Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 493 |
12 Kasm’da stanbul’da, Türkçe konuan devletleri biraraya getiren toplantda, alnan çok mühim bir kararla TDT (Türk Devletleri Topluluu) kuruldu. Son zamanlarn en baat hadiselerinden birisidir bu. Karar, sâdece hayli geni bir corafyaya yaylan Türk topluluklarnn târihi îtibâryla deil, tekmil dünyâ jeopolitik târihi için son derecede mühim bir gelimeye iâret ediyor.
Evvelâ ,”Türkiye yalnzlayor” diyenlere güzel bir cevâp oldu bu. Tuhaf olan, “Türkiye yalnzlayor” diye ikâyet edenlerin yalnzlamay en fazla isteyenler olmas. Bunlar, atlan admlar Yeni Osmanlc veyâ Pantürkist “mâceralar” olarak târif eder; daha sonra da Bat karsnda direnç göstermeyi de yalnzlama olarak bir alama duvarna çevirirler. Bu toplantda alnan topluluk oluturma karar, Türkiye’nin seçeneklerinin tükenmediini , hiç de yalnzlamadn apaçk gösteriyor. Aslnda yalnzlaan ve büzüen Türkiye deil, bata Avrupa Birlii devletleri bata olmak üzere Bat’nn kendisi.. Görmedikleri ite bu…
Türk Devletleri Topluluu en bata Avrupa Birlii’ne verilen esasl bir cevâp. Bu kararla berâber, Türkiye’nin konumunun AB nezdinde bambaka olacan düünüyorum. Eer AB yaamak istiyorsa Dou’ya, Asya’ya salam bir açlm yapmak zorunda. Bu da bundan sonra sâdece Türkiye’yi kazanmakla mümkün olabilir. Eer hâlâ pein hükümlerinin hâricinde bir akllar kaldysa bunu görürler. Evet Türkiye’nin, Azerbaycan ile berâber en baskn kanadn oluturduu bu merhale, zannedildii gibi onun için bir eksen kaymasna, yüzünü Bat’dan Dou’ya çevirdiine iâret etmiyor. Tam tersine, yakn zamanlara kadar “kapda beklemek” mânâsna gelen bir Bat karsndaki duruunu tahkim ediyor.
Türk Devletleri Topluluu’nun vücut bulmasnda zamanlama da son derecede elverili görünüyor. Brexit sonras ngiltere, yürüttüü küresel siyâsetler îtibâryla Türk Devletleri Topluluu’nun ekilleniini muhtemelen müspet bir gelime olarak görmütür. Büyük Oyun’da Rusya’y gerileten, Almanya’nn Drang nach Osten hülyâlarn hâriçte brakan her nevi adm ngiltere’nin desteini alacaktr.
Rusya’nn bu gelimeyi îtidâlle karlamas kayda deer bir durumdur. Topluluun en fazla dikkât etmesi gereken husûsun da bu olduunu düünüyorum. Rusya, yakn zamanlarda artan temaslarla, Türkiye’nin eski Türkiye olmadn tecrübî olarak anlam durumda. Türkiye artk fiilen NATO’nun içinde deil. Ruslar bunu çok iyi görüyorlar. Türkiye’yi dümanlatrmak gibi târihsel Rus bak bu tecrübenin içinde buharlayor, mânâsn kaybediyor. Yakndou veyâ Dou Akdeniz’de ise, bata Sûriye olmak üzere istediklerini zâten elde etmi durumdalar. Bu corafyada Türkiye ile sorunlu olmalarn ayr bir fasl olarak deerlendiriyorlar. Dier taraftan, Kafkasya’dan balayarak Türkistan corafyalarnda artk tek tarafl olarak belirleyici olamadklarnn farkndalar. Burada artan bir Çin tesiri olduunu çok berrak görüyorlar. Karadeniz ve Dou Avrupa’da ABD ile çetin bir mücâdele içinde olduklar âikâr. Ama Asya ve Pasifik’de ABD-Çin hesaplamasnda arada kalarak, bir denge siyâseti idâme ettiriyorlar. Bu mücâdeleye ilkesel olarak girmiyor, bu iki gücün birbirini ypratmasna seyirci kalmay tercih ediyorlar. Asya’da artan Çin nüfûzu, Ruslarn gelecee dönük en büyük endiesini oluturuyor. Artk Türkistan devletlerinin içindeki kadrolar eskidi. Halklar nezdinde ise îtibâr zâten yok. Bu boluu Türkiye’nin Türkistan; Türkistan’n ise Türkiye açlm üzerinden izâle etmeyi aklc bir tercih olarak gördüklerini düünüyorum. Bu birliin en fazla Çin’i rahatsz edeceini görüyorlar.
Evet, bu kurucu admn en fazla Çin’de mâkes bulduunu ifâde edebiliriz. Bundan sonra, Türkiye’nin aktörü olduu her uluslararas sorunda, kar bloklamalarda Çin’i daha fazla görürsek armayalm. Çin belki de pek Yolu’nun orta kuandan vazgeçip, arln Afganistan, ran ve Suriye üzerinden alt kuaa verme karar alabilir. Çin aklna çok fazla akl, sr erdiremiyoruz. Belki de tersi olur. Çin bu tabloyu, Uygur sorununu çözerek ve Türk Hatt’na yaknlamak üzerinden lehine çevirmek isteyebilir. Türkiye, en azndan kendi payna düeni yapmak, bu ikinci ihtimâlin gerçeklemesi için Türkiye-Çin ilikisini derinletirmek için ön almay denemelidir. Bakacaz..
Türk Devletleri Topluluu, dünyânn ktalararas en merkezî noktalarndan birisine yerleti. naallah devâmn getirebiliriz. Allah mahçup etmesin.. Bu vesile ile bu ilere bir asr evvelinden gönül ve emek veren büyük insan smail Gaspral’y tekmil yoldalaryla berâber derin bir hürmetle yâd ediyorum…
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
16-11-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
