Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3461 |
TDK’nin hatalar üstüne daha önce yazdm dört yazda açklam olduum gibi, TDK’nin resmî nternet sitesindeki sözlüklerde düzinelerle yanl (dizgi, imla ve noktalama hatas, cümle düüklüü, açklama yetersizlikleri vb. kusurlar) var.
Türkçemizde “p o l i s” kelimesinin macerasn aratrrken TDK’nin onlarca “polisiye” hatasn görmü ve bunlardan bir düzinesini (on iki tanesini) rapor etmitim.
Aradan bir hafta geçmeden TDK’nin “polisiye” hatalarndan bir düzinesi daha meydana çkt. (in içine “komiser” filan da girseydi düzine aar, hata on ikiyi aard.)
Beinci düzineyi de en derin kayglarmla sunarm:
TDK SÖZLÜKLERNN “POLSYE” HATALARI
Yaar Kemal’in “Allahn Askerleri” kitabndan alnm u cümlede “p o l i s” kelimesinin niçin büyük harfle balatldn TDK izah etmeli:
“Herkesin iyisi var, Polislerin de iyileri var.”
Yaar Kemal’in “Allahn Askerleri” kitabnn isminde niçin kesme (’) iareti kullanlmad da meçhul… Acaba Yaar Kemal’in kendisi mi bu imlay tercih etmi? TDK kendi klavuz ve sözlüklerine böyle kelime ve cümleleri iktibas ederken kendi imla kaidelerine göre yazmyor mu, yazarlarn imlasna hiç dokunmuyor mu? ayet dokunmuyorsa TDK’den bir ricamz var: Lütfen, yazarlarmzn kelimelerini de deitirmeyin.
“Biz yazarlarn kelimelerini deitiriyoruz ama eserlerinin adna hiçbir ekilde müdahale etmiyoruz.” diyorsanz buna inanmamz beklemeyiniz. Çünkü mesela Ziya Gökalp’n “Türk Medeniyeti Tarihi” adl kitabnn ad sizin sözlüklerinizde hep “Türk Uygarl Tarihi” olarak geçiyor.
Yaar Kemal’in kitabnn adna bir kesme iaretçii koyacak kadar dahi müdahale etmekten saknmak; fakat Ziya Gökalp’n eserinin adn bile deitirmek… Bu nasl bir anlay?..
Bir yazarn kitabnn adn deitirmekle evladnn adn deitirmek arasnda ne fark var? Oldu olacak, Ziya Gökalp’n kz Hürriyet Hanm’dan da Özgürlük Hanm diye bahsedelim. Aln size öz Türkçecilik…
Peyami Safa’nn “Yalnzz” romanndan iktibas edilmi olan cümle:
“Haydar polise haber vereceim.”
Bu cümlede “Haydar” ismine gelen “-” eki kesme iareti (’) ile ayrlmalyd.
Ahmet Midhat Efendi’nin “Gönüllü” isimli eserinden nakledilen cümle de aynen öyle:
“Onu ifal eden kim olduunu ve kzmn mahall-i ikametini bilmiyor isem de, bu bapta polis dairesine havale olunmu bir de itidam vardr.”
Burada yanl yazlm olan “i t i d a” kelimesinin dorusu “i s t i d a”dr.
(Anadolu azlarnda da kullanld tespit edilen “i s t i d a”ya TDK “eski kelime” damgasn vurmu.)
TDK ayn cümlede – kendi Yazm Klavuzu kaidelerine göre – bir noktalama hatas da yapm, yanl yerde virgül kullanm. öyle ki: TDK Yazm Klavuzu virgül konmayacak yerleri sralarken, “Cümlede pekitirme ve balama görevinde kullanlan da / de balacndan sonra virgül konmaz.” diyor ve Yahya Kemal Beyatl’dan u misali veriyor:
“mlamz, lisanmz düzelince lisanmz da kafamz düzelince düzelecek, çünkü o da ancak onlar kadar bozuktur, fazla deil!”
Böyle diyen TDK, Ahmet Midhat Efendi’nin “Gönüllü” isimli eserinden naklettii cümlede buna uymam: “… bilmiyor isem de, bu bapta…”
TDK’nin Yazm Klavuzu'na Yahya Kemal'den alnan ve yukarda bizim de iktibas ettiimiz cümlede aslnda bir virgül hatas var: Cümlede art arda sralanm zarf tamlayclarndan ilki olan “lisanmz düzelince” sözünden sonra virgül konmalyd.
TDK, bazen noktalama iaretlerini lüzumlu yerlerde kullanamyor, bazen de – yukarda olduu gibi – yanl yerlerde kullanyor.
Ahmet Rasim’in “Ekâl-i Zaman”ndan alnan cümle her nedense yarm iktibas edilmi:
“Sürücüler içinde öyle usta kamç aklatanlar vard ki acemi polisleri.”
TDK bu cümlenin geri kalan ksmn eer bilerek kestiyse sonuna tek deil üç nokta koymalyd.
Böyle noksan cümleler TDK sözlüklerinde sk sk karmza çkyor.
Güncel Türkçe Sözlük “belediye polisi” sözü için Çetin Altan’dan öyle bir cümle nakletmi:
“Simitçi banda tablas koturuyor, belediye polisleri de onu kovalyormu.”
TDK burada da kendi Yazm Klavuzu’na uymamtr. “Simitçi” ve “tablas” kelimelerinden sonra birer virgül koymalyd.
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ne Ahmet Midhat Efendi’nin “Altn Âklar” eserinden u cümle alnm:
“… polis idaresine yazlm ve birçok hüsn-i hizmetleri görülerek neferlik ve çavuluk rütbelerini az zamanda geçip üçüncü snf komiserlie kadar vasl olmutu.”
Bu cümlede iki imla hatas görünüyor:
Birincisi, büyük harf hatas: “polis idaresi” ismindeki kelimelerin ba harfleri büyük olamal.
kincisi, düzeltme iareti hatas: Dilimizde “ulaan, erien kavuan, varan manalaryla yüzyllardan beri kullanlan – yukardaki cümlede de geçen – “v â s l” kelimesi düzeltme iareti (^) ile yazlmal. Çünkü dilimizde bir de “v a s l > v a s l” kelimesi vardr ki “ulama” demektir. TDK’nin resmî nternet sitesinden de ulalabilen Yazn Terimleri Sözlüü’nde “u l a m a” kelimesinin açklamasnda “Osmanlca” kaydyla bu kelime geçmektedir.
Fakat TDK bu iki kelimeyi birbirinden ayrmak için bir tedbir düünmemi. Daha dorusu, gerek Yazm Klavuzu’nda gerekse Güncel Türkçe Sözlük’te “ulama” demek olan “v a s l > v a s l” kelimesine hiç yer vermemi…
Deerli okurlar ve TDK mensuplar!
Bu sefer düzineyi, yani on iki rakamn tutturamadm. Sebebi u: On iki hata bulduktan ve makaleme son eklini verdikten sonra TDK cümlelerinden birindeki bir hatay daha fark ettim. Dolaysyla rakam on iki (12) yerine on üç (13) oldu. (Üstelik, ie "komiser"i filan da katmadm.)
Bu hatadan dolay beni ho göreceinizi umarm.
Ee, hep TDK hata yapacak diye bir kaide yok…
Yazar: C.Yakup ÞÝMÞEK |
15-04-10 |
||
| E mail: c.yakup_simsek@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
