Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / KÜLTÜR ve MEDENÝYET | Okunma Says: 1247 |
Türkiye’nin son yüzylda yaadklar büyük ölçüde medeniyet ufkunu kaybetmekle ilgili. Osmanl Devleti’nin son döneminde dahi bir medeniyet ufku aray ve telakkisi hissedilebilmektedir.
Bu her zaman uur haline geçmese de ma’eri bir arkaplan tekil etmektedir. Dil ve kültürün bütün unsurlar bu ufuk aray uuru içinde ele alnabiliyordu. Farkl kültür unsurlarnn iktibas, aktarlmas, benimsenmesi veya reddi bu bütünlük içinde daha makul çerçeveler kazanyordu. in içine “zor”un girmesi oyunu bozdu. Kültürel inklâplar (harf, dil, mûsikî vb.) bu makuliyet zeminini ortadan kaldrd; kültürel devamllk tehlikeye girdi. Millilik/millileme iddiasyla binlerce yllk deerlerimizi bir kenara brakarak bizi “milliletirecek” aktarmaclk ve taklitçilik yolunda yürüdük. Neticede kendi mirasmza yeterince sahip çkamadk ve medeniyet iddiamz sürdüremedik, fakat aktarmak istediimiz kültür unsurlarn da gerçek anlamda iktisab edemedik.
Son yllarda Meclis’te yeni hükümetlerin programlar okunurken, kültüre ayrlan yerin azl bilhassa dikkati çekiyor. Bu ad tayan bir bakanln mevcudiyeti ve bu bakanln faaliyet sahas ile ilgi cümleler kurma mecburiyeti olmasa, belki de kültür konusu hükümetleri bu kadar da ilgilendirmeyecek. Elbette bütün bunlar, kültür konularnn önemini, dolaysyla Kültür Bakanl’nn önemini azaltmyor.
Türkiye’nin bugünkü artlarnda kültürle ilgili olarak geni çerçeveli bak açlarnn ifade edilmesi ve faaliyetlerle ilgili ayrntl cümlelere hükümet programnda yer verilmesi neredeyse imkânsz görülüyor. Çünkü dünya siyasetinin sancl dönüümü Türkiye’yi birçok ar mesele ile kar karya brakyor. Dolaysyla, hükümet programlarnda öncelikli olarak d siyaset ve iktisadî konularn ele alnmas kaçnlmaz oluyor.
Kültürde ise iin tabiat icab her zaman farkl sesler çkabilir, uzlama/anlama daha zor salanabilir. Hatta, dier konularda belli ölçüde salanm olan objektiflik, baz gözleri ihtilaf çkarmak, muhalefet etmek için kültür alanna çevirmi olabilir.
Siyasi iktidar-kültürel iktidar
2002’de Türkiye’de siyasî iktidar deiti, fakat bu kültürel iktidarn deitii anlamna gelmiyor. Türkiye’de kültürün hâlâ “seçimli” konular arasnda yer almad kanaatindeyim. Resmî kültürel kurumlama Kültür Bakanl’ndan balayarak, Milli Eitim ve devlet elindeki kitle yayn araçlarna kadar kültür aktarmaclndan ve dayatmaclndan baka bir politika tanmamtr uzun süre. Kitle yayn araçlar devlet elindeyse denetimli bir kültür aktarmacl, deilse denetimsiz bir aktarmaclk sözkonusu olmaktadr. Medeniyet ufkunu kaybetmemizin bizi sürükledii yer buras.
Resmî kültürün toplum üzerindeki denetleyici-yönlendirici basksnn kaldrlmas en önce demokratik bir gereklilik olarak kabul edilmelidir. Türkiye’de demokratikleme siyasî olarak belirli merhaleler kat etmi olmasna ramen, kültürel alanda otoriterlik devam etmektedir. Resmî kültürel kurumlama tek parti döneminde çizilen çerçevelerden çkamamtr bir türlü. Bu yüzden eitim-iletiim ve kültür alannda tek parti ideolojisi öyle veya böyle devam ediyor. Bu devam editir ki 1950’lerden beri yaadmz normalleme sürecinin kesin bir sonuca varmasn engelliyor. Bu yüzden siyasî iktidarlar birçok konuda etkili kararlar alabiliyorlar, ama mesela eitim konusunda, kültür konusunda apaçk kötüye gidie ramen sonuç verici deiiklie kalkamyorlar. Hiçbir iktidar ekonomide uygulad liberallemeyi kültür alanna temil edemiyor.
Siyasî sistemin demokratikletirilmesi ve demokratik bir toplum kurulmas iddialar, kültürel seçme, kendi kültürümüzü seçme konusunda engeller ortadan kaldrlmadan temelden yoksun kalacaktr. Kültürel yaplamann otokratiklii sürerken siyasî sistemin gerçek anlamda demokratiklemesi mümkün olabilir mi?
Yazar: D. Mehmet Doðan |
14-01-20 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
