Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : SANAT / ÞEHÝR ve MÎMÂRÎ | Okunma Says: 1030 |
ehir gazeli...
Her eylem yeniden diriltir beni
Nehirler dülerim göl kenarnda
Ey deprem gel yeti bu ehirlerin
Doay çarptran konumlarna
Do ey güne erit tatan adam
Ve kurut talar diken elleri
Babamn gölgesi koruyor beni
Oh ne güzel ehir bu eski ehir
Dönütür ey kalbim bahçeli eve
Anlam ezen o makinalar
Kurtulu haberi olsun dünyaya
Ayrma üstümden bir an gölgeni
Mehmet Akif nan
Doru yola gitmek isteyen doru yöne yönelmeli. e cihetten habersiz kalan evin yolunu arr.
çinde hikmetin olduu beytler (evler) hay olunan mahalleleri; dirilen ve dirilten mahalleler, medineyi (ehri) oluturur.
Çplak sesle ezann duyulduu en son evde mahalle biter, yeni mahalle balar. Mahallenin snr bulvarla çizilmez, ezanla belirlenir.
Mahalleli be vakit ezanla dirilir her gün…
Mahallenin snrn belirleyen Allahü Ekber nidasdr. Odur diriltir meskenleri. Kulak ölçüsü esastr, göz nizam deil. Ezanda kula olmayann namazda gözü olmaz!
Din merkezlidir mahalle…
ehir (medine), dini kimlikle oluur. Krk mesken bir cemaat olur ve o mahalde Cuma namaz klnr. Krk kii olmayan yerde Cuma namaz eda edilmez. Cuma namaz için mahalle arttr.
Mahallenin namusu olur ama mahallenin sermayesi olmaz. Sermayedar o nedenle modern kentlerde mahalleden rak gettolara yerleir. Mahalleye giri için mahallenin hüviyetine riayet edilirse mahalleli olunur. Mahallede evvel emirde art, mahallenin adabna, kimliine uygun olmaktr. Sermaye, ahsiyet için art konulmaz...
Din kelimesinden türemi bir kelimedir medine. Medinelilerin toplamnda medeniyet (uygarlk –ümran-bayndrlk) oluur.
Hangi din evin merkezinde ise ehrin merkez kaç kuvveti de odur. ehirlerin din anlay da o medeniyetin belirleyici ruhudur.
ehir bedeninde ev kalp gibi deveran ediyorsa evdir. nsan, o evin içinde dolaarak bir çeit tavaf yaparak kan görevi görür. Nasl ki sözü deerli klan manadr, nasl ki kalbi ilevsel tutan kandr. Evi ilevsel yapan da içinde dolaan insandr.
slam ehri canl insan gibi bedeni ve ruhu olan, kokusu ve dokusu olan geçmii ve gelecei olandr.
Müslüman ehirde Cami o ehrin kalbidir. Kalpsiz ehir polis(kent) olur. Mabed; ehrin kalbi, eitim öretim görülen yerler ise o ehrin akldr. Yeillik; ehrin cieri, su; o ehrin hayat pnar, bereketidir. Akrabalar ve komular ehrin organlardr.
ehi/i/r farsça kökenli olmakla birlikte Arapçada ay manasna gelir. “ehr” kendini gösteren, aça çkaran mealindedir. Mehur kelimesi ehirden türer. ehir dendiinde, yüreinde ne barndryorsa onu aça çkaran, gönlünü ortaya yere seren anlalmal.
ehir, dinsiz olmaz. Din, ehirsiz yaanmaz.
Din, “Deyn” borç demektir. Deynin oluabilmesi için bir ticaretin olmas gerekir.
Alveriin olduu yerde alacakl ve borçlu var demektir. Alacak verecek olunan yerde alveriin kurallar olur Bu dolaysyla üst kavram olarak bir hukukun varlna delalettir. Alacakl verecekli arasnda birinin dierine üstünlüü yoksa bu hukukun üstünlüünü ifade eder. Hukuki ihtilaflar gideren kiiye de deyyan denir.
