Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 563 |
Türkiye, Asya içlerine doru
Türk Devletleri Tekilât kuruldu. Pek çok çevre bunu, ucu açk güncel bir gelime gibi gördü. Hâlbuki bunun, sâdece Türkiye deil, onlarca devlet ve milletin yakn bir gelecekteki âkbetini ekillendirecek hâdisâtn belkemiini meydana getirecek olan çok esasl bir târihsel dönüüm olduunu yaayarak göreceiz.
Son on seneler zarfnda yaanan dinamiklerin, dünyânn Atlantik üzerindeki sklet merkezini sarstn gösteriyor. Kabaca yeni merkez Pasifik demek de yeterli olmuyor. Mesele sâdece yeni merkezin yerini iâret etmekle snrl deil. Merkezden çevreye doru yeni hareketliliklerin ne olduuna, burada ne gibi dolam kanallarnn ekillendiine dikkât etmek gerekiyor. Pasifik denizi çartryor. Hâlbuki bunun en büyük açlmlarndan birisi kt’asal mâhiyette tecessüm ediyor. Burada, Atlantik merkezli modern dünyâda kenara itilmi kadim medeniyetleri söndürülmü iki kt’ann; Asya ve Afrika’nn yeniden ayaa kalktn tâkip edebiliyoruz. Âdeta sayklarcasna “Oralarda ne iimiz var” diye soran kafalarn zahmet edip görmedii de bu. Tam bir görü zafiyeti… Nitekim muhalefet ne hikmetse, Asya’nn derinliklerine uzanan Türk Devletleri Tekilât’nn kurulu haberlerine hiçbir tepki vermedi. O aralar içi bo helâlleme turlar peinde kouyorlard. Daha beteri de Yeni Osmanlclk suçlamalarna, el altndan yürütülen Yeni Turanclk suçlamalar eklenmesiydi. Hâlbuki bu çok mühim haberi siyâsetler üstü bir mesele olarak görmek ve Türkiye’nin faydasna çeitli zeminlerde tartmak, katklarda bulunmak kendi açlarndan daha k olmaz myd? Olmad…
Neyse, konumuza dönelim… ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi, Krgzistan ve Tâcikistan gibi devletlerden, üs kurmak yolundaki taleplerinin reddedilmesi, ABD’nin Asya’da zâten zayf olan varln daha da zayflattna iâret ediyor. imdi bir bakalm.. ABD, daha balangçta, Asya’ya giri koridorunda müttefiki olan Türkiye’yi kaybetmi durumda. deolojik olarak dümanlatrd, dlad ve nihâyetinde Çin’e kaptrd ran’ zâten geçiyoruz. Eski zamanlarda fazlasyla kulland ve her defâsnda aldatt Pâkistan da uyanm durumda. ABD’ye srtn dönen karde Pâkistan geleceini Çin ile yapm olduu ilikilere oturtmu durumda. ABD, Afganistan’da ileri eline yüzüne bulatrd ve çekildi. Türk devletlerine ise istedii gibi nüfûz edemedi. imdilik arlkl olarak Hindistan’a oynuyor. Pek çok çevre, etnik kökeni Hindistan’a giden Kamala Harris’in devreye girerek ABD-Hindistan ittifâkn salayacan düünüyor. Bu kuvveden fiile geçerse, ABD, Baharat Yolu’nun üzerinde bir kontrol salayabilir. Ama Hindistan’n bandan beri devâm ettirdii ve d siyâsetinde çok güçlü bir gelenee sâhip olan balantszlk siyâsetleri üzerinden hangi tercihlerde bulunaca imdilik belirsiz görünüyor. Hindistan’n Rusya ile gelitirmi olduu sk balar da cabas.. Hâsl ABD, Asya’da tutunacak görünmüyor.
Asya’da hüküm süren hâdiseler ise bambaka bir kulvarda geliiyor. Aslnda derinden derine bir Rusya-Çin rekâbeti ekilleniyor. imdilik elbette bir çatma yok. Ama istikbâle mâtuf olarak bunun zeminleri oluuyor. Üçüncü büyük aktör Hindistan’n ABD için kolay bir lokma olmayaca buradan da anlalabilir. Tahminim, zaman içinde Hindistan’n Rusya ile daha yakn bir siyâset izleyeceidir. anghay Örgütü e anl olarak Hindistan, Rusya ve Çin’i içine alyor. Pâkistan da buna dâhil oldu. Bu örgütün zaman içinde bir Asya Birlemi Milletleri gibi çalacadr. Daha somut olarak, birbirine rakip olarak Çin ve Rusya’nn ayr ayr arlklarn hissettirdikleri iki farkl oluum evrede. Bunlardan ilki Çin’in Tek Kuak-Tek Yol dorultusunda gelitirdii ilikiler adr. Rusya’nn kurduu Avrasya Ekonomik Birlii ve Kolektif Güvenlik Anlamas Örgütü, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Tâcikistan, Krgzistan’ içine alyor. Aslnda bu, bir Dou Asya-Avrasya gerilimine iâret ediyor. Rusya, Çin’in zaman içinde kendisini de yutacak ekilde tek bana hâkim olmasna kar bir direnç oluturma gayretinde. Tek Kuak-Tek Yol tek mi kalacak; deilse Çok Yol-Çok Kuak gibi daha çoul bir karakter kazanacak?
te tam da bu evrede kurulan Türk Devletleri Örgütü,Dou Asya-Avrasya hattna, Orta Asya boyutunu eklemi oldu. Bu gelime, Rusya ve bilhassa Çin’i hayli artm olsa gerekir. imdi bütün mesele, e anl olarak anghay Örgütü, Tek Yol ve Türk Devletleri Örgütü’ne girmi olan devletlerin nihâi tahlilde nasl tercih yapacaklaryla alâkal görünüyor. Kesien kümeler ayran kümelere mi dönüecek? Veyâ bu kesiimlerin salad ilikiler üzerinden herkesin kazançl çkaca bir Asya Bar kurulabilecek mi? Bunu zaman gösterecek. Dünyâ yeniden kuruluyor ve Türkiye oradaki yerini alyor. ABD eminim ki Türk Devletleri Örgütü’ne szmak isteyecektir. Bunun yolu da Türkiye’yi yeniden bir uak devlet hâline getirmekten geçiyor. u aralar Türkiye’nin üzerindeki kara bulutlarn daha da kararacana armyorum.
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
22-11-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
