Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3289 |
skender PALA
(Fatih projesi – 21 ubat 2012 – ZAMAN)
“Modern eitim sistemleri öretmenlere ve örencilere saysz hak ve sorumluluklar tanyabilir, davran biçimleri önerebilir, tavsiyeler sunup yaptrmlar önerebilir; ancak bunlarn hiçbiri geleneksel ahlak kurallar kadar önemli ve etkili olmayacaktr.”
skender PALA bu cümlesinde iki kere geçen “önerebilir” sözünü aadakilerden hangisine karlk olarak kullanm?
A) Teklif edebilir
B) Tavsiye edebilir
PALA’nn “davran biçimleri önerebilir” sözüyle kast “davran biçimleri teklif edebilir” olabilecei gibi “davran biçimleri tavsiye edebilir” de olabilir.
kinci kullannda “tavsiyeler sunup yaptrmlar önerebilir” dediine göre herhâlde “teklif edebilir” demek istiyor.
Ama bundan da emin olamyoruz.
Aslnda “önermek” kelimesini her kullanmzda ister istemez bu karkln içine giriyoruz belki...
“Önermek” de Nerden Çkt?
“Öñ > ön” kökünden gelen ve eski Türkçede “geçmek, ileri geçmek” demek olan kelimeye TDK tarafndan hangi mantkla “teklif etmek” manas yüklendi?..
Ondan önce unu sormak lazm:
Ölmü olan bir kelimeyi yüz yllar sonra mezarndan çkarp canlandrmaya çalmann âlemi var m?
Üstelik onu kendi ruhuyla deil baka bir ruhla diriltiyorsunuz... Nitekim “geçmek, ileri geçmek” ile “teklif etmek” arasnda ne alaka var?..
TDK tarafndan mezarndan çkarlarak devlet gücüyle ihya edilen “önermek” hortla imdi TDK ve devletin de kontrolünden çkt: Yllardan beri nerdeyse her “teklif”i yiyen bu zombi son zamanlarda azd ve menüsüne “tavsiye”yi de katt.
TDK bakt ki olmuyor, lügatindeki “önermek” maddesinin açklamasn geniletti: 1945’ten bugüne kadar yalnzca “teklif etmek” diye açklad kelimeye imdi “tavsiye etmek” manasn da ekledi.
(Yakn bir zamanda orada “telkin” diye üçüncü bir karl da görebiliriz...)
Üstelik bu mana “teklif etmek” karlna da “öñerdi.”
(Ben de bu kelimeyi be yüz sene önceki ekil ve manasyla kullanm oldum. Tuhaf bir ey yapm olabilirim fakat katiyen TDK kadar tuhaf olamam...)
***
(Günlük müstehcen srlar – 14 ubat 2012 – ZAMAN)
“Elbette müstehcenlik diz boyu, ama içinde seyirciyi ilgilendirecek ne bir hayat dersi, ne bir erdem, ne de tiyatronun genel amacna yönelik bir toplum eletirisi var.”
stanbul Büyükehir Belediyesi ehir Tiyatrolar tarafndan bu günlerde sahneye konan Günlük Müstehcen Srlar adl oyuna dair tenkitlerini yazan skender PALA, o yazsnda yukardaki cümleyi kurmu.
Ama cümlede fahi yanllar var:
Bu cümlede “ama” niçin kullanlm, anlamak mümkün deil: Bir eserde “müstehcenlik diz boyu” ise onda mutlaka birtakm faydal unsurlar da (hayat dersi, fazilet filan) m bulunmal?
skender PALA’ya göre Günlük Müstehcen Srlar’da bulunmayan fakat olmas gereken tenkidi kim (ne), kime (neye) yöneltmeliymi?
A) Günlük Müstehcen Srlar, insanlara
B) nsanlar, tiyatronun gayesine
Cümlenin kuruluuna bakarsak B kk doru olur, bakmazsak A kk...
skender PALA cümleyi öyle kursayd yukardaki düümler olmazd:
“Elbette müstehcenlik diz boyu ve içinde seyirciyi ilgilendirecek ne bir hayat dersi, ne bir erdem, ne de tiyatronun genel amacna uygun bir toplum eletirisi var.”
Ama eer öyle yazsayd yalnzca ifade kusurlarndan deil kendisine yakmayan kelimelerden de kurtulurdu:
“Müstehcenliin diz boyu olduu oyunda ne seyirci için bir hayat dersi ne bir fazilet ne de tiyatronun gayesine uygun bir sosyal tenkit var...”
***
“Bu dediimin sanatn özgürlüü (ki ben böyle inanr ve savunurum) ilkesiyle bir alakas yok.”
Bu cümleye göre skender PALA’nn inanp müdafaa ettii neymi?
A) Sanatn hür olmas
B) Bir önceki cümlede dediinin, sanatn hür olmas prensibine aykr olmad
Doru cevab cümleye bakarak bulmak mümkün deil...
Burada “savunmak” kelimesinin hangi manada (müdafaa / iddia) kullanld da belirsiz.
“Müdafaa etmek” sözünü dumura uratmak, kocatmak ve dilden atmak için TDK tarafndan 1945’te imal edilip Türkçeye sokulan “savunmak” kelimesi artk hem “müdafaa” hem “iddia” yerine geçer oldu.
(Uydurma kelimelerin birçounda bu babozukluk görülmekte.)
1945’ten önce “iddia etmek” yerine “müdafaa etmek” diyen, yazan bir muharrir var myd?
Yazar: C.Yakup Þimþek |
22-02-12 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
