Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / UNUTULMAYANLAR | Okunma Says: 6458 |
iirlerini 'Yetik Ozan' mahlasyla yaynlayan ve trajik ölümü ile 1978 ylnda aramzdan ayrlan bir airi artk kimse hatrlamyor bugün. Selçuk Küpçük yazd.
iirlerini “Yetik Ozan” mahlasyla yaynlayan ve trajik ölümü ile 1978 ylnda aramzdan ayrlan bir airi artk kimse hatrlamyor bugün. Açkça söylemek gerekirse, ben de kendisi hakknda çok özel younlamalar yaparak uzun süre bilgiler toplamaya çaltm. Ama ne dergilerde ne de baka bir ekilde “Yetik Ozan” hakknda düzenli bilgiye ulamak mümkün olamad.
Yllardr süren, kapanm dergilere yönelik ilgim srasnda “Yetik Ozan” kefettim. Ülkücü camiann 70’li yllardaki çok nadir edebiyat dergilerinden olan Töre’nin eski saylar elime geçtikçe, kenarlarna desen çalmalarnn ilitirildii “Yetik Ozan” iirlerini okuyup gerçekte kim olduu, yaayp yaamad gibi hususlarda kafamda oluan sorulara dair cevaplarm hep karlksz kald.
Kapanm eski dergilerin hüzünlü yanlar vardr hep. Oralarda birkaç iiri çkm ve sonra iin ucunu getirememi ya da o dönem için geni okuyucu, takibeder kitle elde etmesine ramen, sonra bir ekilde geri çekilmi, unutulmu saysz air, yazar gömülüdür bu yaynlarda. Ki, “ülkücü camia” içinde kanal açmaya çabalayan edebiyat dergilerinin, bu açdan trajedisi daha fazla bence. Çünkü dergiler anlamnda kurumsallam bir yayn anlay oturtulamad, iir algs bakmndan modern Türk iirinin geldii nokta kavranamad, iir ve edebiyatn poetik meselelerine yönelik özgün bir paradigma ina edilemedi vs. Bu açdan hiç kukusuz gerek sol ve gerekse slamc zihinsel tasarm geleneinden gelen yaynlarn önemi tartlamaz.
Töre’yi Emine Insu yönetiyordu
“Yetik Ozan”n da iirlerinin yaynland ve özellikle 1970’lerde bu camia içinde ciddi ekilde takip edilen Töre’yi (1971’de çkmaya balad. 1985’te kapand) Emine Insu Hanmefendi yönetiyordu. 1970’lerin Türkiye’sini anlamak açsndan bence çok önemli bir romanc olan Insu, Halide Nusret Zorlutuna’nn kz idi. Erol Güngör, skender Öksüz, Tark Bura, Faruk Kadri Timurta, Arif Nihat Asya, Yavuz Bülent Bakiler, Bahaettin Karakoç gibi dönem için saygn isimlerin ürünler yaynlad dergide “Yetik Ozan”n iirlerine de yer veriliyordu.
Tabi “ozan” deyince zihnimizde mekân kr olan ve temalar buna göre ekillenen bir air ve iir belirebilir. Ama hakknda detayl bilgilere ulatm zaman, beni de artacak biçimde durum öyle deildi. Her eyden evvel 1973 ylndan itibaren Hacettepe Üniversitesi Türk Dili Edebiyat Bölümü’nde öretim görevlisi olan bir akademisyenden bahsediyoruz.
iirleri kukusuz ozanca bir form içeriyordu ama 1970’lerin “ülkücü” dünya görüü ekseninde duyargalarn Anadolu insanna ve oradan Türk dünyasna açm bir izlek tayordu. Krm’a, Azerbaycan’a, Kerkük’e, Dou Türkistan’a dair ozanca duyarllklar ile uzak kardelerden bahseden iirlerinin çouna Töre Dergisi’nde rastlamak mümkün. Sadece Töre’de deil aslnda. Türkiye’de geni sa edebi camiay uzun süre tayan Hisar Dergisi’nde ve ardndan ayn misyonu devam ettirmeye çalan Türk Edebiyat Dergisi’nde de zaman zaman ürünlerini görebiliyoruz.
