
| Kategori : / -ÝZMLERE DÂÝR | Okunma Says: 948 |
Septisizm, Yunan’dan doan bir felsefe. Hakikatin köküne üphe tohumlar eken bir felsefe. nsan saysnca dorudan bahseden, doruyu aramay beyhude bir çaba gören felsefe. Hakikate kar derin bir rölativizm içinde. Bilginin deikenliini savunur. En sonunda da iarn haykrr! “insan saysnca doru vardr”. Hakikatin ebedi, evrensel ve metafizik yönlerini inkâr eder. nsan zihni, insan tecrübesi ve insan duyumlar nereye kadar uzanyorsa bilgi de odur. Deimez ve ebedi olan Tanr bunlarla elde edilemez. O zaman Tanr ya bilinmezdir ya da beeri muhayyiledir.
Düünce tarihinde hakikat peinde koan ve üpheye düen bir çok filozof var. Entelektüel kriz, çou zaman kendisini üpheyle da vurur. ki entelektüel sufi olan Muhasibi ve Gazali de bu krizleri yaayan düünürler. Ama yaadklar krizi, hakikatin krizi deil kendi krizleri olarak görürler. “Düünen kalple” aydnlanrlar. Gazali, yaad krizi anlatt otobiyografisini “dalaletten çk” olarak isimlendirir. Kriz, bir dalaletti ve ondan çknca kurtulua ermiti. üphe ile baa çkmt ve onu hakikate varmann bir yöntemine dönütürmütü. Modern zamanlarda Descartes de Gazali’yi izler. O da üpheyi bir yöntem haline getirir. üphe, bir felsefe olmann ötesinde bir yöntem olarak ina edilir. Septisizmin hakikati belirsizletiren felsefenin pabucu dama atlr. Septisizmin silah septisizme dorultulur.
Septisizmin en trajik biçimi teolojide ortaya çkyor. Çünkü teoloji(kelam) hakikatin bilimi demek. Metafizie uzanan hakikatin bilimi. Kesin, net, ezeli, ebedi ve evrensel dorular alan. Modern zamanlarda teoloji, yerini bilime brakt. Bilim ezeli ve ebedi bilgi iddialarnda bulundu. Akl, bunun öncülüüne soyundu. Bu açdan Hegel bir aklc teolojinin kurucusudur. En metafizik alan olan Tanr, akl ile tanmlanr. Nietzsche, bir septik ve nihilist teoloji ortaya koyar. Her iki filozofun teoloji eitiminden koparak felsefeye geçmeleri tesadüfi deil. Nietzsche kendisini Grek tanrs Diyonsos ilan eder. Teolojik reddiyeleri ve arkasndan gelen “seküler teolojik” ina aray onu buna götürür. Feuerbach, artk antropolojik paradigmasyla bir teoloji ina eder. nsan bilinci ve muhayyilesine dayanan bir teoloji gelitirir. Antropolojik teoloji, akl teolojisi, tarihselci teoloji, nihilist-septik teoloji…imdi post-modern felsefesinin hakikatin sonunu ilan etmesiyle sona eriyorlar. Son, son, son…Bütün Bat düüncesi bunu haykryor. Tarihin sonu, mekann sonu, toplumun sonu, zamann sonu…Tüm sonlarla birlikte hakikatsizlik, hiçlik ve rölativizm sarmalnda bir septisizm yükseliyor yeniden.
çinden geçtiimiz post-modern zamanlarda septisizm yeniden yükseliyor. Post-modernlik hakikatin sonunu ve çoulluunu ilan ediyor. Modernitenin hakikat olma iddias sona ermitir. Ne bilim hakikat, ne özgürlük, ne akl, ne de özne. Hakikat sonras dönem yaanyor, yani post-truth. Septisizm yeni bir klfla ortaya çkyor. Hiçbir eye inanmama, tek Tanry inkâr etme, Tanr deil Tanrlardan bahsetme, deizm, agnostisizm… Bütün bu akmlar yeni septisizmin gölgesinde boy veriyor. Post-modern düünce ve diliyle arz endam ediyorlar.
Müslüman aydnlar ve âlimler, imdi bu post-modern dolmua biniyorlar. Bu defa da Bat’nn yeni post-modern septik felsefesine kouyorlar. Yaadklar akli ve varolusal krizin ürettii acy dindirmek için “düünce evlerinden” firariye çkyorlar. Kendi teolojileriyle septik bir iliki kurmaya balyorlar. slam âleminde, belki de ilk defa bu kadar etkili bir “septik teolojik bilinç” douyor. Tarihsellik, hermonötik ve septik yöntemler dorudan felsefe olmaya balyorlar. nanca dönüüyorlar. Müslümanlar, Bat’nn entelektüel krizinin ürettii dalgaya çarplyorlar. Çarplan inançlar, bilinçler ve kimlikler. Çarplan insann varolusal derinlii. Artk büyük bir entelektüel sava içindeyiz. Sadece oryantalistlerle yürüyen bir sava deil bu. Oryantalistler ve Batl sosyal teorisyenlerin yöntemlerini mutlaklatrarak kendilerine bakan ve kendi hakikatlerine yabanclaan septik teologlarla ve self-oryantalistlerle sürecek bu sava. Felsefeyi mutlak bilgi ve varolu alan olarak önerenlerle olacak bu sava. Felsefeyi mutlaklatrarak onunla Allah’ ve hakikati hesaba çeken septikler, oryantalistler ve kriz zihinlerle yürüyecek bu cengimiz. ki de bir Tanrsn öldüren medeniyetin evlatlaryla ezeli ve ebedi olan Allah medeniyetinin evlatlar arasnda sürecek bu düünce cengimiz.
Müslüman corafyada zihni kriz içinde yaayan aydnlar, ya Gazali’nin yolunda yürüyecekler ya da post-modern Nietzsche ve Feuarbach yolunda. Gazali’nin yolu Allah’a ulaacak, dierlerinin yolu ise ateizme ve deizme. Her ey bu kadar apaçk!
Yazar: Ergün Yýldýrým |
11-04-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||