Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / KISSADAN HÝSSE | Okunma Says: 888 |
slam’da iman, ahlak ve hukuk hepsi birden bir bütündür, her birinin zmnnda dieri de vardr. En basit misaliyle ideal bir toplumda krmz kta durmak hem ahlakn hem hukukun hem de imann gereidir. Çünkü ulü’l-emrin Allah’n ahkâmna aykr olmayan kanunlarna riayet etme, ayn zamanda Allah’n emridir ve her müslüman kötülüe/münkere kar koymakla görevlidir. Çounluu bu üç özellii de kendinde tayan bireylerden oluan bir toplumda mesela krmz k ihlalleri düz bir mantkla bugünkünün üçte birine düer, hatta çok daha aza ineceini söyleyebiliriz.
Ne var ki, hiçbir zaman hiçbir suç tamamen ortadan kalkmaz, çünkü iyiler ancak kötülerle bilinir. Dünya cennet deildir, kötülüklerle iyilikler harmanlamasnda iyilikleri galip klma savann arenasdr. Müminler bunu baarmakla imtihan edilmektedirler. Resulüllah’n toplumunda bile her türlü suç ilenmitir, orada da herkes Ebubekir ya da Ali (ra) olmamtr. Aksi takdirde hukukun bir anlam kalmazd. Önemli olan iyiliin yani imann, ahlakn ve hukukun kötülüe galip ve hakim olmasdr. Bu terbiye ile yetimi bireylerden oluan bir toplumun oluturulmasdr. Bunun ilmini, irfann, kültürünü ve düünce zeminini hazrlamaktr.
Kurankerim’de bugünkü anlayla baz salt hukuki olaylar zikredildikten sonra hukuki cezalardan önce iin ahlaki ve imani boyutuna vurgu yaplr. Mesela miras taksimindeki paylar bildirildikten sonra öyle buyrulur: ‘te bunlar Allah’n koyduu snrlardr. Kim Allah’a ve resulüne itaat ederse Allah da onu zemininden rmaklar akan cennetlere kalc olarak koyar. Büyük kazanç da budur. Kim de Allah’a ve resulüne itaatsizlik eder ve O’nun snrlarn aarsa, Allah onu da kalc olarak atee, horlayc bir azaba sokar’ (Nisa 13-14). Görüldüü gibi burada hukuka uymann imani yaptrmndan söz edilmektedir. Ayrca Allah’n koyduu miras taksimatn kabul etmeyenlerin O’na isyan etmi olacaklarna iaret edilir.
Ayrca bu ayetlerden açkça anlalaca gibi imani yaptrmn da terib ve terhib olmak üzere iki boyutu vardr. Bunlar tevik/özendirme ve inzâr/kötü akbetle korkutma demektir. Bu durum u ayetlerde de açkça görülür:
‘Ey iman edenler! çki, kumar, kutsanan talar ve fal oklar srf eytan ii birer pisliktirler. Bunlardan uzak durun ki, iflah olabilesiniz. eytan, içki ve kumar ile aranza dümanlk ve nefret sokmak ve sizi Allah’ anmaktan, namazdan alkoymak ister. Artk vazgeçersiniz deil mi? (Mâide 90-91). Oysa bu suçlarn ayn zamanda dünyevi cezalar da vardr.
Bazen hukuk ile iman ve ahlak birbirine o kadar girmi olur ki, meselenin hangisinden saylaca ayrt edilemez. Mesela Bakara 280’inci ayette ‘borçlu darda ise bir kolaylk buluncaya kadar ona mühlet verin. Hatta bilseniz, tamamen balamanz sizin için daha da hayrldr’ buyrulur. Bu ayeti kerimeyi yorumlayan baz fkhçlar, ödemekte gerçekten zorluk çeken borçlusuna alacaklnn sadece ahlaken deil, hukuken de mühlet vermek zorunda olduunu söylerler.
Karaborsaclk/ihtikâr haramdr. Bunun hukuki snr, bir tacirin temel ihtiyaç maddelerini sata arz etmeden krk gün bekletmesidir. Yani henüz on gün, yirmi gün önce satn ald böyle bir maddeyi deposuna koymu olmakla bir tacire hukuken karaborsaclk suçu isnat edilemez. Ama bu niyetle koymu olmas onu ilk gününden itibaren Allah nezdinde karaborsac yapar ve günahkâr klar. Bu iman önemli bir yaptrmdr ve beeri hukukta bunun bir karl yoktur.
Faiz yasan koyan ayetler, onun dünyevi cezasndan önce uhrevi cezasndan söz eder. ‘Faiz yiyenler kabirlerinden eytan çarpm gibi kalkacaklar… Faizi terk etmeyenler Allah’a ve resulüne kar sava açm saylacaklar’ gibi. Ama bunlar onun dünyevi bir cezasnn bulunmad anlamna gelmez.
Bundan dolaydr ki, fkh dilinin Kuran’n anlatmna uygun olmasnn daha güzel olaca söylenebilir. Çünkü fkh salt hukuk deildir, Kuran’n bir bütün olarak anlalmasdr, iman, ahlak ve hukuk bütünüdür. Tamamen fiziki olarak görünen, mesela yamur gibi, olaylarn dahi Kurankerim’de imanla, istifarla, Allah’n rahmetiyle ilikisi kurulur.
Yazar: Faruk Beþer |
09-04-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
