Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / SANAT | Okunma Says: 5795 |
nce kat oymaclnn usta sanatkâr Safiye Morçay Gülen ile Kat' sanatn konutuk
brahim Ethem Gören/Dünya Bülteni
Kat', nâm- dier ince kât oymacl sanat medeniyetin kadife görünülü demir süngerlerinin hmna uram bir Osmanl sanat... Sanatkâr dedelerimizin göz nurlarndan meydana gelen, ilk örnekleri 15. yüzylda rastlanan bu nadide sanat, günümüzde son temsilcilerinin elinde hayatiyetini sürdürme çabasnda...
Toplumumuzda hemen herkes Japon kât sanat origaminin ne olduunu bilir. Çünkü yllarca TRT ekranlarnda origami üzerine konuulup duruldu... Kimse, bir Osmanl-Türk sanat olan kat'nn origamiyle kyas dahi kabul edilemeyecek kadar daha ince bir sanat izzetine sahip olduunun farkna varamad.
Eskiler, marifet iltifata tabidir, müterisiz meta zayidir demiler. Kat' sanat uzun yllar müterisiz meta muamelesi gördükten sonra günümüz sanatkârlarnn gayretleriyle yaatlyor... Yurtiçi ve yurtdnda pek çok sergiye katlan ve sanat dostlarna Klasik Türk Sanatlar Vakf'nda Osmanl ince kât oymaclnn inceliklerini öreten usta sanatkâr Safiye Morçay Gülen ile sanat üzerine konutuk.
"Kat' müstakil bir sanattr."
Kat' sanatna nasl baladnz? Hocalarnz kimlerdi?
Öncelikle bu frsat verdiiniz için teekkür ediyorum. sterseniz en bandan alaym. Üniversite yllarndan sonra özel sektörde youn bir i hayatna baladm. Bir süre bu ekilde devam etti. Daha sonra müsait bir dönemimde 1998 ylnda Hülya Erdem Hoca ile tezhib çalmalarna baladm. Uzun zamandr böyle bir frsat kolluyordum. Amacm Klasik Türk Sanatlarmzn bir dalnn ucundan tutmakt.
Henüz kat' sanatnn adn bile hiç duymamtm. Hülya Hoca ile çalmalarmz devam ederken bana kat' sanatndan bahisle, bu dalla da ilgilenmemi tavsiye etti ve ilk çalmalarm Hülya Hoca nezaretinde balad. Tezhib ve kat' çalmalarmza birlikte devam ettik. Çalmalarmz beeni ve ilgi gördü. Hülya Hoca ile atölye açmaya karar verdiimizde kat' ve tezhib benim için amatör bir ura olmaktan çkmt.
Daha sonra Dürdane Ünver ve Müjgan Baköylü Hocalar ile tantm. TBMM Milli Saraylar Daire Bakanl Eitim Merkezi'nde Kat' bölümü eitim programn tamamladm. Burada gördüüm klasik kat' eitiminden sonra çalmalarm daha çok klasik üslupta devam ediyor.
Kat' sanatnn yeri slam-Türk sanatlar içerisinde nerededir?
Kat' sanat Klasik Türk Sanatlar içinde bal bana önemli bir yere sahip. 15. yüzyla dayanan köklü bir geçmii var. Yüzyllar içinde gelierek kitap ciltlerinde, kitap içi süslemelerde, hüsn-i hatlarda, yaz çekmeceleri gibi çok çeitli türlerde bal bana eserler verilmi. Önemli sanatkârlar yetimi ve özellikle saray nakhanesindeki kat' ustalar önemli eserlere, albümlere imza atarak devrin padiah tarafndan cömertçe ödüllendirilmi.
nce kât oymaclnn Osmanl kitap sanatlar nezdinde hususi bir mevkii var. Sanatkâr ecdadmz eserlerinde Osmanl çiçek zevkini yanstan güzide eserler meydana getirmi. Günümüz kat' sanatyla altn çan yaad Kanuni dönemini kyaslar msnz?
Dier Osmanl Türk sanatlarnn altn dönemini yaad zamanlarda kât oymacl da en parlak dönemini yaam. O dönemin eserlerinden günümüze kadar korunmu olanlar, bizim en önemli kaynaklarmz. Bugün o incelik ve zarafeti yakalayabilmemiz için daha çok mesafe kat etmemiz gerekiyor.
Hat, tezhip, minyatür, ebru cemiyetimizde tannyor. Kat' sanatnn tannmamasn neye balamak gerekir?
