Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TEFEKKÜR / ÝNSAN VE TEFEKKÜR | Okunma Says: 2922 |
dâreci (iktidarda olan) gerçekçidir; idâre olunan (halk) ise hayalci... kisi arasndaki uyumsuzluk da büyük ölçüde bundan doar. Halk, hayâl eder ve ister. dâreci ise gerçeklerle boumaktadr ve ekseriyetle verebildikleri halkn hayallerinin altndadr. Bu yüzden de idâre olunanlar muhalif olmaya meyyaldir.
Dücane Bey'in yazs bu zaviyeden okunmaldr.
Üzerinde sektirdiim her ta varlk denizinin karanlklar yuttu. Gam m?
Talarm hep yutulmak içindi zaten!
* * *
Dindarl bir iktidar söylemi olarak kavramak baka, onu bir muhalif söylem olarak kavramak çok daha bakadr.
Bir iktidar söylemi olarak dindarln bir hülyâs, bir ütopyas yoktur. (Çünkü iktidardaysa gerçeklerle yüz yüzedir. Dorulu) Olamaz. Üstesinden gelmek zorunda olduu tek endiesi sürekliliini salamaktr; yani gerçeklii zabt u rabt altna almak...
Hangi gerçeklii?
Elbette katlanabildii kadaryla gerçeklii.
ktidarlarn görmek zorunda kald gerçein miktar, muhaliflerin gördüünden hem daha farkl, hem de daha çok olacaktr hiç kukusuz.
ktidar olmak hülyalara kavumak demek deildir, bilâkis iktidar olmak, hülyalar ertelemek, mümkünse onlardan vazgeçmek demektir.
ktidarn doasdr bu. Gerçein keskinlii hülyânn letâfetini ezer geçer.
* * *
Gerçeklikle aradaki mesafenin azal, hatta kapan olarak tanmlyorum iktidar.
Muhalif olmann da yine bu mesafeden hareketle bir anlam olabileceini düünüyorum.
Gerçeklikle aranzda ne kadar mesafe varsa o denli muhalif sayabilirsiniz kendinizi. Gerçeklikle, yani dünyayla...
Dünyayla aranzda bir mesafe varsa, bir ihtilâf da var demektir.
Gerçeklie ne kadar yenilmiseniz, gerçekliin ne kadar uzana dümüseniz, ihtilâfnz da o nisbette sahicidir demektir.
Aksi varid olamaz m?
Elbette olur!
Gerçee gerçein içinden muhalefet edenlere bizler peygamber diyoruz. Diyemediklerimize de ya âir, ya mecnun!
* * *
Kur'an'da cennet-cehennem tasvirlerinin anlatm younluu, Kur'an'n 23 yllk ini süreci dikkate alnd takdirde, acaba nasl bir dalm gösterir?
Dikkatli bir inceleme, bu tasvirlerin ilk 3 ylda —dier konulara nisbetle— zirve yaptn (% 47) ve fakat ifade sklnn zamanla azaldn göstermektedir. (Düü erisi, 23 yllk dönem içinde % 25'lerden % 10'lara kadar gerilemektedir.)
Buna mukabil hem cihad, hem de ahkâm ayetleri çok farkl istikamet izlemekte, 23 yllk dönemin neredeyse 2/3'lik bölümünde % 10'larn altnda seyreden anlatm younluu, Medine döneminin sonlarna doru zirve yaparak % 70'lere ulamaktadr. (Ayrntl bilgi için bkz. Mehdi Bâzergan, Kur'an'n Nüzûl Süreci, Ankara 1998)
* * *
Bu tablodan çkan sonuç udur:
Kur'an'n, çarsnn ilk aamalarnda ütopyaya verdii yerin miktar, takipçilerinin gerçeklik üzerinde güç kazanmaya, baka bir deyile, gerçeklie —pozitif anlamyla— yaknlamaya balamalaryla orantl.
Toplumsal düzenleme (ahkam) ile ilgili ayetler, 23 yllk sürecin sonunda younlayor. Medine'de. ktidar döneminde.
Sava ayetleri de öyle. Anlatm younluu 23 yllk dönemin sonuna denk geliyor; yani dinî söylem toplumsallatkça dünyevîleiyor. Dünyevîletikçe de ister istemez öte-dünya vurgularn azaltyor.
Sava ve ganimetin 'gerçeklik' kazand yerde, eskatolojik vaadler, söyleme asl rengini verebilir mi? Vermez.
Avam peini sever çünkü. Elde olan. Hemen ele geçirilebilecek olan. Kolay olan. Ganimeti.
Gerçeklikle arasndaki mesafe azaldnda avamn ütopyas kalmaz. Artk o elindekileri tüketmekle meguldür; yemekle, içmekle, yaamakla...
ktidarn ütopyas olmaz bu yüzden!
Ütopya, muhaliflere özgü nimetlerdendir. Gerçein uzanda olanlara. Yoksullara. Yeryüzünde zayf braklmlara...
Gerçee bile isteye tekme savuracak denli cesur olanlara...
* * *
— “Ütopya sol ilâhiyatn gizli addr.”
Sosyalist bir yazarn tesbiti bu. Burhan Sönmez'in.
Kulak verilmesi gereken bir ses, o nedenle dikkatle dinlemeliyiz kendisini.
— “Her ütopyada sol ilâhiyatn izleri vardr.
Gizlidir bu. Dünyevîdir. yilikçidir. Dünyevî olan, ilâhî bir dille kurar. Vaadçidir. Ve akndr, u anki maddî koullarn almasyla varlacak bir yeri tarif eder.”
Ses, cokusunu hiç kaybetmez:
— Felsefe ve bilim, bunun parçalarn bulmaya çalrken, semavî dinler, doduklar zamann bilgisini ve felsefesini kapsayarak ütopyay ilâhi bir tüle sararlar.
Din gerçein üzerindeki tüldür. Peygamberler bu dili kullanarak varln 'bütünsel' olarak kavranmasna yardmc olurlar.” (“Ütopya: Sol lâhiyat”, Birikim Dergisi, sy. 246, s. 34-41, Ekim 2009. Bu yaz, Murat Küçük'ün ayn sayda yer alan “Sol ve Aleviler” balkl o nefis analiziyle birlikte okunmal!)
* * *
Yazar: Dücane Cündioðlu |
05-12-09 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
