Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MÜLÂKÂT | Okunma Says: 3898 |
Onu,
Çkar ölgün balklar, cansz pullar donuk
En acl damardan çektiin çürük çala
Deyiler hasatnda sözlerin gülü koruk
iirler çala.
msralaryla balayan yürek vurmu iirleri ile tanmtm. Tarihin derinliklerinden taranm kelimeleriyle farkl bir dili, eyann foyasn söken bir üslubu vard.
Bir Hâim gönder bana, stanbul’a iyi bak,
O ehre bin iirin kemikleri dürülü
Gözü açk biri olmalyd bunu yazan, örtük bir anatomik iir mütehassisi…
Bil ki ölüm gülün ta kendisidir, diyordu.
Ksa günler üstünde tek sözler ölümsüzdür, diyordu.
Ne demiyor gibi demiyordu ki…
Eski sanatlarm hatrlyordum onu okuyunca, cinas tevriyeyi geçince yekpare sihr-i halâle duruyordu msralar. Bunun için daha bandan onu anlamaya yeltenmedim bile. Pakdil’den biraz temrinliydim; Sade hissedecektim, sadece sezecektim dilim dilim olmu kelimeler sarmalken özü. Mecburdum! Bamdan aa kaynar iniyordu cümleler duymasam.
Tilkilerin destan benim kendi destanm…
Bir kzl ördek gibi dibe doruldu yürek…
Küheylanm yoruldu, gösümün vezni krk
.-.- / .-.-/.-- /..- ……………………………………
Düer akî uyaklar; yollar karl, kat,key!
Ora iir inemez, gel ey içim avar!
iirin ölüsünden gelir bunca vâridat…!
te bu! Sonunda bulmutum aradm. Ölüsü kandilli, ne de güzel demiti denmii denmemice…
Dar çkmalym; Davut, Malik, Hicâbi
Akranlarm tâundan birer birer öldüler
Bir düü karlayan rhtmda okuyorum
……………………………………………………………..
Ar okunur görmütüm onu bizim semt sakini kelimeleriyle gezerken. imdilerde ise iyice hafiflemi, durulmutu baktm.
Çok hafifim, çok air
Türemedim -- yalan yok
güzelavrat, eyecen
Cebimdeki çakmakta
Etrafta kimseler yok.
iiryazarm kilitlendi Birden
Çalalar bitmiti; iirden…
“Türk iirinden nasibi olmayann Türkiye hakknda söyleyecei söz olamaz.” derken Murat Tokay’n sorularn cevaplam Hudayinabit üzerine …
Kaç kez iir iir söylemitim ben de onunla leylen leylâ. Ama Murat karde daha gündüzlüsünü daha bir düsüzünü yapm. Güzel de durmu gerçek.
Size brakyorum sözü:
Sizi dergilerde deil de daha çok ekranda gördük. iirden kopmu muydunuz?
Ben iirden hiç kopmadm. iir tembellii yaadm oldu ama iiri gönlümden hiç atmadm. lk kitabm yaymlandktan sonra yaptm iten dolay lüzumsuz tartmalar yapld. Sanki bütün airler Olimpos danda tanrlara arap sunarlarm da bir ben yeryüzünde televizyonculukla urayormuum gibi bir hava olutu. Böyle bir ey yok. Ben yine ekmeimi kazandm meslei icra etmeye devam ettim. Bu arada iir yazmay da sürdürdüm. Hudayinabit bunu ispatlayan bir kitap oldu.
airler dergilerde hep gözükmek ister. Siz niye arka planda kalmak istediniz?
Sadece iirde deil bütün ilerimde arka planda olmaya dikkat ederim. Beni iir gecelerinde, toplantlarda, festivallerde göremezsiniz, gitmem; çünkü sevmiyorum. Bunu da büyülü bir ey olsun, gizemli kalaym, Sezai Karakoç gibi olaym diye yapmyorum. Ön plana çkmak gibi bir gayretim yok. Ama elbet ben de iirlerimin beenilmesini istiyorum. “Ne güzel iir olmu!” dediklerinde houma gidiyor. Zaten airler bunu duymak için iir yazarlar.
lk kitabnz iirler Çala yaymlandktan sonra smet Özel'in kitap hakknda yazmas ve iirinizi övmesi gözlerin size çevrilmesine yol açmt. Bu beklenti sizde nasl bir karlk buldu? Bir baskya yol açt m?
Bu ilerin yönünü deitirecek bir izi olmad bende. Artk bahsetmek de istemiyorum. Yazdan sonra da smet Özel gibi yazmadm. Kendi yolumda ilerledim, devam ediyorum. Anlayacanz üstünde durduum bir mesele deil.
Hudayinabit isminin bir hikâyesi var m?
“Huda” Arapça, “nabit” Farsça ama “hudayinabit” Türkçe. "Kendiliinden biten, ekilmi olmayan" anlamna geliyor. Ben iin bu tarafn önemsiyorum. Fenni gübre kullanmadan, tarmsal politikalara kurban vermeden bir çiçein büyümesi ite. iirsel bir ey. Bu isim tek bana bile iirsel.
