Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / TÂRÝH | Okunma Says: 3598 |
Murat Belge “Sildiini sandn tarih bir yerden tekrar gelir karna” diyor...
Murat Belge Vergi Portal’na konuk olmu. “Sildiini sandn tarih bir yerden tekrar gelir karna” demi. Epey daha güzel ey söylemi. "Sözü dinleyen ve en güzeline uyanlar'dan olmas ve olmamz duasyla; aaya alyoruz.
Aslnda isminizin önüne gelen tüm bu sfatlardan sonra Murat beyle ne konualm diye bir süre düündük ve sonra dedik ki, stanbul’u tam anlamyla, en iyi ekilde yaayan kiilerden biri olan Murat belge’yle biz en güzel stanbul’u konuuruz. Ben ilk önce size acaba Murat Belge’nin stanbul’u nasldr, sormak istiyorum.
Burada biraz ehir üstüme kald gibi bir duygu geliyor bana. Çünkü benim stanbul uzman olmak gibi bir iddiam yoktu hayatta. 80’li yllarda BLSAK diye bir kültür kurumu vard. Banda da Mustafa Kemal Aaolu, benim arkadam vard. O benden balangçta bir seferlik, bir Haliç turu yapmam istedi. Yani bir grup insana Haliç’i gösterebilir misin, biraz arka sokaklarn falan dedi. Olabilir dedim. Bu ilk turu yaptk, bu müthi popüler oldu. Ondan iki hafta sonra tekrar derken, güzergahlar deitirdik,yenilerini ekledik. Bu benim stanbul’umu deitirdi biraz. Çünkü ben evet eskiden beri stanbul’u gezerim, bakarm, bilirim, holanrm ama bu benim kendim için bir eydi. Bakalarn arkama takp gezmek için böyle bir stanbul programm yoktu. Ama bunun üzerine böyle bir ey oldu ve sanrm binlerce insan da gezdirdim. imdi ses telinde bir arzadan ötürü sesim ksld. Eskiden yaptm bütün turlar yapamyorum. 
Yani 20-30 kii alp da onlar sokak sokak gezdiremiyorum sesimi duyuramadm için. O turlar kaldrdk. u sra devam eden, zaten mikrofonlu olduu için tekneden yaplan boaz turlar. En basitinden söylemek gerekirse, bir yere gittim, oturdum, aaçlara baktm, suratmda rüzgar hissettim, vesaire vesaire. Ama imdi buras bilmem nedir, mimar udur, böyle eyler söylemekle yükümlü bir hale geldim. Bu aslnda yeni baladm sralar beni korkutuyordu da. Bu benim ehirle ilikimi bozacak falan diye. lk akla gelecek belki bir nicelik meselesi. O zaman kaç kii vard, imdi kaç kii var. On onbe misli artt bu, bu bal bana önemli bir fark. Ama sadece say deil, insanlarn kimlikleri de deiti. 19. yüzyl sonu stanbul diyelim veya 20. yüzyln balarndaki stanbul diyelim, bu çok kozmopolit dediimiz tanma uygun. Bir çok deiik etnik kökenden, din, vesaire, bir çok farkl dil konuan insanlar burada sürekli yahut geçici olarak yaard. stanbul’u o tarihlerde anlatan gezginler en çok bu özellii üstünde durmulardr. Mesela Edmondo de Amicis bir talyan, kitapta yazmtr. Can alc bölüm, Karaköy köprüsünü, Galata Köprüsünü anlatt yerdir. Bu köprüden geçen farkl insanlarn nasl inanlmaz bir çeitlilik, farkllk yarattn anlatr. imdi bu iin nasl deitiine bir örnek söyleyeyim, bugün stanbul’dan bahsederken baz insanlar kelimelerin anlamlarn tam oturtamadklar için öyle laflar edebiliyorlar. Efendim stanbul çok kozmopolit oldu. Allah Allah ben imdi aryorum, kozmopolit falan olmad. Öyleydi, imdi deil.Kastamonu’dan, Diyarbakr’dan insanlar var, Trabzon’dan, bunu kozmopolit zannediyor.
stanbul’un çok önemli bir tarihi olmu. Mitolojide bile belli hikayeler varm Boaziçi’yle ilgili, öyle deil mi? Peki sizce böyle bir tarihimiz varken bu tarihe yeterince sahip çkabiliyor muyuz?
Hayr, bunu da belki birkaç eye ayrmak lazm. 1453’le balayan Osmanllarn stanbul’u var. Ama bunun bir de öncesi var. Uzun zaman bunun öncesini unutturmak için bir çok kiiler ve kurumlar ellerinden geleni yaptlar. 19. yüzyldaki dünya politikasna balayabileceimiz nedenleri var bunun. Bir korku. O zaman Müslüman diye, Türk diye barbar gözüyle baklm, bugün de böyle baklr m, bunun bir Roma kenti olduu, ikinci Roma olduu acaba “sizin burada ne iiniz var” demek için kullanlr m falan. imdi bunun çaresi tabi Roma’dan kalan eyleri yok etmek deil. Yani medeni bir dünyada yayorsak, gelip bakasndan da fethetsek bir yeri, buras bizimdir diyebilmek için oraya iyi bakmak lazm. yi baktn zaman kimse gelip senin burada iin yok diyemez. Ama hor kullandn zaman, öyle baktn zaman herkes her eyi diyebilir. Ama imdi mesele sadece Türk Osmanl olmayan tarihi silme çabas deil. Bunu yapyoruz, sokak ismi deitirerek, binalara bakmayarak, zaman zaman bakas görmezken ykarak. Bütün bunlar var.
