Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / TEFEKKÜR | Okunma Says: 4426 |
SLAM YALNIZ YAANIR MI?
W. Benjamince bir edas m var?
slam tek bana yaanr m? Kapitalistlemeyen bir zenginlik mümkün mü? Öncü isimlerin cümleleriyle soruyoruz.
1800’lü yllarn son çeyreine doru Orta Avrupa’da ortaya çkm bir sorun 
vard, müslümanlar da ilgilendiriyor. Orta Avrupa’da yahudiler zengin olmulardr. Bu gelime ile ortaya çkan mesele; para kazanmay örenmi dindarlarn öretisi “yeni Yahudilik” Burjuva (kapitalistler) ile kapitalizmden önce Judaizm taassubu ile geleneini korumaya çalan “eski Yahudilik” arasndaki çatallama ile izah edilebilir.
Toplumsal hayatta yukar burjuvazinin hayat tarzn ve zihniyetini sk skya benimsemi “ahir zaman Yahudilii” kendini, görkemli eya ve mimarî yap sahiplii ile “tahkim ederek” kalclk kazanabilecei hissine adamt. Yahudi kitle, Alman burjuva hayat tarzn kabul ederse toplumun üst kesiminde yer almak; Judaist taassuplar koyulatrrsa modern toplumda tarih öncesi bir kabile görüntüsüne uramak eklinde tanmlanabilecek “iki tür yahudi yaam” arasnda kavgaya tutulmu gibiydi. Her iki hayat tarz da Alman toplumu açsndan yahudilere yönelik bir tepkiyi kabartmaktadr.
Hem yahudi kalmak hem de yahudi olarak alglanmamak
Walter Benjamin’e göre, yahudi entelektüeli için zenginlik ve üst düzey yöneticilik ile birlikte gelien burjuva kültürü bir körlük oluturmaktadr. Entelektüel “kendisiyle marur” yahudinin abartlm eya donatmnn ve yklamayacakm gibi duran debdebesinin önüne geçilmez bir husumet duygusuna yol açmasndan kaynaklanan “güvensizlik kaygs”na kaplmt. Entelektüel, hem yahudi kalmak ve hem de yahudi olarak alglanmamak sorununu temellendirme urasndayd. (imdiki baz müslümanlar gibi.. "Dorulu") Geleneksel Judaist Yahudi yaamn benimsemeleri de sorunu çözmemektedir.
Entelektüellere göre burjuva yahudilerin zenginlikleri, “yahudi olma” sorununu anlamalarna engel olmaktayd. Judaist yahudiler ise, yahudi sorununun zaten kendisi idi. “Filistin’e göç”, “tarih öncesi bir dünyay kurma” meselesi ister istemez hrçn bir siyonizm ile tarihsel bulumay zorluyordu. (Ünsal Oskay’n, Walter Benjamin, Estetize Edilmi Yaam’a sunuundan ilham alarak- Derin Yaynlar, 2007). Walter Benjamin, yahudi olmak ile (siyonizm), Alman burjuvazisine katlmak (kapitalizm) arasnda gelimi bu dilemmay marksizmi tercih ederek am görünüyor.
 |
 |
Müslüman kendini gerçekletirmeye çalr
Rasim Özdenören, Müslümanca Yaamak adl kitabnda Benjamin’in konu edindii dilemmay çözmeyi mesele ediniyor. Buradan elbette bir marksizm çkmayacak. Peki, nasl bir toplum ya da toplum düzeni ortaya çkacak?
Özdenören, daha önce smet Özel’in “müslüman topluma ulap da güçlenelim” formülasyonundan ayrm bir tezle karmza çkyor. Diyor ki: “Müslüman, kendine aykr düen bir toplum düzeninde bile, ‘müslümanca bir hayat tarzn’ tek bana yaayabilir. (...) Vurgulamak istediimiz husus slam’n, her halde ve her artta münferit müslümanlar tarafndan yaanabilecei gerçeidir. slam’n sistem olarak, devlet olarak uygulama alanna aktarlabilmesi de bu gerçekten neet etmektedir. (...) u sonuca varabiliriz: nsanlar, tek balarna, münferit olarak slam’ yaamadan nihai sonuca varamazlar. (...) Bir komünistin, burada söylediimiz anlamda, münferit yaamas muhaldir. Bu bakmdan komünist, bir dizgeyi gerçekletirmek için çabalarken, müslüman kendini gerçekletirmeye çalr.” (Rasim Özdenören, Müslümanca Yaamak, z, 2010: 142-3).
Benjamin tavr
Özdenören’in, ‘müslümanca yaay’ dar anlamda bir kadro hareketi olarak tarif etmemesini (age:135) Allah’n bir âlime verdii basiret olarak, bir nimet olarak saymak gerekir. 
Müslümanca yaamn derviçe bir yaama adabyla gerçekleecei vurgusunu (age:123), slam’n öngördüü yaama tarz ile bat kültürünün telkin ettii hayat tarz arasndaki Parafarklardan balcas olarak “kanaat faktörü”nü göstermesini (age:131) önemsiyorum. Ancak bu tavrda yine de “Benjamin tavr” denilebilecek bir entelektüel duru hissi ediniyorum. Kapitalizm eletirisi ile ideoloji eletirisi beni derviâne bir direniin içinde mü’min klyor. Eyalara kölelii, tekniin evlerde inâ ettii ihtiyaç alkanlklarn, israf düzeneini görmemizi mümkün klyor. Ancak her eye ramen slam’n bir topluluk dini olduu gerçei zikrimde, fikrimde hayatiyetini korumaya devam ediyor.
Vakt-i Cuma geldiinde…
Önceki sorumu tekrar sormak zorundaym: “Müslümanca yaamak, beni hangi deerleri hayata geçirmi bir topluluun müntesibi yapar?” Bu soruda ne smet Özel’in vard “müslüman toplum” vurgusu ne de üstad Özdenören’in fehm ile açklad “slam’n münferit müslümanlar tarafndan yaanabilecei” hakikati eletiriliyor. Ben sorumu baka bir zeminde inâ etmi durumdaym. Beni kapitalist klan bir zenginlemeden muhafaza eden, beni getto ya da manastr tipi yaam kurgularndan azad eden öyle deerler ile yeryüzünde yürümeliyim ki, vakt-i Cuma geldiinde al verii kesip mü’min sinelerle hep birlikte kulluk mertebesinde eileyim.
Lütfi Bergen sadece eletirmedi, bir ‘soru’ da sordu
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Kelimeler:
judaizm: Yahudicilik.
burjuva: Zengin, zengin snfndan.
dilemma: Çelikili durum.
Yazar: Lütfi Bergen |
01-08-10 |
||
| E mail: dünyabizim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
