Tasavvuf
Soru:
Selamünaleyküm Hocam,
“Kim tasavvuf ilimlerine dalar da fkh ilmini ihmal ederse zndk olur, kim de fkh ilmini örenir tasavvuf ve dier manevi ilimlerden uzak kalrsa fâsk olur, bu ikisini kendinde cem eden ise hakikat ehli olur” [mam Mâlik hz. (rah.)].
“Daha önce [asr- saadet] tasavvuf diye bir ad yoktu, kendisi [zühd/takva] vard. Bugün ise tasavvuf diye bir ad var, kendisi yok” [Ebu’l-Hasen Bûencî (r.a.)].
“Kim günün banda tasavvufa girerse, ölen olmadan önce onu ahmak olarak bulursun” [mam âfiî Hz. (r.a.) Menâkbu’-âfiî, 2/207].
“Akll biri günün banda tasavvufa girerse, ölen olmadan önce ahmak olur” [mam âfiî Hz. (r.a.) Hilyetu’l-Evliyâ, 9/142].
“Kim sofilerle/tasavvufçularla krk gün birlikte bulunursa, akl bir daha hiç geri gelmez” [mam âfiî Hz. (r.a.) bnu’l-Cevzî, Beyânu Telbîsi blîs/eytann Hileleri, 371].
Tasavvuf konusunda mam Malik ve mam afiî Hazretlerinin bu ekilde görüleri olduu iddia ediliyor. Bunlar salam kaynaklara dayal salam görüler midir? Veya bu görülerden bir ksm daha sonraki zamanlarda deimi midir? Tekzip edilmi midir? Tüm bu bilgiler nda tasavvuf için bidattir, dinden sapmadr veya sapklktr diyebilir miyiz? Yoksa tasavvufun dinde yeri var mdr, Ehl-i Sünnet’e uygun mudur, dinin zahirî (eriat) ksmnn dnda batnî (tarikat) ksm da tasavvuf olarak vardr diyebilir miyiz? Ksacas slâm için soracak olursak tasavvufun dinimizde yeri var mdr, varsa neresidir?
Cevap
Tasavvuf konusunda mam Malik ve mam afiî Hazretlerinin bu ekilde görüleri olduu iddias ve yaplan nakiller salam kaynaklara dayal deildir.
Tasavvufun slâm’daki yeri hakkndaki düüncemi defalarca ifade ettim, yaknda baslan “Tasavvuf eriatsz Olmaz” isimli kitabmda konuyu daha geni açkladm.
Özet kabilinden unlar yazaym:
Din bilgi ve hükmünün asl kaynaklar (Edille-i er’iyye) Kitâb, Sünnet cma ve Kyas’tr. Bu kaynaklar herkese açktr, dorudan temasla bilgi edinemeyen kimseler için de çare “bilenlere sormak, bilenlerden örenmektir”. eriat (sahih slâm) bilgisi ilham yoluyla deil, Fkh ve Kelâm usulünde ortaya konmu bulunan yöntemle elde edilir.
rfan, beyan ve ilim dnda bir manada kullanldnda bundan maksat ilhamdr, keiftir ve bunlara bal birikimdir. Yine ilmihal kitaplarnda “er’î delillerin her mümini balad”, ilham ve kefin ise genel bir bilgi ve hüküm kayna (delil, hüccet) olmad yazldr, Ehl-i Sünnet bu konuda ittifak halindedir.
Sünnet’le ve Ehl-i Sünnet’le tasavvufu eitlemek, “ümmet varln, itikadn, deerlerini irfan (tasavvuf) sayesinde korudu” demek çok problemli bir ifadedir.
erîata hâdim olan tasavvufa ve irfana bir itirazm olmad gibi kar çkanlar da hatal bulurum, bulmuumdur. Ama slâm’n beyana (Edille-i er’iyye’ye) ve bunlara dair ilimler ile eitime deil de irfana dayandn söylerseniz ve irfandan da tasavvufu kastederseniz bu daireye girmemi milyonlarca mümini sahih slâm’dan, Ehl-i Sünnet camiasndan ve Sünnet’ten dlam olursunuz.
Bakalarn devaml feraset ve basirete davet edenleri ben de u maddeleri kabul konusunda ayn uyanklk ve duyarlla davet ediyorum:
1. Tasavvufsuz slâm olmaz diyenler ne söylediklerinin farknda iseler bundan derhal vazgeçsinler, aksi halde en azndan Ehl-i Sünnet slâm’ndan uzaklam olurlar.
2. slâm’da tasavvuf yoktur, tasavvuf bid’attr, slâm’a yabanc din, düünce ve kültürlerden gelmitir diyenler de bu davadan vazgeçmelidirler; bakalarnda da tasavvufa benzer düünce ve eitim yöntemleri olabilir, ama slâm tasavvufu slâm’a aittir, onun meyvasdr, ancak tasavvuf; mümin, Müslüman ve Ehl-i Sünnet olmann art deildir.
3. Bugün tasavvufu tarikatlar temsil ediyor, ihlas ve ihsan vasflarn elde edebilmek için baka çare bulamayp tarikata girmek isteyenler varsa u ölçülere dikkat etmeleri elzemdir:
a) Tarikat eyhi islâmî ilimleri tahsil etmi, ilmiyle âmil, yüksek ahlak sahibi ve ehlinden icazetli bir ahs olmaldr.
b) Tarikat eyhi irad hizmeti karlnda halktan hiçbir menfaat salamamaldr. mkân varsa geçimi de kendi helal kazancndan olmaldr.
c) Tarikat eyhi hata da edebilir, günaha da girebilir; bu sebeple onun sözleri ve fiilleri ile tasavvuf adna söylenenlerin ve yaplanlarn tamam eriatn amaz ve objektif ölçütlerine göre deerlendirilmelidir.
d) Onun tarikatna girmi olanlarn, eski hallerine göre iman, ibadet, muamelat, ahlâk... bakmlarndan daha iyi Müslümanlar olduu, tarikattan bu manada istifade edildii sabit bulunmaldr.
Fkhn ve Kelâm’n mezhepleri olduu gibi tasavvufun da farkl kollar ve tarikatlar vardr. Bu kollardan bir ksmnda bid’atlar, hurafeler, Ehl-i Sünnet itikadna aykr inançlar ve kabuller mevcuttur; ite bunlarn da ifsadndan sahih slâm’ koruyan Fkh ve Kelâm’dr; bu ilimlerde ilenen Ehl-i Sünnet itikat ve uygulamasdr; bunlara sadk kalan tasavvuf kollarn da bu ilim korumutur.