Peki Osmanl stanbul’una ne kadar bakyoruz? Bu da pek doru düzgün cevab olmayan bir soru. imdi stanbul’da en çok emei geçmi, bina yapm bir adam herhalde Mimar Sinan’dr. Bütün Osmanl diyar için böyle. stanbul’da yapt en önemli eser herhalde Süleymaniye’dir. Ne yapyoruz, Süleymaniye’nin Salis ve Rabi Medreselerine girilemiyor. Hamam bilmem kimin elinde. Yani Mimar Sinan’dan kalan bir külliyeyi bütünüyle alp koruyamyorsak ve deerlendiremiyorsak o zaman ne yapyoruz biz bu stanbul’u?
Tarihini bilmeyen insanlar aslnda tarihine ne kadar sahip çkabilir ki? Tam anlamyla biz bilmiyoruz stanbul hangi evrelerden geçmi, nelere sahip olmu. Sizce neden biz kendi tarihimiz konusunda bu kadar merakszz?
Bunun cevab uzun ve karmak ve baz insanlarn da cann skan mahiyette bir cevap. Bizim tarihle oldukça travmatik bir ilikimiz var. Ksmen istediimiz gibi yürümemi bu tarih. Biz bir takm zor durumlarda kaldmzda da çok sevimli olmayan eyler yapmz, onlar unutmak istiyoruz. Ama ayn zamanda çok anl bir tarihe sahip olduumuza inanmak istiyoruz. Yani tarih anldr veya deildir. Tarihin neyse, sahip olduun tarih o. Badana edilmez. Ama badana ettiin zaman bu sefer tarihle yanl bir iliki kurulmu oluyor. Bir yandan o tarihin bir ksmn da karalamak eilimindeyiz. Osmanl’nn üstüne Cumhuriyet kurduk, Cumhuriyet cicidir, Osmanl kakadr. Niye öyle olsun, tarihin her zaman iyi ve kötü taraflar vardr. Bir eyi silemezsin. Sildiini sandn tarih bir yerden tekrar gelir karna. Tarihle bu kadar itie kaka boks yapar gibi bir iliki kurulmaz. O zaman kimisi bilerek cahil, kimisi bilmeden cahil, kimisi tarih öretimi diye bir sürü yalan öretmekten o kadar bizar olmu ki, tarih lafn duymak istemiyor. Tarih denen eyle karlamak istemiyor. Bin türlü durum var. Ama temelde huzursuz, yerine oturmam bir iliki var tarihle.
Siz bir röportajnzda batl kavramn Türkiye ile Yunanistan’ karlatrarak açklamtnz. “Bizim en medeni olduumuz nokta Osmanl toplumuydu ama onu reddettik. Orta Asyaya dönmek ve orada da Ötüken diye bir yer kefetmek durumunda kaldk. Onlar Sofokles’e dönelim derken, biz Atilla’ya dönelim, Cengiz Han’a dönelim dedik” demisiniz. Bizde hem batllk taraf hem de geçmie kar bak açmz her zaman bir problem yaratm öyle deil mi?
Evet öyle. Herkes bir tarihi yaar. Yaad tarih de onun geçmii olur. Yaandktan sonra artk o deimez. Kitap yazarak, bilmem ne yaparak bunu örtemezsin. Çünkü o sahici geçmi. Mutlaka üzerini örttüün çullarn, çaputlarn arasndan ban kaldrr, hayr o öyle deil, böyle der bir zaman. O zaman da mahcup olursun. Aslnda tabi Yunanistan’la kendimizi bu batllama konusunda kyaslamak mümkün. Yunan halk da batllamaya kar alerjileri olan bir halktr. Öteden beri de böyledir, biz Yunanz, ngiliz falan deiliz gibi bir tavrlar vardr ama sonuç olarak onlarn kendi tarihleriyle de batyla da ilikilerinde bizimkine kyasla daha az pürüz var. Sadece tarihle deil, batyla ilikimiz de travmatik. Bu psikoloji dilinde ak ve nefret ilikisi denilen ey. Yani ille bir arlk. Ya nefret edeceiz, ya çok hayran olacaz. Buna göre ya çok kendimizi beeneceiz, ya kendimizi yerin dibine batracaz. Normal, aklc bir iliki kur kendinle de, bakasyla da. Bunlarn zaten birisiyle, kendin ya da bakas, birisiyle kurduun ilikide ipin ucunu elinden kaçryorsan, öbürüyle kurduun ilikide de kaçryorsun demektir. O zaman zaten sorun iliki kurma biçiminde. Bunu bir yerine oturtmamz ve rahatlamamz lazm.
Yazar: Yavuz Gencer (Murat Belge'yle sohbet) |
13-10-10 |
||
| E mail: HaberKültür.net | Tweet | ||
 |
 |
||
