Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Akta "afak" Sökünce
Çounlukla merkezde kendimizin durduu alglayndan hareketle, bünyemize bulamas muhtemel virüsleri bak mesafesindeki yerlerde arama eilimindeyizdir daha çok. Baudrillard, yapt postmodernlik analizlerinde, artk tehlikenin hayatn tam merkezinde olduuna dikkat çeker. Aslnda bununla söylemek istediim ey; virüsün deerlerimizin içine bulamas, fakat sureti haktan görünerek sinsice içimizde gezinmesi. Tehlike tekrar nüksediyor: Son derece “slami” görünümlü ve etiketli bir ekilde dolama çkan yabanc deerler.
Foucault, postmodernite ile ilgili yaznlarnda “heterotopya” kavramn kullanr. Bu kavram, farkl zaman, mekan ve deerleri biraraya getirmek eklinde içeriklendirilmektedir Foucault tarafndan ksaca. Matrix filmi bata olmak üzere bir çok film ve roman imdilerde heterotopya kavram etrafnda açklanp analiz edilebilecek özellikler kazanmaya balad. Tarih ile bugün ve gelecek, yaanan zaman ve mekansallklar içerisinde yeniden hikayelendirilerek anlatlmaktadr. Bu yeniden yazma denemesi, “ortodoksisi” olan tüm meta anlatlar deifre ederek postmodern aforoza uratmaktadr. Elif afak’n “Ak” roman da bunlar deniyor. (Farkl zaman ve mekânlardaki ak anlaylarn bir romanda bir araya getirmeyi deniyor. "Dorulu")
afak’n romann okuduktan sonra, genel anlamda “muhafazakar” kapsam içerisinde kategorilenmesinde mahsur olmayacak roman okumu baz kiilere deerlendirmelerini sorduumda, bir ksm baarl bulduunu söylerken bir ksm da pek bir ey anlamadn belirtti. Bu bende 1980 sonras apolitikle(tir)me sürecinin baarl olduu duygusunu uyandrd ilkin. Sonra da sinir uçlarndan balayan bir hassasiyet anmasnn hangi noktalara geldii hususunda bir düünceye sevketti. Kurbaa deneyini bilirsiniz. Eer kurbaay bir kabn içindeki çok scak suyun içerisine aniden atarsanz ölüyor. Ancak kurbaann bulunduu suyla dolu kab yava yava kaynatrsanz kurbaa alyor. Aslnda 1980 sonras süreç tam da buna tekabül ediyor.
Roman, bugünün Amerikas ile ems ve Mevlâna dönemini karlkl olarak birlikte dokuyor. Bu anlamda postmodern bir karaktere sahip. Aslnda ems ile Mevlâna ilikisini bugün yeniden yaatyor. Romann bugünkü kahraman Ella’nn ems’in günümüzdeki izdüümü, Zahara’ya adm adm yaklam, aralarndaki ilikinin kuvvetlenmesi ve nihayetinde üç çocuu ile kocasn brakarak Zahara’ya kaç, Mevlâna ve ems’in bulumas ve yaknlamas ile paralel gider. Zaten Mevlâna ve ems ilikisinin deifre ettii “lahi ak”n “ilahi”ye referansl ksm, Ella ve Zahara’y da onun çeperleri içine alarak Ella ve Zahara akn meru snrlar içine yerletirmekte; böylece akn önünde tüm snrlar erimeye balamaktadr.
Ben romanla yaadmz serencamn bir çakma noktasn hatrlatmak istiyorum. Dindar muhafazakarlarn 1980 öncesi geleneksel, henüz ehirlememi ve henüz ak olmay “dava”ya ihanet sayan bir durumdan, bireyselliklerin en uç noktalara kadar kkrtld, özel ve öznelliklerin kamuya görünür klnd, açklk adna vulgarlemenin kol gezdii ve en pespaye kullanmlarna kadar akn cinsel youn algland bir döneme ulam bulunmaktayz. Dorusu zembereklerinden boalm muhafazakar kitlelerin, geçmiteki maduriyet ve mahrumiyetlerinin acsn dibine kadar çkard manzaray seyretmekteyiz. Bir önceki mam Hatip nesli, kendi mahrumiyetlerini çocuklarna yaatmamak adna, “ne olsa gider”i hayatlarnn temel yöntemi yapm görünmektedirler. Bunun da merulatrma söylemleri hazrdr: “sadece siyah beyaz yoktur, gri alanlar da vardr.”
“Dest bus arzusuyla ölürsem dostlar/ Kuze eylen topram sunun annla yare su (El öpme arzusuyla ölürsem dostlar/ öldükten sonraki topramla testi yaparak onunla yare su verin) diyen Fuzuli’nin Hz. Peygamber’e (SAV) duyduu ak ile “on günlük ak yaadk” magazin pespayelii romanda eitleniveriyor. Dorusu bugün gündelik kullanmnda neredeyse “ak” kelimesini çkarr yerine “cinsellik” kelimesini koyarsanz pek fazla bir ey deimiyor.
“Ak” kavramnn kitapta nasl içeriklendirildiine bakarsak, yeni yaam tarz ve snrlarn(=snrszlklarn) belirleyecek yetkinlikte tanmlandn görmekteyiz. Kitaptaki krk kural, “fena fil ak” mertebesine ulancaya kadar takip edilecek yollar bir “ilmihal” titizliinde verirken, okuyucuyu snrlamas muhtemel deerleri (ahlâk "Dorulu") “ak”n snrsz alan içinde kaybetmekte; fkhn snrlarn da batni okumayla amaya çalmaktadr. Yazarn, ems üzerinden fkha negatif yaklamnn da sebebi herhalde bu olsa gerektir. Bilhassa romanda ems’in Mevlâna’ya meyhaneden içki aldrmas ve ardndan biraz içerek Mevlâna’ya içmesi için teklif etmesi, ite tam bu balama oturmaktadr.
Dorusu romandan Mevlâna-ems enstantaneleri çkarlrsa, geriye bir yasak akn anlatld eskinin beyaz romanlarndan biri ile kar karya kalrsnz. Roman bu yasak aka giden yolu Mevlâna ve ems ile açmaya çalmakta; açlan yolda karmza çkacak muhtemel kekremsiliklere de dinsel aroma kazandrlarak her ey (her türlü ahlâkszlk "Dorulu") meruluk snrlar içine alnmaktadr. te virüsü merkeze tayan nokta da tam buras. Akn her eyi merulatran söylem haline gelmesiyle, tüm yönelimler, perspektifler, paradigmalar, snrlar anlamszlayor. Bu da Mevlâna ve ems üzerinden “Ak eriat” kavramsallatrmas ile ina ediliyor. te bunun için söyleyeceim ey; kblenin ayarlaryla oynamayn.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
NOT: Vurgular bize âittir.
Yazar: Doç. Dr. Mustafa Tekin |
18-01-10 |
||
| E mail: mtekin7@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