Yeni kitabnzda daha dolaysz bir anlatm tercih ediyorsunuz. Yalnlk, sadelik dikkat çekiyor. Kelime seçimleriniz de öyle...
Çok doru bir okuma. Ya kemale erdikçe insanlar sadelii ararlar. “Sobann ayrmsz adaleti” dediim zaman o s sana kadar geliyor. Ben öyle hissediyorum. iirde “güüm” dediim zaman o hrt bal bana iirdir. Zaten ben merep olarak da küçük iiri; kendini azaltan, fazlalklarndan arnm, dolaysz iiri seviyorum. Dolaysyla, sürekli olarak sadelii arama, onun içindeki iiriyeti arama kaçnlmaz bir savatr. Hudayinabit de biraz o macerann kitab.
Hudayinabit'te zengin bir Türkçe ve böceiyle, çiçeiyle deyimiyle, deyiiyle geni Anadolu corafyas var. Halka yakn bir dil var bu kitapta...
Evet, halka yakn ama popülizm anlamnda deil. Daha dorusu büyük Türkçeye daha yakn. Hepimiz; bütün mürekkep yalamlar “Osmanlca kelimeleri” severiz. Ama Türk dilinin gerçek derinlii, halk söyleyiindeki o muhteem nüanslar, kelimeler, terkipler çürümeye terk edilmitir. Elimizde Tarama Sözlüü diye Derleme Sözlüü diye bir hazine var. Hiç olmazsa insanlar bunlar açp baksnlar. Pörtlemek fiilinin ya da tepsermek fiilinin karl yok ite. Bu kelimeleri unuttuunuz anda mezara giriyor. Tepsermek, kurumaya yüz tutmaktr. Ama kullanan var m bu kelimeyi? Ben tepseren iiri aryorum. Yamur yam, ertesi gün güne açm, o zaman toprak tepsermeye balar ite. Kurumaya yüz tutar yani. Dolaysyla tepseren topraa iyi bçak atarsn, iyi mantar ararsn.
iirler Çala'da bir iire u alntyla balyordunuz: “air, onun göz kapaklar yok gibidir.” yi bir gözlemci misiniz?
nsanlk halleri, yaadmz dünya, maruz kaldmz olaylar, bunlarn tümünde airin göz kapaklar yoktur. Eer bir konuda smet özel, Sezai Karakoç, Attila lhan, Behçet Necatigil, Cahit Stk, Asaf Hâlet bir ey diyorsa dikkate alrsn, almak zorundasn. Hiçbir airin ayaklar yere basmak zorunda deildir. airlerin baktklarndan ne gördüü önemli meseledir. Gazeteci gurularnn aznn içine bakyoruz. Geç bunlar. Neler döndüünü merak ediyorsan iir oku. iir okumayan adamn Türkiye'yi anlama ans yoktur. Türk iirinden nasibi olmayann Türkiye hakknda söyleyecei söz olamaz.
iirlerinizde Necatigil'in, Asaf Halet'in, Sezai Karakoç'un, Yunus Emre'nin sesini duyuyoruz...
ftiharla yapyorum bunu. Benim iirimde Yahya Kemal'in sesi, Ahmet Haim'in sesi, Yunus'un sesi duyulsun. Bunun ardndan söylenecek her eye razym. Yeter ki büyük ihtiam, o büyük ses yanklansn.
lk kitaptan farkl olarak bu iirlerde Süleyman Çobanolu ükreden bir air olarak karmza çkyor. Yakar iirlerini görüyoruz. iirler Çala'da Allah lafz hiç geçmiyordu. Hudayinabit, Allah' anarak balyor. Allah kelimesi 12, Tanr kelimesi 8, Rab 2, Yaratan 1 kez kullanlm. Bunun yala bir ilgisi var m?
üphesiz var. Ama iirler Çala Allah’sz bir kitap deil. Daha dolaysz bir anlatm demitik ya, o dolayszln bir parças olarak okumak lazm bu iirleri. Ben bütün bu gürültünün içinde sade Müslüman’ aryorum. O mertebelere gelmi deilim, sadece onu hatrlamaya çalyorum. Anmaya ve hayatma katmaya çalyorum. Bir kargaya Allah'n ayeti olarak bakan adam nasl bir adamd? Ben niye öyle deilim? Niçin krk türlü eyle zihnim ve gönlüm parçalanm? Niçin vahdete uzak dümüüm? slamc var, sac var, solcu var, Ahmetçi var, Mehmetçi var. Müslüman nerde?
