Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3661 |
(TDK'nin Postas)
TDK’den Bir Düzine Hata – 16 (TDK’nin Apartman) balkl yazmda düzineyi (on ikiyi) tutturamamtm.
Diyeceksiniz ki:
– Bu sefer tutturabildin mi?
Nerde?..
Hesabmz yine at, yanl on ikiyi at. Düzineme bir hâl oldu, hata on yediyi buldu. Bu gidile düzinem de düzenim de bozulacak…
(Benim için tek teselli u: 17. düzinede 17 yanl buldum; yani bir eyleri tutturdum… Fakat TDK Büyük Türkçe Sözlük’teki “posta” sayfasnda 17. hatay bulur bulmaz “posta”y kapattm. Yoksa ipin ucunu kaçracaktm. Tabii, züürt tesellisini de…)
te, TDK'nin "posta"s...
***
Güncel Türkçe Sözlük’te Nakil Hatas
Güncel Türkçe Sözlük “posta”nn üçüncü manasna örnek olmak üzere A. N. Asya’nn bir iirinden üç msray öyle iktibas etmi: “Yazs silinmi, kâd sar / Mektubunu geri getirdi / Dünya postalar…”
ktibas hatas: A. N. Asya’nn “Mektup” isimli iirinde geçen bu msralarda “M e k t u b u n u” kelimesi “M e k t u b u m u” eklindedir.
***
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ndeki “Posta” Hatalar
Yakup Kadri Karaosmanolu’nun “Bir Sürgün”ünde geçen cümle öyle iktibas edilmi:
“Fakat adres yerine postada bir mektup kutusu numarasndan baka bir eye rastgelinmiyor.”
mla hatas: TDK Yazm Klavuzu’na göre “rast gelmek” sözü ayr yazlr.
(u dört kelimenin imlasn uzun zamandr deitirmeyen TDK'yi kutlarm: rastgele, rast gelmek, rast getirmek, rast gitmek.
1928 tarihli mlâ Lûgati’nde bunlardan üçü mevcut olup u imla ekilleriyle yer almaktadr: rasgetirmek, rasgelmek, rasgele. Bugün çou ayr yazlan ve “rast”taki “t”nin korunduu üç kelime orada hep bitiik yazlm ve “rast”taki “t” düürülmü.
1988 baskl mlâ Klavuzu’nda “rastgele” kelimesi yer almam.
Büyük Türkçe Sözlük’te ise “rast gele = iiniz rast gitsin.” sözünü bulamadm. “Güle güle” sözü var fakat “rast gele” yok… Bu lügatin ad: Büyük Türkçe Sözlük… TDK tarafndan “Türkçenin bütün söz varln bir araya getiren…” diye sunulan lügat…)
***
Ahmet Rasim’in “Ramazan Sohbetleri”inden iki cümle:
“Maallah bizim postalara bir hâl olmu!... Benim kapnca akama yetimitirler.”
Noktalama hatalar (2 adet): TDK’nin Yazm Klavuzu’na göre “Ünlemden sonra üç nokta yerine iki nokta konulmas yeterlidir.” Ama yukardaki ilk cümlenin sonunda “ünlem iareti”nden sonra üç nokta (…) konmutur.
Ahmet Rasim’in “Muharrir Bu Ya”sndan nakledilen cümlede de ayn hata yaplmtr: “Bereket versin son postaya!...”
ktibas ve ifade hatas: Ahmet Rasim’den aktarlan ikinci cümlenin yap ve mana bakmndan arzal olduu belli… Cümlenin tam ve doru eklini ben vereyim:
“Benim kartm kapnca akama yetimitirler.”
***
Ziya Gökalp’n “Türklemek, slamlamak, Muasrlamak” eserinden bir cümle:
“Ümit Burnu’nun kefi, Amerika’nn eski dünyaca tannmas, tbaatn icad, Süvey kanalnn açlmas, demir yollarnn, telgraf ve postalarn tesisi milletler arasndaki münasebetleri artm ve gittikçe cihanümul bir ekil vermitir.”
mla hatalar (2 adet): “Süvey kanalnn” yazarken ikinci kelime de büyük harfle balatlmal ve sonundaki “-nn” eki kesme (’) iaretiyle ayrlmalyd: Kanal’nn.
ktibas ve ifade hatas: Cümlede “a r t m ” eklinde geçen fiilin – doru ifade bakmndan – “a r t r m ” olarak kullanlm olmas lazm.
***
Necip Fazl Ksakürek’in “Sultan Vahidüddin” adl kitabndan bir cümle:
“Hariciye, Nafai, dâhiliye, posta ve Telgraf Nazrlar istifa etmi.”
mla hatalar (4 adet): Cümlede dört nazrlk (= bakanlk) ismi geçiyor. Birincisi (Hariciye) cümle ba olduu için büyük harfle balatlm; ikincisi (Nafia) yine büyük harfle, üçüncüsü (dâhiliye) küçük harfle, dördüncüsünün bir kelimesi (posta) küçük, iki kelimesi (Telgraf Nazrlar) büyük harfle balam. “Nafia” kelimesi de “Nafai” diye tuhaf bir ekil alm. (TDK Tuhafiyesi’nde daha “tuhaf” eylerin de bulunabilecei hatrdan çkarlmamal: “Muzafunileyh”in “mumfünüeyh” eklinde yazlmas gibi… Aha, aruzum geldi: Velhâsl, imlâ karp çorbaya dönmü.)
Nazrlk isimlerinin büyük veya küçük harfle balatlmasna gelelim: Ya hepsi büyük harfle ya da hepsi küçük harfle balamalyd.
***
Sami Paazade Sezai’den iktibas edilen bir cümle:
“Zarfn üzerindeki pul, ngiliz pulu ve onun yanndaki posta damgas londra damgas...”
mla hatas: TDK’miz “ngiliz”i büyük harfle balatm ama “Londra”y küçük harfle…
Noktalama hatas: “Zarfn üzerindeki pul”dan sonra virgül konmas lazmsa “posta damgas”ndan sonra da lazm; deilse ikisinde de lazm deil…
***
Reat Nuri Güntekin’in “Yaprak Dökümü”nden bir cümle:
“Böyle kimsenin klna dokunmadan iki üç posta daha yaptn m tamamdr.”
fade kusuru: “Böyle” kelimesinden sonra virgül olmas lazm… Aksi hâlde “böyle” kelimesi “kimse”nin sfat olur. Eer Reat Nuri Güntekin’in kast buysa mesele yok… Fakat ayet burada “kimsenin klna dokunmadan” zarfnn ifade ettii hâli belirtiyorsa – muhtemelen öyledir – “Böyle”den sonra mutlaka virgül konmal.
***
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü “posta” kelimesinin sekizinci manasn u ifadeyle açklam:
“24 saatlik çalma gününün, çalma bölümlerinden her biri, vardiya.”
Noktalama hatas (2 adet): Bir isim terkibi olan “çalma gününün, çalma bölümleri” içinde virgül (,) olmamal.
Ayn hata Güncel Türkçe Sözlük’te de var.
Virgül (,) iaretini – Reat Nuri Güntekin’in cümlesinde olduu gibi – lüzumlu yerlerde bazen kullanmayan TDK’miz bazen de – yukardaki ibarede olduu gibi – lüzumsuz, hatta yanl yerlerde kullanyor.
Lüzumluyla lüzumsuzu, doruyla yanl bu kadar kartrmayan bir TDK'ye kavumak dileiyle…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
03-10-10 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
