Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / DÜNDEN BUGÜNE | Okunma Says: 4003 |
Kadnlar iyerinde hapis deil mi
Bundan bir asr öncesine kadar “hanm” eve aitti, daha doru bir ifadeyle ev “hanm”a emanetti. Bugün belki de kotarmas en zor i budur.
Bugünün kadnn istisnasz her sahada aktif olarak görüyoruz. Hem evde hem ite hem sokakta hemen her alanda elinden geleni yapan ve hemen hemen el attklar tüm branlarda baarl olan kadnlar eskiden nasl yaarlard? slam toplumunda çok önemli ve özel bir yeri olan “hanm”lar için her dönemde onlara özel kanunlar ve uygulamalar yaplrd. Hanmlarn evden çkmalar için belli bal sebepleri vard. Düün, hamam, alveri, türbe ziyaretleri, akraba ziyaretleri, mesire yerlerine gitmek bu sebeplerin en banda gelenlerdi. Akraba ziyaretine giden hanmlar uzak ya da yakn akrabalarnda yatya kalabilirlerdi. Ancak yatya kalmalar halinde Perembe günü evlerine dönme zorunluluklar vard.
Devletten alverie izin
Hanmlarn hiçbir zaman deimeyen arzularndan biri de alveri olsa gerek. O kadar ki ev dndaki hayatlar pek çok snrla çizildii halde dar çkmalarna izin verilen belli bal sebepler arasnda alveri de var. stanbul hanmlarnn alveri için tercih ettikleri yer “bedesten” yani Kapal Çar’yd. Alveri dnda hamam ve türbe ziyaretleri de dar çkmann önemli bir frsatyd. Bu izinlerin dnda özel bir yere sahip olan “düün” hazrlklar neredeyse her kapy açard hanmlara.
Dönemin artlar göz önünde bulundurulduunda bunlar dnda hanmlarn keyfî denebilecek sebeplerle dar çkma arzular, özellikle gece gezmeleri kesinlikle yasakt. Kanunlarla belirlenen bu snrlar almazd. Bugün yaygn olarak bilindii gibi akam ezanndan önce deil, ikindi vaktiyle birlikte hanmlar evlerinde olurlard. ayet bu saatten sonra sokakta görülürlerse görevli vastasyla evlerine teslim edilirlerdi. Ancak 19. y.y.da tiyatro gibi faaliyetlerin Osmanl ülkesine gelmesiyle beraber hanmlar bu elenceleri merak etmeye baladlar ve ikindiden sonra da darda olup bu elencelere gitme istekleri dodu. Ancak bu dönemde nadir olarak da olsa dar çkma izni bulan hanmlar fenerleri olmadan bu isteklerine kavuamazlard. Erkekler fenersiz de dar çkabilirlerken, hanmlara fener tama zorunluluu getirildi. Bu feneri hanmlar arasnda en yal olan tard. Bu izne çok ksa bir süre sahip olan hanmlar için akam gezmeleri “hanmlarn tiyatro izlemelerinin eriata aykr bulunmas” sebebiyle yeniden yasakland.
Mesireler ve ilginç bir tedavi metodu
Mesire yerlerine gitme izinleri Osmanl’da sklkla deiirdi. Baz hükümdarlarn oldukça genilettikleri mesire elenceleri baka baz hükümdarlarca çokça sk tutulmu, hatta bir dönem yasaklanmt. 17. yy’da kadnl erkekli mesire gezilerine rastlanrken 2. Mahmut döneminde ahlaka mugayir davranlar sebebiyle hanmlar için izinler tamamen kaldrlmt. Abdülaziz döneminde ise bu yasaklar delmenin bir metodunu tb ilmi bulmutu. Hasta hanmlara, “çelik eksiklii var” diye çelik damlas veren tabibler bu çelik damlasndan aldktan sonra muhakkak suretle dar çkmak ve özellikle arabalarla seyahat etmek gerektiini söylerlerdi.
“Ev hanm”lndan “i kadn”lna…
En bata belirtildii üzere kadnlar bugün her yerde. Evde, okulda, ite, sokakta… Ve eski uygulamalara hnç duyan kadnlarn says da hiç az deil. Ancak burada göz ard edilen husus eski uygulamalarn yalnzca kadnn güvenliini temin için olduu gerçei. Elbette hnç duyanlarn bu yanl yargsnn sebebi, kendileri kabul etmese de tarih bilgilerinin eksikliinden baka bir ey deil.
Bu cümlelerden “hanmlar sokaa çkmamal” önermesi çkmasn. Yalnzca geçmii tenkid ederken daha dikkatli olmak gerei var. “Bugünün ‘i kadnlar’ çok iler kotaryor da eski kadnlar kendi evlerinde hapis hayat yayorlard” gibi cümleleri çok duyuyoruz. Ancak hatrlanmas gereken nokta “i kadnlar”nn i yerlerinde nasl hapis olduklarn görmeleri, eski kadnlarn ise “evlerinin hanm” olduklarn bilmeleri. Bundan bir asr öncesine kadar “hanm” eve aitti, daha doru bir ifadeyle ev “hanm”a emanetti. Bugün belki de kotarmas en zor i budur.
Zeynep lhan eskilerden bildirdi.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Zeynep Ýlhan |
03-10-10 |
||
| E mail: dünyabizim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