Töre’den imdiye ne kald?
Tabi burada unu söylemek gerekiyor: Töre, Hisar ve Türk Edebiyat dergilerine göre ülkücü camia açsndan daha merkezde yer alan bir yaynd. Ancak Töre’de okuduumuz çou iirden/airden günümüze ne kalmtr sorusunun cevab tartmaldr.
Bu iirler ve airler bir gelenek ina edebilmiler midir, gelenei salt tekrardan öte geçebilmiler midir, modern Türk iirine bir katk sunabilmiler midir, üpheli. Hatta daha da ileri giderek izlek ve form açsndan modern dünyann, çan ruhunun konseptini tayan ve poetik gerekçeleri ile donanm bir “ülkücü iir” anlay çkm mdr buralardan sorusunun cevab da yok. Yani ayn zaman dilimini dikkate aldmzda (70’ler) Halkn Dostlar ya da Militan vb. gibi dergilerin oylumuna kout bir iir, edebiyat üretilebilmi midir, bütün bu sorulara yönelik verebileceimiz ciddi bir birikim yok “ülkücü edebiyat” çevreleri açsndan… Ancak dönemi anlamak bakmndan “Yetik Ozan” ve benzerleri airleri görmeden ilerlemek de mümkün olamaz. Edebiyat sosyolojisi açsndan 70’leri, sol ile karlatrmal okumak için bu tür metinlere bavurmak gerekiyor.
“Yetik Ozan”: Turgut Günay
imdi kitaplarn pek göremediim -muhtemelen kapanm olan- Alternatif Yaynlar’ndan (Ankara) 2002 ylnda “Yetik Ozan”a ilikin bir eser çkmt. Ersin Özarslan tarafndan hazrlanan kitap, ozan’n ta 1973 ylnda yaynlad ilk ve tek iir kitab olan “Atmaca Uçurumu”nu, henüz kitaplaamam, dergi sayfalarnn arasna skm iirlerini ve yine vefatndan evvel hazrlad ama baslamayan kitab “Ülkü Ba”n bir araya getiren ilk ciddi yayn. 2009 ylnda Ötüken’den de hakknda bir kitap yaynland ama ben bu ilk eser üzerinden yürümek istiyorum.
70’li yllarda ve hatta 80’lerin ortasna kadar, edebiyat dergilerinde iirlerin bir kenarna desen çalmalar kondurulurdu. Töre’de, Hisar’da ve Türk Edebiyat dergilerinde bu tür desenler ise, daha çok Garip Kafkasl, Mehmet Babu, Cokun Karakaya, Mazlum Ümit, Rfk Demirel gibi isimlerin ismini tard. Ersin Özarslan tarafndan yayna hazrlanan bu kitap da, tpk ürünlerini sunduu dergilerdeki gibi bu isimlere ait desenlerle baslm. Daha çok iirin temasna uygun çizimleri içeren bu desenlerin de bir yazy hak ettiini düünmüümdür hep.
Asln söylemek gerekirse benim için bu çok geç kalm bir kitap çalmas. Çok daha evvelki tarihlerde “Yetik Ozan” hatrlamak ve yeni okuyucuya tantmak gerekiyordu. Ancak biraz evvel bahsettiim gerekçeleri de içine alacak ekilde, bu ürünleri ortaya çkarmas gereken ülkücü camiann, yeni kuak bir okuyucu kitlesinin oluamamas vs. gibi sebeplerden dolay bu tür kitaplar gecikiyor. Yine de Ersin Özarslan’a ben kiisel olarak teekkür ediyorum.
Dediim gibi “Yetik Ozan” bir mahlas. Asl ismi Turgut Günay. 1942 Manisa/Soma doumlu. Ankara Üniversitesi DTCF mezunu. Kütahya Lisesi’nde öretmenlik yapm. Sonra Ankara Üniversitesi’ne asistan olarak giriyor. “Yetik Ozan” dnda Turgut Günay, “Firkati” mahlas ile de zaman zaman iirler yazm. Vefat ise ayr bir trajedi. Bu konuya hiç giremeyeceim.
