Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3046 |
(TDK'den Bir Düzine Hata - 19)
TDK bütün “yabanc” kelimelere sava açt m? Buna “Evet.” demek mümkün deil… Bir ksmna açt, onlar “yabanc” sayd; bir ksmna açmad, herhâlde o kelimeleri “yabanc” görmedi.
Franszcadan gelen “pavyon” da TDK’nin “yabanc” olarak görmedii sözlerden… TDK'nin Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu’nda “pavyon” kelimesi yer almyor. Demek ki TDK’miz “pavyon”u bugün yabanc saymyor.
Peki, daha önce sayd m? Hayr…
TDK “Pavyon”u Sevmi
TDK “pavyon”u hiçbir zaman “yabanc” saymad. 1935’in Cep Klavuzlarna bakarsanz görürsünüz: TDK o yllarda yüzlerce kelimeye “Osmanlca” yaftas vurdu; yerlerine sürü sürü, turfa kelime uydurdu.
1930’larda “pavyon”u kovmak TDK’nin aklnn köesinden bile geçmezdi. Çünkü “pavyon” Avrupa’nn göbeinden gelmiti, ho gelmiti. O devirde TDK’nin en büyük derdi “Osmanlca” dedii kelimelerdi; o sadece Arapça ve Farsça asll kelimeleri “yabanc” görüyordu.
Bu “yabanc” damgas öyle kelimelerin srtna vuruldu ki o kelimeler çobandan hakana herkesin dilindeydi: mektep, muallim, ilim, âlim, kitap, millet, devir, istiklal, hürriyet, heyecan, istikamet, tabiat…
Atalarn sözlerine, analarn ninnilerine, genç kzlarn mânilerine, airlerin iirlerine, ediplerin hikâye ve romanlarna, âklarn türkülerine, dervilerin ilahilerine, dertlilerin atlarna karan bu kelimeler Türkçe aacnda yaprakland, çiçek açt, meyve oldu.
Bu mevzuyu baka bir yazya terk edelim; TDK’nin sevdii u “pavyon”a gidelim.
TDK Pavyonunda Uygunsuz Vaziyetler
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ndeki “pavyon”da – dier ksmlarda da olduu gibi – imla yanllarndan noktalama hatalarna, cümle düüklüklerinden yanl örneklere varncaya kadar birçok kusur sere serpe kurulmu, srtyor.
te TDK “pavyon”unun clk sahneleri:
sabetsiz Örnekler
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nün “pavyon” maddesinde verilen örneklerden bir ksmnn yeri yanltr:
1. Elif afak’n “Mahrem”inden alnan “…kz pavyonda dansözmü.” cümlesi “pavyon”un üçüncü manas (Bir fuarda ürünleri bamsz sergileme yeri) için verilmi. Hâlbuki bu cümle “pavyon”un ikinci manasna (Geceleri açk, içkili elence yeri) uygundur.
2. Attila lhan’n “Kurtlar Sofras”ndan iktibas edilen cümle de üçüncü deil ikinci manada verilmeliydi:
“Birlikte lokanta lokanta, pavyon pavyon yaadklar; Rum arkclar, talyan cambazlar seyredip, Siirt battaniyeli kl kl bekâr odasnn , tenha yastna ba koyduklar bir gececik; ister istemez, ilk dakikalarn resmiyetini daha sonrakilerin acemiliini ve çekingenliini eritip siliyor.”
“Pavyon”da Dier Srtanlar
TDK’miz Yazm Klavuzu’ndaki Üç Nokta (…) bahsinde bu iaret için “Alntlarda; bata, ortada ve sonda alnmayan kelime ve bölümlerin yerine konur..” diyor, sonra “Üç nokta yerine iki veya daha çok nokta kullanlmaz.” diye bizi uyaryor; öbür taraftan da kendisi bu dediine uymuyor. Nitekim Adalet Aaolu’nun “Gece Hayatm”dan nakledilen cümlenin sonuna dört nokta koymutur:
“18. yüzyl möblelerinin sergilendii pavyonlara gidememitim....”
***
Madde Banda Noktalama Hatas: Kelimenin meneini belirten “Fr.pavillon” kaydnda “noktadan sonra bir harf boluu ara verilmesi” artna uyulmam.
***
Nazm Hikmet Ran’n “Kan Konumaz”ndan bir cümle:
“Aaçlar ve pencereleri aydnlk ayr ayr pavyonlar.”
Noktalama Hatas (I): Art arda sralanm sfatlar olan “aydnlk” kelimesiyle “ayr ayr” sözü arasna virgül (,) konmalyd.
Noktalama Hatas (II): Verilen örnek “tamamlanmam bir cümle” saylaca için sonuna tek nokta (.) deil üç nokta (…) konmalyd.
