Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Dou Türkistan meselesinde yanl deerlendirmelere dâir bir yaz... Ya güce tapan, ya rkçla skp kalan ya da her hâdisede olduu gibi iin ekonomik yönüne dikkat çeken... Dou Türkistan meselesinin bir îman ve medeniyet meselesi olduunu skalayanlar. Bir de birdenbire kucamzda buluverdiimiz yeni bir kahraman: RABA KADER! Bu da nerden çkt? Tepe tepe kullanlacak bir kahraman... Hadi hayrls... (Dorulu)
Dou Türkistan'da yaananlar aslnda dou-bat eksenindeki fay hattn, ama daha çok medeniyet tartmas düzlemindeki ayrmay ortaya çkarrken her kesimden kalem oynatanlarn hamâsetle çkarc realpolitik özürlü yorumlar âdetâ boca ettiler… Sâhi bu arada adlandrma düzeyinde Dou Türkistan'a vurgu yaparken (ben özellikle bunu önemsiyorum) "Bat Türkistan neresi? sorusunu sorana da rastlamadm.
Dou Türkistan'da yaanan katliamla ilgili üç farkl tavr ortaya çkt. lki, realpoltikci ilkesiz, güçten yana tavr koyanlarn “Olur bu tür vakalar...” türünden hiçbir duygudal barndrmayan yorumlar. “Amerika bile güçlü tepki vermedi, size ne oluyor?” türünden yâhut “Çin gibi bir dünyâ devini kzdrmayalm, diplomasi hamâsetle yürütülmez.” diyen pikin, hiçbir vicdânî sorumluluk duymayan akl hocal….
kinci türden, tümüyle Türklük üzerinden olaylara yaklaan söylem Dou Türkistan'n meselesini güdük bir milliyetçilie hapsetti. Olaylarn Çin'in igal ettii, Sincan ismi verdii Uygur özerk bölgesini kullanmamakta titizlik gösteren ve Türklükle snrlayan tepki, kendi içinde çelikiyi barndryor. Dou Türkistan'n hatrlatlmas dorudan Bat Türkistan' gündeme getirmesi gerekirdi. kinci Dünya Sava sonras sistem Dou Türkistan' âdetâ Çin'e hediye ederken Bat Türkistan da Sovyetlere kalmt. Ama bugün Bat Türkistan'n isim olarak bile hatrlanmamas ilginç olsa gerek.
Türkiye'de bu ismin kullanlmasna resmî düzeyde bugüne kadar ses çkarlmam olmasnn da etkisi olsa gerek.
Uygurlara yönelik sert uygulamalar ve “insan haklar ihlâli”ni knayarak baskc Çin yönetimini sktrmaya çalan “demokrasiden yana ve serbest piyasac” kesim de âdetâ Amerikan modeli kapitalizmi göklere çkarmak için olay frsat bildi. “Çin'de orta snf yeterince güçlenmedii için; sistem tam kapitalist deerleri özümseyemedii için” bu tür istenmeyen olaylar çkabiliyormu. Ne fenâ deil mi? Çin eletirisi kapitalizm övgüsüne, özellikle de Amerikan sistemine yönelik tezâhürâta dönütürüldü birdenbire.
Bu yaklamn insânî yüzü de “i kadn” Rabia'nn Amerika'da tüm dünyâya örnek olacak liderliinin yükselii için PR kampanyasna dönümekte gecikmedi. Nihâyet “Uygurlarn dünyâya gülen yüzü” bir lider ortaya çkmt. Rabia Kader'i lider îlân eden, daha dorusu iteleyen Amerika bir tür rehin ald bu lider üzerinden Uygurlar ve mücâdelelerini biçimlendirmek, yönlendirmek, Çin'e kar bir d politika unsuru olarak kullanmak istedi. Bu apaçk ortadayken, olup bitenlerden srarla haberdar olamadn açklayan bir kadn üzerinden Uygur meselesini tekeline ald. Akan Uygur kannda Amerikan özgürlük gemisi yüzdürmek isteyenler frsat deerlendirmekte gecikmedi. Zulüm görmü zavall bir kadn özgürlük lideri diye öne sürmek batan mücâdeleyi rehin almak demektir.
Dou Türkistan'a sâhip çkma adna iki yönlü savrulma bizdeki kadar baka yerde yaanmad sanrm. Bir kesim hamâset dalga boyu hayli yüksek dar milliyetçilie sktrrken dier taraf çkarc bir yaklamla kapitalizmin yeterince gelimemiliine indirgenmi bir Amerikan propagandasna tahvil edilmeye çalld..
u kesin: Amerika frsat buldukca Tibet gibi Uygurlar da kullanarak Çin'i dövmeye çalacak. Çin de her türlü insânî talepleri bile kendine kar komplo ve d müdâhale olarak alglamaya yatkn tutumuyla Uygurlara ve dierlerine gözda vermekten çekinmeyecek.
Bu tavrn arka plannda Çin-Bat ilikisinin biçimlendirdii târihî süreçler önemli ölçüde belirleyicidir. Târihin en eski yerleik medeniyetlerinden biri olan Çin, uzun süre içe kapal yaayarak d dünyâya kar kendini korudu. Bu içe kapanklk Çin kimliini ekillendirirken kendini üstün görme refleksini de gelitirdi. Bu nedenle Çin'in kimlik tanm etnik olmaktan çok Çin medeniyetine âidiyet, kültürel deerler üzerinden ekillendi.
On dokuzuncu yüzylda içe kapank dünyâsna sömürgeci Avrupallarn müdâhalesi bu dokunulmazlkla birlikte onurunu da yerle bir etti Çinlilerin. Braudel'in belirttii gibi, Çin'in d dünyâya açlarak yükseliinde belirleyici etken aslnda Batya kar bir rövan duygusudur. Bu durum d müdâhale korkusunun bu denli paranoyaya dönümesinin arka plannda yatan psikolojiyi açklayabilir. Çin yaylmacl kendi hayat tarzn da yaymay, medeniyet algsnn dndaki deerleri yok saymay içerdii için Müslüman Uygurlarn Müslümanca yaama talepleri bile meydan okuma, Çin ulusunu parçalama olarak alglanmakta gecikmeyecektir.
Oysa Çin uygarl ile Müslümanlarn kurduu iliki, Batl sömürgecilerden çok farkl olduu gibi Çin'i Batya tantan da târihî olarak Müslümanlardan bakas deil. çe kapal, her türlü etkileime kendini kapatan Çin uygarl medeniyet bilincini farkl medeniyetlerle temas etmekle daha da güçlendiren Müslümanlarla yeniden kar karya geliini önümüzdeki dönemde daha somut göreceiz. Bat d bir uygarlk olarak Çin, Müslümanlarn târihî birikiminden istifâde etmezse, Andre Malraux'nun nefis benzetmesiyle “batnn ivâs”na kaplmas iten deildir.
Yaznn devam için tklaynz.
NOT: Vurgular bize âittir. (Dorulu)
Yazar: Âkif Emre |
17-07-09 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
