Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / YAZI VE YAZMAK ÜZERÝNE | Okunma Says: 3454 |
Düüneceksiniz ki yazabilesiniz. Gerçekten yazabilesiniz... Düünceleriniz oturmamsa, birikmemise, ne söyleyeceksiniz, ne yazacaksnz?
Dönemler, aclar konuuluyor. 70'ler öyleydi, 80'ler, 90'lar böyleydi kyaslar yapyoruz.70'li yllarda insanlar okuyorlarm da, 80'li yllarda okumaya ve düünmeye bo vermiler... Çok s, çok kolayc deerlendirmeler bunlar.
80'li yllar 70'li yllar getirdi, 70'li yllar çok güzel olsayd 80'li yllar öyle mi olurdu? 70'li yllar zvanadan çkma yllardr. Her ey zorland, çatrdad, ksmen yahut tamamen (yerine ve türüne göre) harabiyete urad. Müzikte, sinemada, eitimde, okulda, sokakta her ey bir zehirlenmeye maruz kald! O günlerde "düünüyoruz" denilen eylerden geriye bir iz kald m? Sadece aclara bal reaksiyon nostaljileridir söylenenler.
...O programda konuanlarn çounu, önemli bir ksmn ben tanmyorum. Ben tanmyorsam kimler tanyor? Çok önemli bir ey bu. Birisi bir roman yazm, benim de bir vesileyle elime geçmi, okuyup hayran olmuum. Ne ifade eder bu? Bir Kemal Tahir, bir Tark Bura, bir Orhan Kemal, bir Peyami Safa var m? Bunlar tanmayan var myd? iirde bir Fazl Hüsnü, bir Necip Fazl, bir Yahya Kemal, bir Necatigil, vs. var m?
Temyiz özelliklerinin kurumsallaarak toplumu kuatmas ihtiyacn belirtmek için Peyami Safa "edebiyatmz belediyesizdir" gibi bir söz etmiti. Kurumlar hep anl anl, tabelal unvanl olmaz. Toplumun kurumsallam liyakat süzgeçleri, görünmeyen baz manevi kültürel disiplinler halinde var olmaldr. Berbat bir Türkçesi olan adamdan romanc olur mu ya! Stendhal'in baz imla hatalar olurmu da falan. Hiç alakas yok. Bazlar üslup titizliini bilerek gevetir, "çok eyler yazarak ancak anlatabilir" olma özellii sebebiyle. Bilerek yapar bunu, cehaletten deil. Negatiflerine kzyorsun ama, pozitiflerinin var olmas için ne yaptn? "O bizden deil, öteki uzak; u konu netameli, bu bahis bize yakmaz" diye diye, ifahi kültür yetinmelerinin bile gerisine dütük.
Romanc Balzac'dr, Tolstoy'dur, Dostoyevski'dir, Halit Ziya'dr, Yakup Kadri'dir, Peyami Safa'dr, Kemal Tahir'dir, Tark Bura'dr... Roman, onlarn yazdklardr. Sen bu günlerin romann yazacaksn ama, roman gibi yazacaksn... Irmak gibi akar roman, bir kova suyu döküp aktarak roman yaplmaz. Ahbap çavuluk ilikileri içinde karlkl vizeler üretmek mümkündür ama, hiçbir ie yaramaz, sadece birbirimizi aldatrz.
Deneme, disipline edilemeyecek kadar vüsatli bir younluun tezahürüne çk yolu açan bir edebiyat türüdür. "Bir deneyeyim belki olur!" denilen günlük hayat dilinin denemesi deildir o. Epikdetos o kitabn, o zamanlarda nasl yazm; ben hâlâ akl erdiremem. Tanpnar'n iiri, hatta baka türdeki eserleri, biraz zorlamadr. O kültürle insan urarsa her dalda bir eyler yapar tabii. Ama deneme'de bambaka bir Tanpnar vardr. Belirli teklifleri yoktur, yön göstermez; ama yüzmeyi iyi öretir. Nereye doru yüzeceiniz size ait bir meseledir... Cemil Meriç de öyledir. stikamet eitimi ve yardm vermezler, ama hiçbir yerde bulamayacanz "ifade" sanatkârlnn örneklerini sunarlar. imdi ise, deneme, darack bir dünyann sayklamalar gibi bir ey ve herkes deniyor!
"iir nedir" diye yazlanlar, yazlabilmi iirlerden çok daha fazla. Bizde acziyet kapy çalnca, felsefe (daha dorusu tefelsüf!) balyor. Çünkü düünce temeliyle ilgili, toplumsal ve kültürel bir "temyiz ve liyakat" hiyerarisi yok. Sana göre öyle, bana göre böyle, ona göre öyle. Bunun Türkçesi, iir kalmad demektir. imdi bu durum bundan sonraki on yl etkilemeyecek ve bir ölçüde belirlemeyecek mi? Herhalde o zaman da birileri bugünlerin nostaljisine tutunarak özeletiriden kaçmann müzmin metodunu uygulamaya devam edecek. Günün birinde anlayacaz ki dilsizlik çok hüzünlü ve çaresiz bir acziyettir.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Ahmet Selim |
29-12-09 |
||
| E mail: a.selim@zaman.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
