Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 3044 |
 |
Kaynak Yaynlar’ndan çkan Can Alpgüvenç'in derledii "Hayrda Yaran Hanm Sultanlar" kitab, tarimizin güzel yüzünü inci inci ileyen hanm sultanlarn hayat hikayelerini ve yaptrd eserleri anlatyor.
Alpgüvenç, hayrda yaran kadnlar arasnda, ismi ilk zikredilmesi gereken kiinin Selçuk Hatun olduunu yazyor. Selçuk Hatun Edirne'ye, Bursa'ya ve stanbul'a kendi adyla üç ayr cami, Bursa'ya bir mektep, Balkesir'e de tekke yaptrm.
stanbul bata olmak üzere birçok kentte Osmanl'y hatrlatan yaplarn büyük ksmn padiah hanmlar ve anneleri yaptrm. Amasya, Konya, Manisa, Trabzon, Bursa ve Edirne gibi kentler adeta hanm sultanlarn hayrlaryla gelimi, büyümü. Mesela Osmanl için su medeniyeti denir. Su mimarisinin gelimesinde Mihriah Valide Sultan'n katks çok büyük. Sultanlar kimsesizlere, fakirlere, çaresizlere sahip çkarak adeta sosyal hayat da ekillendirmiler.
Son dönem saray hanmlarndan II. Mahmut'un kz Adile Sultan tam 27 vakf kurmu. Çaresiz kadnlar için snma evi açm. Adile Sultan döneminde dier saray hanmlarnn kurduu hayr vakflarnn says 45. stanbul'un simgelerinden Msr Çars da bir kadn sultann hayr. Yenicami'nin masraflarn karlasn diye Hatice Turhan Sultan tarafndan yaptrlm. Kösem Sultan ve Hürrem Sultan gibi baz isimlerin devlet yönetiminde aktif yer almaya çalmalarn tarih kitaplarnda okusak da çou padiah annesi ve einin ömürlerini ve servetlerini hayr ilerine vakfettikleri yaptrdklar eserlerden ortaya çkyor.
te oryantalistler elinde birer sKandal malzemesi haline getirilen hanm sultanlarn sadaka-i cariyeleri:
Mihriah Valide Sultan: III. Mustafa'nn ei olan Mihriah Sultan, III. Selim'in de annesi. Eyüp ve civarnda birçok hayrat var: Okul, deerli yazmalardan oluan kütüphane, çeme ve sebiller... Halcolu, Levent ve Hasköy'e birer cami yaptran Sultan, Kasmpaa Mevlevihanesi'ni de tamir ettirmi. Yaptrd mektep 1995 ylndan beri 'Eyüp Sultan Gençlik zci Grubu Lokali' olarak kullanlyor. Kütüphanesindeki elyazmalar 1957 ylnda Süleymaniye Kütüphanesi'ne nakledildi. Kasmpaa, Üsküdar, Eminönü, Yeniköy, Hasköy ve Halcköy'deki çemeleri hâlâ duruyor.
Bezmiâlem Valide Sultan: II. Mahmud'un ei, Abdülmecid'in de annesi. Fatih Camii'nde siyah camekân içinde asl duran sekiz köeli srma ilemeli çuha, onun el emei. Kimsesiz kzlar tebdili kyafetle sokaa çkar, bizzat kendisi tespit eder, evlendirirmi. Vakf Gureba Hastanesi de onun hayr. lk sivil lise Darül Maarif (imdi ad stanbul Kz Lisesi) onun hayr. Asl ad Bezmialem Valide Sultan olan ama Dolmabahçe Camii olarak anlan camiyi de o yaptrm. Karaköy-Eminönü arasnda 18 yl hizmet veren ama artk olmayan köprünün yapmna da Bezmialem Sultan önayak olmu.
Pertevniyal Valide Sultan: Çerkez asll Pertevniyal Valide Sultan, Abdülaziz'in annesi. Mal varln Aksaray'daki Valide Sultan Camii'ni, onun yanndaki sebili ve sübyan mektebini yaptrmak için harcam. Büyük Aksaray yangnnda mektep binas kül olunca yerine devlet betonarme bir okul yaptrm. Bakanlar Kurulu kararyla bu okula Pertevniyal Lisesi ad verildi. Sultan, Medine'ye de bir kadnlar hastanesi kurdurmu. Buras kaloriferli bir bina ve bu bölge için bir ilk... Beikta'taki Yahya Efendi Türbesi'ni de tamir ettiren Sultann Karagümrük'te, Eyüp'te, ehremini'de çemeleri var.
Hafsa Valide Sultan: Kanuni Sultan Süleyman'n annesi, Yavuz Sultan Selim'in ei. Oluyla uzun yllar Manisa'da yaayan sultan buraya Sultaniye Camii ve külliyesini yaptrm. Camiye cemaat toplamak için de çevresinde 20 evlik yer satn alm ve ev yaptrmak isteyenlerden vergi alnmamasn art komu. Bu sebeple mahallenin ad "Sultaniye". Manisa'ya bir de evsizlerin ve yolcularn kalmas için hankâh ina ettirmi. lk eyhi Merkez Efendi. (Mesir macunun mucidi) imdilerde Manisa'da Salk Müzesi olarak ilev gören Darüifa, Hafsa Sultan'n külliyesi için yaplm bir hastane.
Nurbanu Valide Sultan: II. Selim'in ei Nurbanu Sultan, III. Murat'n annesi. Üsküdar meydandaki Atik Valide Camii ve külliyesini Nurbanu sultan yaptrm. Külliyenin ihtiyaçlar için Üsküdar, Çemberlita ve Yenikap'daki hâlâ ileyen mehur hamamlarn gelirlerini balam. Atik Valide Külliyesi'nin bir ksm binalar 2003 ylnda Marmara Üniversitesi'ne verildi. Üniversite buray Güzel Sanatlar Fakültesi olarak kullanyor. Sultann yaptrd Atik Valide Sultan Sübyan Mektebi'ni imdi Topta Cezaevi'ni koruyan jandarma bölüü kullanyor. Darüifa (hastanesi) ise, 19. yy'n sonlarna doru akl hastanesi, 1927 ylnda tütün atölyesi, 1976 ylnda ise bir ksm Üsküdar mam Hatip Lisesi, bir ksm da Topta Cezaevi olmu.
Hatice Turhan Sultan: Sultan brahim'in ei, IV. Mehmet'in annesi. Eminönü'ndeki Yenicami yaplmaya baladktan bir yl sonra Sultan III. Mehmet'in ölmesi üzerine yarm kalm. naat halinde 59 yl duran camiyi tamamlamak Hatice Turhan Sultan'a nasip olmu. Caminin yanna giderlerini karlamas için Msr Çars'n yaptrm. Namaz vakitlerinin tayin edildii muvakkithane, çeme ve sübyan mektebini de unutmam. Sübyan mektebinin kalntlar üzerinde imdi Bankas var.
Gülnu Valide Sultan: IV. Mehmet'in ei. Balkan corafyasnda onun adn tayan çok cami var. stanbul'da, Sakz Adas'nda ve Mekke'de de ina ettirdii hayr eserleri bulunuyor. Gülnu Valide'nin iki olu da padiahlk yapm. Küçük olu III. Ahmet'in annesinin hayrna Üsküdar'da yaptrd külliyede, padiahn ona atfettii bir hat var. Bu celali hatta "Cennet annelerin ayann altndadr" hadisi yazyor.
Haberkültür
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Zeynep Þahiner |
13-02-10 |
||
| E mail: Mail Adresi Yok | Tweet | ||
 |
 |
||