Eski dergileri bir ara tararken Töre’de ubat 1980 tarihinde ölümü ardndan A. Bican Ercilasun’un bir yazsna rastlamtm. öyle deniyordu orada: “iirlerinin yazlna çok defa ahit olduum ‘Yetik Ozan’mdan ayrlal bir yl oldu. Her gün beni bulur, henüz tamamlanmam bir iirini okurdu. Pek çok iirinin douunu gözlerimle gördüm… Üniversiteyi yeni bitirmi bir genç olarak Erzurum yolundaym. Ankara’ya uruyorum. Kader Soka, üç numara, Turgut’u ilk defa görüyorum. Esmer, kuru, yüz hatlar belirgin, tane tane konuan, zarif giyimli ve fazlaca resmi bir genç adam… Turgut, air domutu. iirin sihirli pnarlarndan su içmiti. Saz çalyordu. Musikinin büyüleyici sesi kulaklarn doldurmutu. Resim yapyordu, renklerin ve ezgilerin esrarl yollarnda gezinmiti… 1979’un karl bir gecesinde (vefat kitapta 1978 olarak belirtiliyor S.K.) yeil, yemyeil bir cevher yerçekiminden kurtularak fezann sonsuz boluuna doru yol ald. Kâinatn sonsuz boluunda yeil, yemyeil bir cevher, her gün biraz daha büyük, her gün biraz daha parlak yol alyor.”
Son olarak bir müjde: “Yetik Ozan”n mazlum corafyalardaki insanlarn çarlarn anlatt bir iirine yapm olduum bestemi, sevgili Hasan Sandk yaknda yaynlanacak olan yeni albümüne ald. Ben de merak ediyorum, bakalm nasl bir ey çkacak.
“Yetik Ozan”dan bir iir:
Austos
Kurun derelerin sustuu çadr;
Susuzluk çaldar talar katnda,
Yeilin kendini ast çadr
Uzak çamlar, sürgün kular katnda.
Gün yürür; da, yaz gölgeye girer,
Öfkeli baaklar dalgaya girer,
Anlar birer tunç tolgaya girer;
Zafer bayraklar balar katnda.
Gün döner; gündöndü yere serilir,
Bir saz burgulanr, bir tel gerilir,
Her akam bir ölü oul dirilir
Ana gözündeki yalar katnda.
Ay doar; bin yllk bir denk çözülür,
Ayn tasta ayn kna ezilir,
Hala körpe gelin gibi süzülür
Austos ölümsüz düler katnda.
Selçuk Küpçük yazd
Yazar: Selçuk Küpçük |
25-03-14 |
||
| E mail: dunyabizim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
| AHMET | |||
YÜZ YIL GEÇMÝÞ GÝBÝ... |
Tarih : 25-03-14 | ||
Sanki yüz yýl geçivermiþ gibi... Oysa ben 50 yaþýmdayým. Bu yaþýmýn hepsi de ayný idrâk içinde geçmediðine göre ancak 35 yýldan bahsedebiliriz. 35 yýl içine yüzlerce yýl sýðmýþ gibi... Yetik Ozan'ýn yüzüne baktýkça bir tuhaf oluyorum. Þiirlerine bakýyorum, iþlediði mevzulara... tekrar yüzüne bakýyorum. Bir de dönüp bugüne... Bu kadar kopuk, bu kadar uzak... Ülkücü câmia mâzî ile bugünün arasýný dolduramadý. Mâzî dondu, bugün bambaþka bir dünya... Bambaþka, çünkü mâzîden beslenme olmadý. Mâzî ile bugün arasýnda geçiþkenlik saðlanmadý. Artýk kendimi bu câmiadan saymasam da o yýllarýmýz içimizde bir dâð-ý derundur; çýkmýyor! |
|||
