Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TEFEKKÜR / ÝNSAN VE TEFEKKÜR | Okunma Says: 3516 |
Bilincin parlad an
Bilincin parlad ann zenit noktas onun "Ben kimim?" sorusuna verdii cevabn isabet ettii yerde belirir.
Bilincin kendine hazrlad tuzan çounca farkna varamamas ilginç bir olaydr.
Bir hayvan da, içinde debelendii tuza bilemez. O anda kendisini bilemedii gibi...
Hayvan, içine yuvarland çukurun tuzak olduunu nasl bilebilir ki! O, orada ne debelenmekte olduunu bilir, ne nasl olup da orada bulunduunu bilir ve ne de içinde debelenmekte olduu yerin bir çukur olduunu bilir. O, çukurun ne olduunu bilmez. O, içinde bulunduu hali yaar, o kadar.
Ön aya bileinden kopmu bir sr, ayr dütüü sürüsüne kavumak üzere elinden geleni yapyor, koup duruyordu. Ayann koptuu yerde sahibiyle birlikte sürünüyor, sürükleniyordu. Esef ki, her gayretin bir zeval noktas bulunuyor. Bir noktaya geldiinde hayvan daha fazla dayanamad, börünün üstüne dütü. Silkindi, bir daha silkindi ve ondan ötesi yoktu. O zeval an, kurtuluun balangc olarak yalnzca onu seyreden insan için derin bir "Oh!" çekme frsat yaratyordu. nsan, o acy, belki acy yaayan o hayvandan daha fazla içselletirmeyi baaryordu.
Kendi benimizi tanmlamak için Descartes'a uyarak biz de: "Düünüyorum, öyleyse varm" diyebiliriz kolaycack. Ama "var" olduunu ileri sürdüümüz bu varlk neyin iareti? Saussure'cü jargonu kullanrsak, bu var olan, kendini mi iaret ediyordu, yoksa kendinden ötede olan m? Baka bir söyleyile, bu var olan, kendini mi gösteriyordu yoksa kendi dnda –yani d dünyada, yani kendi beninin dnda- olan bir baka varla m atfta bulunuyordu?
Eer bu var olann bizzat kendini iaret ettiini söyleyecek olursak, onun yükseldii zenit noktasndan zevale doru inie geçtiini ve nihayet önemsiz bir yldz parças halinde sönüp gittiini müahede etmekle, fani bir var olana bel baladn görmemiz vakit almaz. Fakat ite, tuzak tam da bu noktada ortaya çkar. Çünkü bu fani var olan, kendinin fani olduunu fark etmeden fenaya ular. Onun fenaya ulat bu ann içinde, artk, yaanm olan hiçbir ey yoktur. O noktada ne yaanm olan vardr, ne de bundan sonra yaanacak olan... Çünkü bu dünyann hayat bitirilmitir ve bir baka dünyaya ait olan yeni bir hayatn içine doulmutur. Veya dünyalk bir deyim kullanarak söylersek, yeni bir hayatn içine dâhil olunmutur...
Bunlar, bir insann hayatnn anlamyla ilintili karlamalar...
Sartre'a katlyorum, insan yapp etmelerinin hâslasdr. Ama ayn noktada ondan ayrlyorum da... Çünkü o, u sorun cevabn veremiyor: insann yapp etmelerinin nihai kayna neye dayanyor? Yapp etmelerinin kaynan insann bizzat kendine yönelttii buyrukta arayacaksak burada salt bir keyfîlikle kar karya geliriz. Bu yapp etmelerimizin isabetini snayacamz hiçbir nirengi noktas bulmamz mümkün olmaz. Oysa yapp etmelerimizin mihenge vurulabildii bir ölçüt bulabilmemiz gerekir. Sartre istedii kadar insan yapp etmelerinde özgürdür desin. Deil mi ki, insan, bir toplumun içine douyor ve o toplumun, o domadan önce de uyduu kurallar var bulunuyor; öyleyse, onun seçmesinin mutlak özgürlükle kaim olduunu söylememizin imkân ortadan kalkyor.
nsan, son tahlilde, yapp etmelerinin hâslasdr, tamam. Fakat yapp etmeleri en nihayetinde neye müncer oluyor? Bütün yapp etmelerimizin sonunda snanmadan ibaret kaldn ileri sürebiliriz. Hz. brahim'in eyleminde bu belki de salt snanma olarak tezahür ediyor. Kuran'n beyan udur:
"Çocuk kendisiyle birlikte koup yürüyecek yaa gelince brahim ona, 'Yavrum, ben rüyamda seni boazladm gördüm. Düün bakalm, ne dersin?' dedi. O da, 'Babacm, emrolunduun eyi yap. naallah beni sabredenlerden bulacaksn' dedi." (Kur'an, Saffat/102).
Çocuunu boazlama, elbette bir insann kendi kendine verebilecei bir buyruk olamaz. Kendi kendine çocuunu boazlama buyruunu verenin ancak cinnet geçirdiine kani oluruz. Oysa Hz. brahim akl banda biriydi.
, u noktaya dayanyor: ölçüyü, benim dmda, ötede olan koyuyor. Ben (insan) ona uyuyorum (uymay kabul ediyorum). Böyle olmayayd ya cinnet geçirmilerden olurduk ya da salt canl olanlar (hayvanat) taifesinden...
Bilinç, ite o anda prldyor ve kendi âleminin zenit noktasna ulayor: insan, insan olduunu orada kavryor.
Yeni afak
Yazar: Rasim Özdenören |
14-11-10 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
| CÝHAT ERDEM | |||
ZENÝT |
Tarih : 14-11-10 | ||
Zenit(zirve) kelimesi Rasim Özdenören gibi hepimizin takdir ve zevkle okuyabildiði bir yazarýn cümlelerine sinsice, gayet sessiz ve derinden girip dilimizi kirletiyorsa vay Dil'ime vahlar Dil'ime! Doðruluþ editörü ben olsaydým ilk cümleden cizerdim yazýyi. Þükür ki editörümüz gerçekten beyefendi. |
|||