Abdullah bin Selam anlatyor:
Allah'n Resulü Medine'ye geldii zaman halk, bölük bölük ona kotu. Allah'n Resulü geldi, denilince O'nu görmek için ben de halk arasna kartm. Nebiyyi Muhteremin yüzünü görünce anladm ki, O'nun yüzü, yalanc yüzü deildir. Ondan ilk iittiim söz:
- Ey insanlar! Selam, selamlamay yaynz!
- Yemek yediriniz Akrabalk gözetiniz.
- Halk uyurken, siz namaz klnz! Selametle cennete gidersiniz!
Yesrib ismini Medine-i Münevvere yapan Peygamber( as). Yesribli Müslümanlar(ensar) ile Mekke’den göç eden Müslümanlar (muhacir) karde ilan etti.
Sonra bu Müslümanlarla birlikte Mescid-i Nebi’yi ina ederek ehrin kalbini belirledi. Allah Resulü kendileri de bizzat malzeme tayarak inaatta çaltlar ve öyle duada bulundular: "Ey Rabbimiz! Yüklenip tadmz u balçktan dizilmi ham kerpiç yükü Hayber (in hurma ve üzüm mahsullerinin nefis)hamulesinden daha hayrldr ve daha temizdir. üphesiz ki hayr menfaat ahiret ecri sevabdr. Rabbim! Sen, Ensar ve Muhacirlere merhamet buyur!".
Sonra Suffe mescidi kurarak ehrin akln (eitim öretim) ina etti. Kalbin imarndan sonra akln imar…
Medine pazaryla ticaret merkezi kurdu.
Sonra Medine sözlemesi ile anayasal çerçeveyi belirledi. Bununla ehirde birlikte yaamann hukukunu çizdi. slam ehirlerinde olmazsa evvel kaide, adalet için hukukun üstünlüü…
Din, ehrin ruhunu belirler demitik.
Günümüzde Modern ehirler ve kadim ehirler nasl bir ruha sahipler?
Barok ve rokoko mimarileriyle Rönesans ürünü Paris, Londra, Berlin, Moskova bir meydan etrafnda milimetrik çizilmi caddeleriyle militarist bir ruh esintisiyle öne çkan binalardan örülü semtlerden kurulu. Binalarn yükseldikçe insanlarn küçüldüü bir dünya…
Birbirine demeyen, selamlamayan, birbirini tanmayan, binalar arasnda yok olan kalabalklar… Birbirine srt çevirmi evler.
Bu modern dünyadan teknoloji çkar ama büyük hikâyeler çkmaz. Büyük iirler çkmaz. Büyük dostluklarn çkmamas gibi burada yemekten komuya pay dümez. Bu kentlere öykünen imarclardan merhamet dilenilmez.
Mardin, Diyarbekir, anlurfa, am, Badat Pritina, Buhara...
Merkezde bir camii ve ona çkan yollar… Etrafn çevreleyen evler ile çkmaz sokaklaryla mahremiyetin tasviri birbirine deen, birbirinin srtna yaslanm, yüzünü camiye, yönünü kbleye vermi tavaf eden evler…
Destursuz girilemeyen, selamsz çklamayan ve hayatn diri diri yaand mahalleler (içinde dirilen yer) ile Peygamber ve tevhid kokulu ehirler…
Bu ehirlerin içinde bütün müdahalelere ramen tarihi kadar kadim kokulu marur ve mahcup mütevaz durular…
nsanlk damar koca yürekli insan manzaralar…
Burada iir çkar, burada dost çkar, burada büyük hikâyeler çkar…
Burada komuda pien atan dier komunun hakk da düer.
Bu ehirlerde hayat belirleyen vahyin uyarsdr.
“Allah mallarn ve canlarn cennet karl satn alvermitir.” (Tevbe; 111)
Yazar: Hüseyin Acarlar |
12-07-20 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
