Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Çoulculuk: Farkllk ya da farkllatrma
Çoulculuk düüncesinin modern/postmodern dünyada kazand anlama eklemlenmi bir slami çoulcu geçmi icat etmenin son kertede en azndan tutarszlk olduuna dikkat çekmitim. Konuya devam ederek; Peter Berger'in (bir önceki yazda sehven "John Berger" yazld) dinler aras diyalogun dinlerin ancak birbirlerini etkilemelerine ve melezlemelerine imkan verdii nispette çoulculuktan bahsedilebilecei tespitini kalk noktas olarak alrsak Osmanl deneyiminin bu çerçevede nasl adlandrlmas gerektiine dair de k yakm oluruz.
Felsefi anlamda "pluralism" birlikten ziyade çeitlilie, homojenlikten ziyade farkllklara vurgu yapar. Çada pluralism düüncesi post metafizik alana çekilir ve geleneksel anlamda metafiziin konusu olan eylerin ve eyann doasnn, özünün ne olduuna dair sorulara cevap aramaktan kaçnarak daha çok sosyal pratiklerin uyumu; dilin, söylemin (discourse) insanlk üzerindeki çoklu rolü üzerine younlar. Bu çerçevede Berger'in "görme biçimleri", Lyotard'n postmodern söylemi dorudan metafizikle alakal olmasa da çoulculuktan artk ne anlalmas gerektiine dair önemli ipuçlar verir.
Konu genelde Osmanl tecrübesi ve slam toplumlarndaki farkl olanla bir arada olabilme birikiminin modern anlamda çoulculukla ilikilendirilip ilikilendirilemeyecei olunca bu kavramla tarihi açklamann yetersizlii daha bir ortaya çkyor. Çoulcu toplum projesinin sanlann aksine farkllklarla birlikte olmak, farkllklar tanmaktan çok farkllatrmay önceleyen model oluuyla öne çktnn altn çizmek gerekir. Farkl olanla bir arada olmak kiinin/toplumun kendisinin varln idrak etmesine imkan verir. Ötekiletirmeden öteki ile bir arada olabilmek onun ve kendisinin varln idrak etmesine kap aralayabilir.
Çoulcu toplum projesi ise, tam aksine 'özne'yi farkllatrarak içindeki nüanslar ayrtrmay, ztlklar derinletirmeyi önceliyor. Söz konusu slam olunca, slam'n kendini nasl tanmladndan yola çklmyor; batl zihnin rasyonalize ettii vahiyle kutsal kitap/metin ilikisini materyalist bakla nasl çözümledii izlek oluyor. Bunun sonucunda slam'da reformun kaçnlmaz olduu kansna varlyor ve daha lml/çada din icat edilmesinin gereklilii projesine dönüüyor. Aksi durumda ise modern dünyayla uyum içinde olmayan, terörle e anlaml olan bir slam tanm çkartlyor.
Etnik, mezhebî, düünsel... olarak aslnda parçalarna ayrtrlmam, birbirine farkllatrlmam yani çoullatrlmam slam' terör(ize) ilan eden bu bakn sorun olarak gördüü; slam'n vahyî özelliini koruduu sürece modern dünya düzenine, pratik anlamda küresel kapitalizme direnen ve bu düzene uyum salamayan deerler sistemini koruyor oluudur. Kald ki, kadim gelenekler dahil kapitalizme, tüketim toplumunun hayat tarzna ve deerlerine direnen tek havza slam dünyas kald. Bu nedenle çoulculuk slam dünyasnda farkllatrc bir proje olarak ileyecektir. Nitekim Berger da söz konusu konumasnda, slamn "özgür yorumu"na dayal, Hristiyanlk'ta olduu türden bir reformun zor da olsa gerçeklemesinin art olduunun altn çiziyor.
Dier taraftan, dini çoulculukta bütün dinlerin ayn ontolojik hakikatten hareket ettii ve hedeflerinin ayn olduu fikrinden hareket ediliyor. Bu teori uygulama sahasnda birbiriyle uyumayan ve çatan pratiklerin ortaya çktn kabul ediyor. Bat deneyiminde bu çatmalar uzlaya çevrilmeye çallrken hangi dinin ötekiletirilmeye, farkllklarnn silinmeye çalld sorusu bu noktada hayati öneme sahip. Bir yanda slam rasyonalize edilme adna kendi içinde farkllatrlmaya çallrken dier tarafta rasyonel bir din anlay adna ötekine nispetle farkllk (biriciklik), farkl hayat tarzlar yok edilmeye çallyor.
Yazar: Akif Emre |
11-11-10 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
| Ýhsan Efendioðlu | |||
Dinlerarasý diyalog ve dinde reform |
Tarih : 13-11-10 | ||
Diyalog peþinde olanlar neyin peþindeler acaba? Allah'ýn rýzasýnýn mý peþindeler yoksa Avrupalý dostlarýnýn mý? Diyaloðun sonucu Hindistanda Ekber Þah'ýn kurmaya çalýþtýðý "çoðulcu din" olmasýn. |
|||
