selâm" bir nevi protesto ediyorlard.
Çünkü onlar sonuçta Osmanl kültüründen geliyordu.
Osmanl'nn hayat duadr! Selâm, fenalklardan uzak kalnmas ve hayatn uzun olmas anlamnda bir dua olduuna göre de, Osmanl'nn hayat bir nevi selâmdr diyebiliriz...
Selâm, Osmanl toplumuna öylesine hâkimdir ki, ölülere, hayvanlara, bitkilere, camilere ve hatta bo evlere mahsus selâmlama usulleri bile vardr...
Osmanl insan yolda karlat birine (Müslüman olup olmadna bakmakszn) selâm verir, bar huzur ve esenlik dilerdi.
Bunu yalnzca sözle yapmaz, beden dilini de kullanrd. Bir elini "muhabbetin yüreimde" anlamnda gösüne bastrr, sonra "yâdn dilimde" anlamnda dudaklarna dedirir, oradan da "bamn üstünde yerin var" anlamnda bana koyard.
Bu selâmlama usulüne "temenna" denirdi.
Birinin yanndan temennasz geçip gitmek, bir toplulua selâmsz dâhil olmak son derece yadrganan bir durumdu. Osmanl toplumunda böyle bir duruma ahit olmak hemen hemen imkânszd.
Avrupal gezginlerden Guer öyle diyor:
"Türklerin pek mükemmel görgü kurallar vardr. Hepsine can- gönülden riâyet ederler. Birbirleriyle karlatklarnda sa ellerini göüslerine götürmek suretiyle selâmlarlar. Muhataplarna, müjdeleyici bir surette, yani rütbe ve mevkilerine göre paa, aabey ve sultan gibi vasflaryla hitap ederler."
Brayer, hayranlkla ayn hususiyeti dillendiriyor:
"Diyebilirim ki Osmanllarn ahlâkî hususiyetleri, insan âdeta teshîr eder (büyüler). Yürüyülerinin serbestlik ve ihtiam, misafir kabullerindeki güler yüzlülükleri ve nihayet selâmla girip çkarken riayet ettikleri terîfat kurallarnn zarafeti karsnda hayran olmamak elde deildir."
Ksacas Sünnet Medeniyeti'nin çocuklar sünnet çerçeveli bir hayat yaarlard.
Her ie, "Bismillah" eliinde balar, "Tevekkeltü Alellah" ile devam ederlerdi...
Kznca barp çrmaz, için için, "Lâ havle" çekerlerdi. Hayrete düünce, "Hay Allah!", "Lailahe llaüllah" veya "Allah Allah"; hayretleri biraz daha derinlemise, "Fesübhanallâh!", hakszla uramlarsa "Hasbünallâh! (ve ni'mel-vekîl), gözleri ylarsa "Neuzubillah!" derlerdi.
Tüm olumsuzluklar "Tövbe estafurullah" diye tövbe ile göüslerlerdi...
Beddualar bile dua kokuluydu: "Hay Allâh slah etsin!" ya da, "Allah iyiliini versin!", bilemediniz, "Allah bildii gibi yapsn" diyerek muhataplarn Allah'a havale ederlerdi.
Bir hakszla uradklarnda, "Yâ sabr!" çekerlerdi...
Tekke ve zâviyelerinin duvarlarnda "Bu da geçer ya hû!", "Vazgeç ya hû!", "Ho gör ya hû!" eklinde ikaz levhalar aslyd.
Ticarethanelerin duvarlarn "Errizku Alellah" âyeti süslerdi...
Çünkü onlar "Devr-i Saâdet yürekli" insanlard.
Yazar: Yavuz Bahadýroðlu |
29-01-12 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
| Ýbrahim Hoca | |||
selam olsun |
Tarih : 02-02-12 | ||
Allahým bizleri günaydýn-tünaydýn gibi zorlama selamlardan uzak etsin. Hayatý dua olan ulu ecdadýmýzýn izinden ayýrmasýn. Hz. Allahýmýzýn selamý bu yazýyý yazanýn da doðruluþta yayýnlayanýn da üzerine olsun. |
|||
| h huseyin | |||
hayret! |
Tarih : 30-01-12 | ||
þimdi, biraz selam vediðimiz zaman dikkat çekmiyor ama gerçekten ben selam verdiðim zaman yukarýdaki gibi bakýldýðýna þahit oldum. Gerçekten günaydýn-tünaydýn amacýna- hedefine ulaþmýþ, hayret ediyorum, birçok gidiþatýn yanlýþ olduðunu gören ve rahatsýz olan birçok kimseye günaydýn-tünaydýn deyince selam verilmiþ gibi seviniyor, yanlýþlýðý fark bile etmiyor, lütfen biz selamý yaygýnlaþtýralým, selama devam ederek selamete erelim. |
|||
| uðurlu | |||
Bir 'Temenna' da bizden |
Tarih : 29-01-12 | ||
Selamýmýza selam verenlere selam olsun. |
|||