***
Orhan Pamuk’un “Kara Kitap”ndan bir cümle:
“Gecekondulardan, sarho, bar, pavyon ve elence yerlerinde, atlkarncal lunaparklardan, kumarhanelerden, camilerden, dervi tekkeleri ve Marksist franksiyon yuvalarndan…”
fade Kusuru: Orhan Pamuk’a ait olduu belirtilen bu cümleden tam bir mana çkartlamaz. Çünkü bu söz “tamamlanmam bir cümle” olmasnn yannda ifade kusuru (anlatm bozukluu / fesad- telif) tayor.
mla Hatas: “franksiyon” deil “fraksiyon” olacak.
***
Attila lhan’n “Kurtlar Sofras”ndan iktibas edilen cümle:
“Birlikte lokanta lokanta, pavyon pavyon yaadklar; Rum arkclar, talyan cambazlar seyredip, Siirt battaniyeli kl kl bekâr odasnn , tenha yastna ba koyduklar bir gececik; ister istemez, ilk dakikalarn resmiyetini daha sonrakilerin acemiliini ve çekingenliini eritip siliyor.”
Noktalama Hatas (I): TDK bir yandan Yazm Klavuzu’nda “Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluturulmu kelimelerden sonra virgül konmaz.” diyor, bir yandan da kendisi – yukardaki cümlede olduu gibi – bu dediine uymuyor: Nitekim bu cümlede geçen “seyredip” kelimesi bir zarf-fiil eki (-ip) ile tekil edilmi fakat kendisinden sonra virgül konmutur.
Noktalama Hatas (II): Ayn cümledeki ikinci zarf-fiil hatasna TDK’miz “ister istemez” sözünde de dümütür.
Noktalama Hatas (III): TDK’nin Yazm Klavuzu diyor ki:
“Noktalama iaretlerinden nokta, virgül, noktal virgül, iki nokta, üç nokta, soru, ünlem, trnak iaretleri, ayraç ve kesme ait olduklar kelimelere bitiik olarak yazlr ve kesme dndaki iaretlerden sonra bir harf boluu ara verilir.”
Attila lhan’n yukardaki cümlesinde ise “odasnn” kelimesinden sonraki virgül, kelimeye bitiik olarak yazlmam, bir harf boluu ara verilmitir.
Noktalama Hatas (IV): “… ilk dakikalarn resmiyetini” sözünden sonra virgül (,) konmalyd.
Noktalama Hatas (V): Cümledeki “bekâr odasnn, tenha yast” sözü – iktibasta bir hata yoksa – bir isim terkibidir; dolaysyla araya virgül konmas yanltr.
Noktalama Hatas (VI): Virgül (,) iaretini lüzumsuz yere, hatta hiç olmayacak yerde sk sk kullanan TDK’miz – Attila lhan’n cümlesinde olduu gibi – lüzumlu yerlerde sk sk unutuyor. Nitekim cümlede “battaniyeli” sfatndan sonra virgül konmalyd.
“Lüzumlu ve lüzumsuzu bu kadar kartrmak TDK'ye hiç yakmyor…” mu desem, yoksa “Lüzumlu ve lüzumsuzu bu kadar kartrmak TDK'ye çok yakyor…” mu? Bilmiyorum…
Aklma TDK’ye dair yazdm mâni geldi:
mla falan at yine,
Sayfa dolup tat yine;
TDK’nin hatalar
Düzineyi at yine…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
31-10-10 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
| Ahmet Ar | |||
BU YAZILARI TDK YETKÝLÝLERÝ OKUSUN! |
Tarih : 31-10-10 | ||
Yakup Bey'i tebrik ediyoruz. Bu mantýk dolu dikkatli yazýlarý çok öðretici oluyor. Zaman zaman yapýlan espriler de yazýyý daha okunur kýlýyor. Yazarýmýza teþekkür ediyoruz. Fakat bu yazýlarý bizim okumamýzýn sadece bize faydasý olur. Asýl TDK okumalý. TDK'nýn yanlýþlarýný düzeltmesi ise binlerce kiþiye faydalý. Bunu TDK yetkililerinden istiyoruz. |
|||
| veli | |||
SABRINIZ VE AZMÝNÝZE TEÞEKKÜRLER |
Tarih : 31-10-10 | ||
YAKUP BEY KARDEÞÝM, TÜRKÇE ÜZERÝNDEKÝ HASSASÝYETÝNÝZ GERÇEKTEN TAKDÝRE ÞÂYÂN. Türk dil kurumu zihniyeti deðiþmedikçe sizlerin ömrü hatâlarý temizleme ve düzeltmeye yetmeyebilir. Bizden hatýrlatmasý. Yine de müsahhihliðe devam... |
|||