Kat' dier sanat dallarna göre daha uzun bir zaman diliminde kesintiye uram; haliyle tekrar canlanmas daha geç oluyor. Tezhib ve hüsn-i hat ayrlmaz bir bütün olarak birbirlerini beslemiler. Ebru da öyle... Kat' sanatnn daha müstakil bir sanat dal olduunu düünüyorum.
O zaman kat' sanat altn devrini yayor...
Son yllarda gittikçe daha çok tanndn ve icra edildiini düünürsek evet bu anlamda belki tabiri caiz ise kat' "altn" devrini yayor diyebiliriz. Çünkü 10-15 yl öncesine kadar sadece birkaç sanatkâr tarafndan icra ediliyorken, u an hocalarmzn yan sra, bu iin eitimini alm otuzun üzerinde sanatkâr var. Yeni yetien örencileri de sayarsak bunlar önemli gelimeler.
Kat' sanatn tarif eder misiniz?
Kat' kelimesi sözlükte kesmek anlamna geliyor. Kat' sanat ise kât veya deri üzerine çizilmi yaz, motif veya ekli oyup çkartarak bir baka kât veya deri zemine yaptrma yoluyla gerçekletirilen bir süsleme sanatdr.
Kat' sanatnda kullanlan malzemeler nelerdir?
Kullandmz kâtlar; ebru kâtlar, aharl kâtlar veya boyadmz kâtlar... Ayrca kalitesi uygun hazr fantazi katlar da kullanlyor. Kesmek için ucu kvrk küçük makas ve kretuar dediimiz sanat bçaklarn kullanyoruz. Yaptrc olarak da kendi hazrladmz niasta muhallebisini kullanyoruz. Muhallebinin uzun ömürlü olmas için içine az miktar ap konuyor.
Bu malzemelerle ortaya konan bir eserin ortalama ömrü ne kadardr?
Eserlerin muhtemel ömrü konusunda bir rakam vermekten ziyade öyle ifade edeyim. Eski usullere bal kalarak ve kaliteli malzeme kullanarak uzun ömürlü bir eser ortaya koyduumuzu ümit ediyoruz. Malzeme çeitlilii ve kalite konusunda artk imkânlarmz daha çok.
Kat' sanat daha ziyade naturalize üslupta çiçekler ile kitap ciltlerinde emse ve köebent olarak karmza çkyor. Çiçeklerin dnda baka ne tür eserler yapyorsunuz?
Evet, saydklarnzn dnda mukatta yaz dediimiz eski eser örnekleri de bir hayli var. Ben de bu tür çalmalar yapyorum.
Hat eserlerinin etrafn tezhipte olduu gibi kat' sanatyla tezyin ediyorsunuz. Hat sanatn kat' ile icra eden sanatkârlar da var. Sizin bu konuda çalmalarnz oldu mu?
Hat eserlerini aslna uygun çalabilmek için hat sanatkâr ile ibirlii içinde çalmak ve bir kat daha fazla itina göstermek gerekiyor. Ayrca hat eserlerinin etrafn tezhibte olduu gibi kat' ile yorumluyorum.
Kat' sanatna balayan bir sanat sevdals ne kadar sürede eser vermeye balar?
Üç yllk bir sürede bu iin teknik yönlerini örenmek ve el becerilerini gelitirmek mümkün. Bu sürenin ardndan ahsi yetenek ve gayretler dorultusunda eserler verilir.
Kat' sanatna ilgi duyacak olanlara mesajnz nedir?
Bu sanata ilgi duyanlara örenmelerini tavsiye ederim. çine girince göründüünden daha da zevkli ve insan kuatan ve eiten bir disiplin. Ayrca Klasik Türk sanatlarnn desen tasarm ve çizim tekniklerini örenmek için önceden tezhib eitimi alarak daha sonra bu sanata devam edilmesi çok daha salam bir altyap salyor.
Safiye Morçay Gülen
1961 ylnda stanbul'da dodu. stanbul Alman Lisesi ve Boaziçi Üniversitesi letme bölümünden mezun oldu. 1998 ylnda tezhip çalmalarna balad, daha sonra kat' sanatyla tant. TBMM Milli Saraylar Daire Bakanl Geleneksel Türk Süsleme Sanatlar Eitim Merkezi'nde Dürdane ÜNVER ve Müjgan BAKÖYLÜ hocalardan klasik kat' eitimi ald. Çeitli yurt içi ve yurt d sergilere katld.
Yazar: Ýbrahim Ethem Gören |
10-10-10 |
||
| E mail: dünyabülteni.net | Tweet | ||
 |
 |
||
