Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2082 |
TDK’nin resmî nternet sitesinde hizmete sunduu sözlüklerde düzinelerle yanl var… Büyük Türkçe Sözlük, Sesli Türkçe Sözlük, Kii Adlar Sözlüü, Terim Sözlükleri, Türk Lehçeleri Sözlüü, Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü, Türkiye Türkçesi Azlar Sözlüü, E ve Yakn Anlaml Kelimeler Sözlüü, Ekonometri Terimleri Sözlüü, Atasözleri ve Deyimler Sözlüü linkleriyle açlan sayfalarda dizgi, imla ve noktalama hatas, cümle düüklüü, açklama yetersizlikleri vb. kusurlar göze çarpyor.
Bu hatalardan tespit ve tashih ettiim ikinci düzineyi sunarm:
1. hata:
Tecim, Maliye, Saymanlk ve Güvence Terimleri Sözlüü’nde “yazlm” tarif eden ifade u: “Giriimin tüm ya da baz çalmalarn kapsayan ya da tantlayan, bir ielmi, bir saym, kapsayan yazlk ya da belge.” Bu ifadeden pek bir ey anlamadm ama bir eyi fark ettim: Eer TDK “ielmi” diye bir kelime uydurmadysa bu kelime “ilemi” olacak.
2. hata:
Güncel Türkçe Sözlük “irkilmek” kelimesinin 2. manas için L. Tekin’den öyle bir cümle nakletmi: “nsanlar iki büklüm olup dütükleri kondularin içinde dozer kasnaklarnn sesiyle irkildiler.” ayet Latife Tekin bu cümleyi Karadeniz azyla yazmadysa “kondularin” deil de “kondularn” eklini kullanm olmal.
3. hata:
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde “moral” kelimesi için Cemil Meriç’ten nakledilen cümle: “Teknik bir stlah olarak da, entelektüel ve moral bir anlay olarak da, hümaniz de daima ar basan etimolojidir.” Burada ifadeyi de bozan “hümaniz de” imlasnn dorusu “hümanizmde” olmalyd.
4. ve 5. hata:
BSTS / Zooloji Terimleri Sözlüü “çekirdek” terimini açklarken demi ki: “Sitopiâzmadan iyi meydana gelmi bir çekirdek zar ile ayrlr.” Tabii ki cümlenin ilk kelimesi “sitopiâzmadan” deil “sitoplâzmadan” olacaktr.
Tarif için kurulan ifade de kusurlu… “Sitoplâzmadan” kelimesinden sonra virgül konmazsa ibare birbirinden farkl, iki yanl anlamaya sebep olabilir: 1. “Sitoplâzmadan iyi..” (Sitoplazma ile bir baka eyin kyasland zannedilebilir.) 2. “Sitoplâzmadan meydana gelmi bir çekirdek zar…” (Çekirdek zarnn sitoplazmadan meydana geldii sanlabilir.)
Bu arada unu da hatrlatalm ki, TDK’miz “sitoplâzma” kelimesini bugün “sitoplazma” eklinde, yani düzeltme iareti (^) kullanmadan yazmaktadr.
6. hata:
Güncel Türkçe Sözlük “direnmek” kelimesine K. Korcan’dan naklen u cümleyi örnek vermi: “Tek tük direnen çktysa da çürük yumurta gibi kza zamanda eziliverdi.” Eer yazarmz bir “kz”dan bahsetmiyorsa “kza” deil “ksa” olacak.
7. hata:
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde “piknik” kelimesine verilen örnek cümlelerden biri u: “… bizler artlaryla piknie yollanm izcilerdik.” Eer, Buket Uzuner, “izciliin veya pikniin artlar”ndan bahsetmiyorsa “artlaryla” deil “ortlaryla” olacak. “art” “ort”u kartrmamak lazm…
8. hata:
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü “müzik” maddesine Orhan Pamuk’un “Sessiz Ev”inden iktibas ettii cümleyi öyle yazm: “çerden gelen müziin hiçte az sonra bitecekmi gibi bir havas yoktu.” Buradaki imla hatasn, ilkmektep 5. snf talebesi de fark edebilir: “hiçte” deil “hiç de” olacak.
9. hata:
Güncel Türkçe Sözlük “sene” kelimesine örnek olarak Bedri Rahmi Eyubolu’nun bir msrasn öyle nakletmi: “Önde zeytin aaçlar arkasnda yâr…” Bu msradaki “aaçlar arkasnda” kelimeleri arasnda virgül olmalyd. Çünkü msra aslnda iki cümleden meydana geliyor: 1. Önde zeytin aaçlar… 2. Arkasnda yâr… kinci sebep de u: Orada virgül olmazsa “zeytin aaçlar(nn) arkasnda” eklinde bir kelime grubu olduu zannedilebilir. O hâlde bu iki cümle arasna mutlaka virgül gelmeli.
10, 11 ve 12. hata:
BSTS / Tarm Terimleri’nde “ürün” maddesi öyle açklanm: “Osm. toplama bkz.deiri,dervii” Buradaki hatalar unlar: Atf yaplan “deiri” ve “dervii” kelimeleri yanl yazlmtr. Bunlar “deirgi” ve “deviri” olacaktr. Tabii ki “deirgi”den sonraki virgül ile “deviri” arasnda bir boluk braklmalyd.
Burada akla taklan baka hususlar da var: TDK’nin ilk yllarnda türetilen bu sözler (deirgi, deviri) bugünkü TDK sözlüünden çkarlm. Demek ki TDK bu sözleri tutturamam. Edebiyat eserlerinde bunlara rastgelen var m? Onlardan geçtim, halk arasnda bu kelimeleri kullanan var m? Yok… Peki, bu “ölü” kelimeler TDK’nin nternet sitesinde niçin boy gösteriyor? Oldu olacak, 1935 model Cep Klavuzlar’n da siteye koysunlar. (Koysunlar da millet bir “ölüler müzesi = museum of death” görsün.)
Takldm dier nokta da u: TDK 1949’da çkard Tarm Terimleri’nde “ürün, deirgi, deviri” kelimelerinin Osmanlca karl olarak “toplama” kelimesini göstermi. “Toplama” kelimesi Osmanlca olabilir mi?.. Olamayacan yine TDK’nin 1963 tarihli Orta Öretim Terimleri Klavuzu’ndan öreniyoruz. Bu klavuzda “toplama” sözü “öz Türkçe bir terim” olarak madde ba yaplm ve bu tabirin Osmanlcasnn cem’ olduu kaydedilmi. (Bunda da yanllk varsa bu düzinedeki hata says on ikiyi geçer. En iyisi, burasn fazla kartrmamak… Sonra düzine bozulur.)
[Yukarda cem’ kelimesini vurgulamak için trnak (“…”) içinde yazacaktm. Fakat o zaman kesme (’) ile trnak kapama (”) iaretleri yan yana gelip üç tane kesme (’’’) iareti tekil edecekti, vazgeçtim. TDK Yazm Klavuzu ise bu problemi çözmüyor. Çünkü bu klavuz Arapça asll kelimelerdeki “ayn” ve “hemze” seslerinin nasl gösterileceine dair bilgi vermiyor; dolaysyla kesme (’) iaretinden sonra trnak kapama (”) iaretinin konup konmayaca meselesi de havada kalyor. Neyse ki havada “yalnz” kalmyor; TDK Yazm Klavuzu’nun açklayamad dier birçok mesele ona havada arkadalk ediyor.]
Yazar: C.Yakup ÞÝMÞEK |
21-03-10 |
||
| E mail: c.yakup_simsek@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
