Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2762 |
Türkler slâmiyet'i kabul ettikten sonra u üç unsurun Türkçeyi etkilemi olduu görülüyor: Din, tasavvuf ve edebiyat... Bunlardan din -gayet tabii- bizi Arapçaya, tasavvuf ve edebiyat da Farsçaya yöneltmitir. Türk devletlerinde Arapça ve Farsçann ön plana geçmesinin temelinde yatan gerçek budur.
Yunus Emre'nin doup büyüdüü XIII. yüzylda, Anadolu Selçuklu Devleti'nin takip ettii dil politikas da iaret etmeye çaltmz istikamette olmutur. Yani Selçuklu medreselerine Arapça hâkimdi, devletin resmî dili de Farsçayd. Ayrca, Mevlana'nn (1207-1273) mehur eseri Mesnevî'yi Farsça yazmas da özellikle aydnlar arasnda Farsçaya olan rabeti artrmt. te böyle bir ortamda Yunus'un Türkçe iirlerle ortaya çkm olmas Türk dili için bir dönüm noktas olmutur.
Bilindii üzere tasavvuf srrî bir düünce sistemidir. Halktan ziyade münevverlere hitap eder. Herkesin idrak edemeyecei bu ilâhî hakikatleri her dilin ifade etmesi de mümkün deildir. Bu sebeple, XIII. yüzyl airlerimiz Türkçenin bu girift meseleleri dile getirebileceine ihtimal vermiyorlard. Ama bir de baktlar ki Yunus:
"Beni bende demen bende deilim
Bir ben vardr bende benden içeri."
diyerek tasavvuf felsefesinin anlalmas en zor konularndan biri olan "vahdeti vücut" meselesini bir beyte sdrm. Üstelik beyit hem güzel, hem veciz hem de sade...
Böylece kusurun dilde deil kendilerinde olduunu gören ediplerimiz, Türkçenin de fikir ve sanat dili olabileceine yava yava inanmaya balarlar ki böyle bir yolun açlmasna vesile olduu için Yunus Emre'yi Türkçenin en büyük gazileri arasnda saymak kanaatimce yerinde bir tespit olacaktr.
Aslnda Yunus Emre, sadece tasavvufî meseleleri deil, dînî ve içtimâî konular da açk ve anlalr bir üslûpla anlatmtr:
"Bir kez gönül krdn ise bu kldn namaz deil // Yetmi iki millet dahi elin yüzün yumaz deil. // Cennet cennet dedikleri bir ev ile birkaç huri // steyene ver anlar bana seni gerek seni. // Mal sahibi mülk sahibi hani bunun ilk sahibi// Mal da yalan mülk de yalan var bir az da sen oyalan" gibi msralarla Yunus; yaratln gayesini, Allah akn ve nihayet dünya malnn geçiciliini okumu yazmlarn yannda halkn zihnine de kazmtr.
Yunus Emre'nin üslûbunda en dikkati çeken husus üphesiz ki "îcâz"dr. O, sayfalarca anlatlmas gereken bir eyi -yukardaki beyitlerde görüldüü gibi- bir-iki msrada -üstelik herkesin anlayabilecei bir sadelikte- ifade etmesini bilmitir.
Rivayete göre Yunus Emre'ye, Mevlana'nn "Mesnevî"si hakkndaki görüü sorulduunda:
"Üstat çok uzatm. Ben olsam:
"Ete kemie büründüm/Yunusum deyu göründüm, der ii bitirirdim" cevabn vermitir. Kanaatimizce bu bir menkbedir. Öncelikle Yunus'un ald terbiye onun böyle bir cevap vermesine engeldir. Ancak, menkbe deyip geçmemek lazm... Her hangi bir kii hakknda ortaya çkan menkbe, o ahsa halk muhayyilesinin biçtii deeri yanstr. Demek ki halk, Mevlana'nn 6 ciltlik Farsça Mesnevî'sinde anlattklarn, Yunus Emre'nin bir Türkçe beyte sdrabilecek kadar "îcâz" sahibi büyük bir zat olduuna inanmtr ki bu, Yunus'un XIII. asrda Türkçe bayran göndere çekmi olduunun en büyük vesikasdr.
Ksacas; kul daralmaynca Hzr yetimezmi. XIII. yüzylda Anadolu Selçuklu Saray'nda çeitli skntlarla karlaan Türkçenin imdadna Yunus Emre, Hzr gibi yetimi ve dier lisanlarla olan mücadelesinde Türkçe bir daha yerini baka dillere brakmayacak ekilde kesin zafere ulamtr.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Ahmet Sevgi |
12-01-10 |
||
| E mail: ahsevgi@selcuk.edu.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
