Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TEFEKKÜR / ÝNSAN VE TEFEKKÜR | Okunma Says: 3823 |
Batc aydnn anlayamad
Tarihî karakteristik özelliklere bakmak lazm.Bir anlayn temeli, "itidal" yorumunun ölçülerine bal ise; o anlayta reaksiyon eylemi olmaz. Reaksiyon eylemlerinin hemen hepsi, marjinal yorumlardan kaynaklanr.
Burada yorum kelimesini "tefsir"le özde bir anlamda kullanyor deilim. Yorum, onunla ilgili olabilse bile, daha farkl kullanm özelliklerine sahip bir kavramdr. Üslupla, mereple, mizaçla ilgili yönleri vardr.
Prof. Hilmi Ziya Ülken önemle belirtmitir. mam- Rabbani'ye bal etkilenmelerde, meruiyet'e aykr yöneliler asla görülmez; tam tersine meruiyetin korunmas gayretleri önemli bir yer tutar. Mevlevilikte de öyledir.
Maddecilikle buluan batnîlikler ve benzeri marjinallikler reaksiyon eylemlerinin besleyicisi olmutur, olabilmitir.
Tarih'ten okunan budur.
frat'lar tefritler her konuda görülebilir ama, temel tercihlerdeki ifrat ve tefrit kökleri apayr bir önem tar.
Bizim toplumumuzda, "devletle kavga etmek" gibi bir gelenek çizgisi ve özellii yoktur. "Naslsak öyle idare olunuruz." bilgisi ile kendini (nefsini) deitirmeyi öne alan bir hayat anlaynn üst bak kendini hep hissetmitir. Temel tercihlerdeki itidal ilkesinin bu tarihi karakter oluumunu biçimlendiren bir halk felsefesi gibi etkili olduunu söyleyebiliriz. Bu topraklarda slam böyle yaand.
Hatalar olabilir, yetersizlikler görülebilir. Ama, her zaman, bir "basiret istiaresi" ile "kendi kendini ikaz" etme mekanizmas bir teminat rezervi gibi korunur. Birileri, "Bu böyle olmaz." der, diyebilir ve bir "özeletiri" sesleniinin ufuk penceresi hep açk tutulur... u belirtmeye çaltm hal, ailede de en küçük beraberliklerde de, hayatn tabii akna bal bir senkronizasyon ahengiyle kendiliinden (yazl kurallar gibi deil) yaanr.
Buras Ortadou deil. Baka bir diyar. "Maddi corafya" tasnifleri manevi corafyann farkllklarn ifade edemez. Burada farkl deerlendirme kriterlerine ihtiyaç vardr.
Bat, "ifrat-tefrit" zddyetinin dialektii ile yürür. Madde önemsizleti, denge bu yönde mi bozuldu; dibe oturan "madde" tepkisel olarak yükselmeye balar, yükselir, yükselir; ta zirveye çkar! Sonra, kar tepki ile yine inmeye ve dibe doru gitmeye balar. Tabii ki bu, asrlk periyotlarla olur. Ve "sentez" denilen ey, ini çklarn karlama noktalarndan oluan ince bir çizgi halinde, hayatn dnda kalm, bir tefekkür materyali halinde; ancak erbabna hitap edebilen bir bilmece gibi literatürün bir köesinde öylece durur. Ve Batclarn hiçbiri onu göremez! Bat'ya giden ve orada yetien Dou ve Ortadou entelektüelleri ise hiç göremez. Onlarn görebildii, dialektik kavgalarn nefse ho gelen cazibesidir.
Herkes biliyordu ki, Abdullah Cevdet, Tevfik Fikret ateisttir ve bizim pozitivist Batclarda bu çizgiyi paylaanlar çoktur... Toplum hiç tepki gösterdi mi bunlara? Hayr. Nazm Hikmet'i Vâlâ Nurettin bu açdan uyarmt. "Sana da tepki gösterilmezdi. Ama çok barttn." anlamna gelen örneklemeler yaparak uyarmt.
Bizim toplumumuz mutedildir. "Ilml-uyumlu" falan deil, mutedil. Karakteristik olarak öyledir. Tarih boyunca öyle yorulmutur. tidal, azlkla çoklukla deil, asliyetle ve asliyetin korunmasyla ilgili bir kavramdr. Çok sev, ama itidal üzere sev. O sevgiyi acayip bir tutku ve zaaf haline, bir sapma niteliine dönütürme. "tidal" ite bu. Barp çararak, üstünü ban yrtarak, saa sola vurarak; sevgi de yaanmaz, üzüntü de... Bir misal vermek için söylüyorum.
Tarihle yüzlemek deil, "bugün"le yüzlemek çok önemlidir. Bugün'le yüzlemek... Hangi göze ve gözlükle bakacaksn, hangi aklla düüneceksin, hangi kla aydnlatacaksn, hangi terazi ile tartacaksn?
... Aydn, toplumun gerisindedir. Duruu ve bak itibaryla böyledir. Dengeleri açsndan böyledir. Bizim aydnmz, "eletiri" ile "hareket" arasnda fark görmez. Sadece bu bile seviye tespitine yeter. Toplum'un "itidal" hasletini küçük görmek, ypratmak, andrmak, "Batc aydn"n en büyük demokratik düünce hatasdr.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
NOT: Vurgular bize âittir.
Yazar: Ahmet Selim |
01-02-10 |
||
| E mail: a.selim@zaman.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