Bir dervi edasyla söylenmi msralar var: “Çatalda iki zeytin dünya ahret taam” diyorsunuz mesela. Bu iirleri okuyan sizin büyük bir ehirde yaadnza ve televizyonda çaltnza inanmayabilir…
Bu enteresan bir mesele. Eserle müessir arasnda makas ilikisi... O makasn kapal olduu mutlu insanlar var. Mesela Yunus hem bir dervi hem de air. iir zihnimizin art alannn, gönlümüzün diplerinin nasl çaltn ortaya koyar. Arada bir de olsa tabakta duran iki zeytine baktmda o eyi görüyorum. Her zaman öyle bir dervi miyiz, hââ! Krk türlü günahn içinde debelenen insanlarz. Ama bu biraz da gayrettir. Böyle de bir dünya var: “Süleyman aman oradan uzak düme. Telkindir iir nihayetinde.”
Hepimiz görsel iir yazsak ne olacak!
Bir iirde öyle diyorsunuz: “öyle konuurlar ki/ arada birkaç kuu/ ziyâde kargalardr çlk çla uara”. Bir baka dize: “çalsn tulumlar iir tükendi”. Bugünkü iir ortamn nasl deerlendirirsiniz?
iirin tükenmesi insanln tükeniiyle kout bir ey, insanlk tükendii için iir de tükenir. Ama airlerin kifayetsiz ihtiraslar, tezviratlar iiri tüketen etmenlerden birisi. Somut iir, epik iir, klasik iir, görsel iir... Bu bunun kankas, bunlar bu dergiyi birlikte çkard da ondan birbirine torpil yapar da falan… Böyle bir rezillik sürer gider yllardr. Biz kendimizi bildik bileli böyledir, geldik gidiyoruz hâlâ da böyle... yi ho da senin bir iirini alp bir genç sevdiine okumuyor. Gözünü kapattnda senden bir msra gelmiyor kimsenin aklna. Birisi mektup, hadi e-posta diyelim, yazarken altna air de öyle demi zaten diye not dümüyor. Sen neyin tartmasn yapyorsun, neyi paylaamyorsun? iiri tarttn da ne oldu? nsanlar zannediyor ki iir meselelerini, poetik sorunlar tartmak iirin önünü açar. Hayr! iirin önünü u açar: Bir gün Kastamonu'dan biri kalkar gelir, iki gün orada burada kalr, iirini yazar, derginin kapsna götürür brakr. Elaz'dan, Afyon'dan, Antalya'dan bir çocuk gelir, o iir ortamnn da canna okur.
Anlamadklar tek ey u, iir sorununu amann tek yolu iyi iir yazmaktr. Moda tabirle iire bir açlm olacaksa, en iyi yolu iyi iir yazmaktr. Eliot'n iir üzerine yazdklarn düünün, Çorak Ülke'yi yazmasa dikkate alnr myd? Necatigil'in düzyazlar, iirleri yannda bir cilt olarak durmasayd benim umurumda olur muydu? Karacaolan da iir üzerine düünmütür, Fuzuli de, Nabi de.. Ama mesele, neyi ne kadar yazdmz ve baarabildiimiz. Hepimiz epik, hepimiz görsel iir yazsak ne olacak! Ben bu arkadalara kendi uyuzunuzu iir ortamnda kamayn, derim. Yazdn iir nev ü nema buluyorsa konu. Ben iirler Çala'nn ardndan çkan bu bunun adamdr, bu bunlardandr gibi yazlar toplasam cilt olur. Allah ahit hiçbirine cevap vermedim. Versem kafasn kopartrm, o cevab da veririm. Ama ben cevabm iirimi yazarak verdim.
Son soru “ftitah” iirinde geçen dize olsun: “Asla namazdan önce iire bakmayacaksn” Niçin?
Namazn esas vasfna yazlm bir eydi. Yoksa camiye giderken iir okuma gibi bir ey deil. Uluhiyet önünde iir haddini bilmeli. Ama bu, iirin dünyann en büyük eyi olduu gerçeini gölgelemez. Bunu farknda olarak ve bilerek söylüyorum. Neden böyledir? Çünkü iir kutsal kitaplara benzer. Musevilik dediin zaman, Neideler Neidesi, mezmurlar, ncil dediiniz zaman bablar, Kur'an dediiniz zaman sureler, ayetler hatra gelir. Kutsal, kendini iirle ifade eder. Hangi dilde okursan oku, dua dediin ey kafiyelidir. Ninni de öyledir. Bebek senin görsel iirini dinlemez… iir dediin ey dünyann temelidir, dünyann altndan geçen ince krmz hattr. Ufuktaki çizgidir. Bunlar artistlik olsun diye söylemiyorum. Nuri Pakdil ayn kitab yazsn, ayn yazy daha ar yazarm. iirin karsndaki her eye iirle durmaya devam edeceim. Ben 1990'da bir iir yaymladm, hece ve vezinle yazlmt, sene 2009 u anda dergilerde iir yazan çocuklarn yars öyle yazyor. Bununla iftihar ediyorum. Ben, Melih Cevdet Anday'dan rövan aldm, hatta Orhan Veli ile de hesaplatm. Sen benim milli veznimi depoya kaldramazsn.
15. 01. 2010, HABERKÜLTÜR.NET
Yazar: Enes Malik |
02-02-10 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
