Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2329 |
TDK’nin Türkçe yanllar yalnzca sözlüklerinde mi? Hayr…
TDK reisi olan Prof. Dr. ükrü Halûk Akaln Beyefendi’nin de birçok Türkçe hatasn görmek mümkün.
TDK’nin resmî nternet sitesinde “TDK VE TTK'DEN AÇIKLAMA - TÜRK DL KURUMU BAKANI PROF. DR. ÜKRÜ HALÛK AKALIN VE TÜRK TARH KURUMU BAKANI PROF. DR. AL BRNC’NN KURUM GELRLERYLE LGL OLARAK ANADOLU AJANSINA YAPTIKLARI ÖZEL AÇIKLAMA” bal altndaki bir sayfalk metinde bir düzine Türkçe hatas var.
Açklama metninin altnda Türk Tarih Kurumu Bakan Prof. Dr. Ali Birinci’nin de ad yer alm ama bu metne son eklini hiç üphesiz, Prof. Dr. ükrü Halûk Akaln vermitir.
te TDK’nin bandan (ve ayn zamanda bir Türk dili – edebiyat profesöründen) Türkçe hatalar:
Noktalama Hatalar
1. Hata:
“Son günlerde bir gazetede yaymlanan haberlerde kurumlarmzn gelirleriyle ilgili yanl bilgiler verilmi, yine ayn gazetede bu yanl bilgilere dayal yanl yorumlar yer almtr.”
Bu cümlede “yorum” isminin art arda sralanm sfatlarndan olan “bu yanl bilgilere dayal” sözüyle “yanl” kelimesi arasna virgül (,) konmalyd.
2. Hata:
“Ayrca yllar itibaryla Kurumlarmza düen paylarda da yanllklar yaplm böylece kamuoyuna yanl bilgi verilmitir.”
Burada sralanm cümlelerden ilkinin son kelimesi (yaplm) ile sonra gelen cümlenin ilk kelimesi (böylece) arasna virgül (,) getirilmeliydi.
3. Hata:
“Bu tutar da dâhil edildiinde, gazetede ileri sürülen “uçuk” rakama yaklamak bile söz konusu olmayacaktr.”
TDK Yazm Klavuzu “Virgül” bahsinde bu iaretin kullanlaca ve kullanlmayaca yerleri anlatrken diyor ki:
“Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluturulmu kelimelerden sonra virgül konmaz.”
TDK bakan yukardaki cümlede TDK Yazm Klavuzu’nun bu dediine uymam. Nitekim cümlede geçen “edildiinde” kelimesi zarf-fiil yapan eklerden birini (-diinde) almtr ve kendisinden sonra virgül konmutur.
4. Hata:
“Bankadaki parann tamamn alp harcayalm” diye bir ey asla söz konusu deildir.”
Burada trnak ( “ ” ) iareti içine alnan iç cümlenin (Bankadaki parann tamamn alp harcayalm) sonunda nokta (.) olmalyd.
mla Hatalar
1. Hata:
" Bankasnn 2009 yl kârndan bütün paydalarna dataca brüt temettüün tamam ‘tahmini’ denilerek Kurumlarmza ait gibi hesaplanmtr.”
TDK’nin en çok ihmal ettii imla meselesi: Uzun hecelerin, ince telaffuz edilen seslerin gösterilmesine yarayan düzeltme (^) iareti… Bu cümledeki ‘tahmini’ kelimesinin son harfi apkal olmalyd: tahminî.
2. Hata:
Açklama metninde verilen TL rakamlarnn imlasnda yanllklar vardr:
221.003.833,87 / 65.736.522,98 / 346.045.193,81 / 654.801,68 / 35.771.468,35 / 52.531.991,32 / 77.647.894,31 / 95.443.911,55 / 140.555.545,41 / 39.402.055,12 / 131.473.045,95 / 442.007.667,74
Bu rakamlarn imlasna dikkat edilirse her birinin bandan itibaren üçlü gruplara ayrlarak yazldklar, her grup arasnda nokta (.) konduu, ancak üçüncü grupla son grup arasnda nokta deil virgül (,) iaretinin kullanld görülür.
TDK Yazm Klavuzu bu hususta u kaideyi yazyor:
“Be ve beten çok rakaml saylar sondan saylmak üzere üçlü gruplara ayrlarak yazlr ve araya nokta konur: 326.197, 49.750.812, 28.434.250.310.500.”
Bu hükme göre rakamlarn bu üçlü gruplar arasnda nokta haricinde bir iaret konmamal.
3. Hata:
Bu rakamlardan iki tanesi “ületirme saylar” eklinde olup öyle yazlmtr:
221.003.833,87’er / 65.736.522,98’er.
