Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 651 |
Isaiah Berlin “Kirpi ile Tilki/Tolstoy’un Tarihe Bak Üzerine Bir Deneme” balkl mehur makalesinde düünce tarihinde iz brakm birçok ismi “Tilki” veya “Kirpi” olarak snflandryordu. Berlin bu yaktrmalarnda Milattan Önce 600’lü yllarda yaam olan antik Yunan airlerinden Archilochus’un bir dizesinden esinlenmiti. air Archilochus’un söz konusu dizesi, “Tilki pek çok ey bilir, ancak kirpi büyük, tek bir ey bilir” eklindeydi.
Yaklak 70 sayfalk makalesinin giriinde Berlin, “Bilginler, Tilki’nin tüm kurnazlna ramen, Kirpi’nin tek bir savunmas ile Tilki’nin yenilmesinden baka bir anlama gelmeyen bu karanlk kelimelerin doru yorumu konusunda farkl düünürler. Ancak bu kelimeler, mecazÎ olarak, yazarlar ve düünürleri ve belki de genelde insanlar bölen en derin farklklardan birine iaret edecek bir anlam dourmak için söylenmi olabilir” diyordu. Nitekim düünce tarihçisi Isaiah Berlin, Tolstoy odakl makalesinde tam da bunu yapyordu.
ngiliz tarihçi Niall Ferguson ise Berlin’in bu yaklamn süper güç rekabetinin iki ba aktörü olan Çin ve ABD’ye uyguluyor. “Bloomberg”de yaynlanan “Tayvan’da çkabilecek bir kriz Amerikan mparatorluu’nun Sonunu aret Ediyor Olabilir” balkl makalesinde Ferguson, ABD’yi diplomatik tilki, Pekin’i ise Tayvan’la yeniden birleme fikrine kitlenmi bir kirpi olarak niteliyor. Ferguson’a göre Amerikan tilkisi birçok alanda son derece dank hareket ederken Çin Kirpisi tek bir büyük meseleye, Tayvan adasn Çin ana karasna balamaya odaklanmtr.
lave yapmak gerekirse, zamann ve tarihin motorunun kendi lehinde ilediine inanan Çin yava, temkinli ve istikrarl biçimde yeni bir dünya düzeninin öncüsü olmaya da çalyor. ABD seçkinleri “Küreselciler” ve “Ulusalclar” olarak sert bir hatta bölünmü haldeyken, Çin merkantilist ticaret politikasyla kendi geliimine ve istikrarna öncelik veriyor. Çin “yeni pek Yolu” projesiyle de etki alann küreselletirmeye çalyor. ABD’ye göreyse Çin Amerika’y yerinden etmek için son derece hrsl davranyor. 21. Yüzyl’n Souk Sava’na ho geldiniz.
Berlin’in kirpi betimlemesi sadece bilgelikle snrl deil elbet. Malum, kirpinin yegâne savunmas vücudunu kapsayan dikenleridir. Tehlikeyi hisseden kirpi top gibi yuvarlanarak, ban dikenli derisinin içine doru çekerek kendini korur. Kirpinin ortalama alt bin dikene sahip olduunu, baz kirpilerinse dikenlerini ok gibi kullandklarn hatrlatmak gerekiyor.
ABD ve Rusya arasnda “Ukrayna”, ABD ve Çin arasndaysa “Tayvan” gerilimleri yaanyor. Ukrayna ordusu ile Rusya ordusu veya Tayvan ordusu ile Çin ordusu denk rakipler deiller. Bu ordular biribiriyle kyas dahi edilemez. Bu durumda Ukrayna ve Tayvan’a kirpi rolü oynamak düüyor. Bu yüzden Amerika’nn Tayvan ve Ukrayna’ya yönelik askerî politikas “Kirpi Stratejisi” olarak nitelendiriliyor. ABD ne Ukrayna için, ne de Tayvan için dorudan doruya Rusya ve Çin ile kafa kafaya gelmek istemiyor gibi görünüyor. Ukrayna ve Tayvan’n igal edilmeleri halinde ABD dorudan müdahalede bulunmak yerine, bu iki ülkeyi birer kirpiye dönütürerek savunma kapasitelerini güçlendirmeyi amaçlyor. ABD’nin kirpi stratejisi bu iki ülkenin devasa ordulara kar asimetrik savunma yeteneklerini gelitirmeye dayanyor.
Dou Asya ve Güney Asya’da uzun yllar görev yapan “CIA” eski eflerinden David Sauer 24 Kasm 2021’de “The Hill” gazetesinde “Amerika, Tayvan için Çin ile savaa hazrlanmal” balkl yazsnda Tayvan için “kirpi stratejisi” öneriyor. Olas Çin igaline kar Tayvan silah sistemlerinin acîl olarak yenilenmesini isteyen Sauer, ABD kuvvetleri gelene kadar Tayvan’n direniini uzatmann ABD güvenlik politikasnn temel hedefi olmas gerektiini savunuyordu.
“Stanford Üniversitesi” bünyesindeki “Hoover Enstitüsü”nde görev yapan ABD D ileri Bakanl eski danmanlarndan James Timbie ile emekli amiral James O. Ellis Jr ise “Teksas Ulusal Güvenlik ncelemesi(TNSR)” dergisinde “Çok Sayda Küçük ey: Tayvan çin Bir Kirpi Stratejisi” balkl bir yaz kaleme aldlar. Yazda ABD’nin yardmyla Tayvan’n Çin ordusunun aday igal etmesini bir hayli zorlatracak asimetrik silah sistemlerine sahip olmas öneriliyor.
Yazar: Abdullah Muradoðlu |
30-01-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