Burada yine TDK Yazm Klavuzu’na bakyoruz ve u kaideyi okuyoruz:
“Ületirme saylar rakamla deil yazyla belirtilir: 2'er deil ikier, 9'ar deil dokuzar, 100’er deil yüzer.”
Demek ki açklamada bu rakamlar da yanl yazlm.
Acaba neden böyle yazlm? Eer “Üçten fazla rakaml saylar yukardaki kaidenin istisnasdr.” deniyorsa bu da Yazm Klavuzu’nda belirtilmelidir.
fade Kusurlar
1. Yaps kark, manas çaprak bir cümle:
“Bütçelerimiz, her kamu kurumunda olduu gibi önceden tasarlanmakta, gelecek döneme ilikin yapacamz çalmalar, yaymlayacamz kitaplar, yapacamz etkinlikler belirlenmekte, Bütçe Kanunu kapsamnda oluturulmaktadr.”
Tam bir ifade kusuru… Nitekim bu cümleye göre “Oluturulmakta olan(lar) ne(ler)dir?" sorusunun cevab “bütçelerimiz, çalmalar, kitaplar, etkinlikler”dir. fadenin yapsn bir miktar göz ard edersek “oluturulmakta” olann “bütçe” olduuna karar veririz. Fakat kastedilen bu manaya uygun bir cümle kurulamamtr.
2. TDK Bakannn “Uçuk” Laf
Medyada “ Bankasnn 2009 yl kârndan TDK’ye 1.2 milyar TL aktarld” eklinde yer alan bir haberi tekzip eden açklamada öyle bir cümle kullanlm:
“Bu tutar da dâhil edildiinde, gazetede ileri sürülen “uçuk” rakama yaklamak bile söz konusu olmayacaktr.”
Burada “uçuk” kelimesiyle ne kastedilmitir? Cümleye ve açklama metninin bütününe baktmzda kastedilenin “mübalaal, ar, çok yüksek” olduu anlalyor. Peki, Türkçemizde “uçuk” kelimesinin böyle bir manas var m? Bunu anlamak için elbette TDK’ye, onun sözlüüne müracaat ediyoruz. Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi aynen öyle açklyor:
uçuk (I) sf. 1. Uçmu, soluk: “Musikimiz, bizim durgun ruhumuzun, sakin düüncelerimizin, uçuk benzimizin tercümandr.” -A. H. Müftüolu. 2. Açk (renk): “Uçuk siyah renkli çaraf pelerinin önü açk...” -P. Safa. 3. Hafif, belirsiz: “Ruhsar Hanm uçuk bir gülümsemeyle kapya süzüldü gitti, birkaç saat içinde birkaç yl daha yalanvermi kadncaz.” -A. lhan. 4. Deli dolu.
Güncel Türkçe Sözlük’ün izahndan da anlalaca gibi, “uçuk” kelimesinin "mübalaal, ar, çok yüksek" gibi bir manas yok.
Bu vaziyette akla u ihtimaller geliyor:
A) TDK bakan “uçuk” kelimesinin manasn bilmiyor.
B) TDK bakan biliyor ama Güncel Türkçe Sözlük'te noksanlk var.
Hangisi doru, bilmiyorum. Fakat her hâlükârda noksanln adresi belli: TDK...
3. TDK Bakannn “ey”i
Ayn açklamada dier bir kusurlu cümle u:
“Bankadaki parann tamamn alp harcayalm” diye bir ey asla söz konusu deildir.”
Hemen her ismin yerine kullanlabilen, bu bakmdan mümkün mertebe kaçnlmas lazm gelen bir kelime: ey.
TDK’nin tarifiyle, “Madde, eya, söz, olay, i, durum vb.nin yerine kullanlan, belirsiz anlamda bir söz.”
TDK bakanna sormak isterim: “Kurduunuz cümledeki “ey”i belirsiz bir mana için mi kullandnz?”
Cümledeki ifadeye dikkat edersek “ey”in belirsiz bir manay ifade etme zaruretinden deil çok belli bir mana için kullanld anlalyor: niyet, maksat...
O hâlde bir Türk dili profesörü, üstelik TDK’nin banda olan bir Türkçeci – bir sohbet srasnda falan deil – ülkemizin en büyük ajanslarndan birine yazl beyanat verirken böyle zayf bir ifadeyi nasl kullanr? Hele bu açklama Türkçemizin en güzel ve doru kullanlmas hususunda herkese örnek ve öretici olmas beklenen müessese (TDK) adna yaplyorsa?..
Türkçemizin bu savruk, tutuk ve babozuk hâlinden kurtulmas dileiyle...
Yazar: C.Yakup Þimþek |
16-09-10 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
