Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 515 |
Geçi süreçleri üzerinde düünmek
ABD-Rusya-Çin arasndaki gerilimler trmanyor. Tablonun hiç de hayra alâmet olmadn söyleyebiliriz. Sürece, kuvvetlerin iç krlganlklar elik ediyor. ABD’de ekonomik hayat, ortaya hiç de iç açc bir manzara koymuyor. Ar borçluluk, snrsz para basm, ekonomik durgunluk, isizlik ve nihâyet kamuoyunun pek alk olmad enflasyon oranlar, hem iç, hem de d siyâsette çeitli tutarszlklara, savrulmalara sebebiyet veriyor.
Rusya açsndan da tablo farkl deil. Reel sosyalizm sonras üretici güçlerini bir türlü harekete geçiremeyen Rusya, enerji ve silâh üretimine dayal ihracatyla boy gösteriyor. Bu sahalarda yaayaca bir aksaklk veyâ tkanmann, Rusya’daki kurulu düzenin sonunu getirebilecei endiesinin Rus elitler arasnda giderek daha fazla hâkim olmaya baladn takip edebiliyoruz. Eer projeleri yava yava belli olmaya balayan yeni medeniyet hayâta geçecek ve küresel bir tutunum salayacak olursa Rusya’nn âkbetinin, en azndan ilk aamalarda hiç de müspet olmayaca ortada. Yine de yeni medeniyete uyum salamada Rusya’nn o kadar da tâlihsiz olmadn düünüyorum. Karbon salnml olmayan ve yeni medeniyetin hammaddelerini salayacak mâdenlerin zenginlii açsndan, Rusya’nn sâhip olduu o uçsuz bucaksz corafyadaki kaynaklarn envanterini bilemiyoruz. Bu açdan Sibirya’nn çok mühim olduu ortada. Rusya’nn dier bir avantaj ise, zrâî alt yapsnn gücüyle alâkal. Yeni medeniyetin odandaki meselenin gda ile alâkal olduunu düünürsek Rusya’nn potansiyellerinin yabana atlamayacak kadar mühim olduunu kaydedebiliriz. klimdeki deimenin Sibirya’y son derecede verimli bir corafyaya dönütürecei öngörülüyor. Bu da, Sibirya’nn, yakn bir gelecekte bir paylam kavgasna sahne olacana iâret ediyor. Yeni medeniyet, eer hayâta geçerse, mevcut hâliyle Rusya’ya ar bir darbe vuracak, riskler douracak görünüyor. Lâkin risk ayn zamanda frsat da dourabiliyor. Ama gelecein Rusya’snn bugünkü Rusya olarak, güvenlik çemberi içinde tek parça kalp kalmayaca, bal bana bir mesele. Geçiin Rusya’daki müesses nizâma mâliyetinin neler olaca bugün bir bek’a meselesi olarak Rus siyâsal elitlerinin temel meselesi olarak tezâhür ediyor.
Çin ise ekonomik bir dev olarak büyümesinin sorunlarn yayor. Son Evergrande krizi bu büyümenin tümörletii aamay iâret ediyor. Çin, büyümesini yavalatan; stok ve rezevlerini en yüksek seviyeye tayarak kendisini içe kapatan bir süreci yayor. Gerilimlerin ABD-Rusya arasnda trmanmas Çin’in iine geliyor. Bir taraftan Angloamerikan bloku zora sokacak ekilde Rusya’ya destek veriyor. Bunun üzerinden Tayvan konusunda dilerini gösteriyor. Dier taraftan bu iki gücün birbirini tüketecei ortamlarn trmanmasndan bir rahatlk elde ediyor. Onun gözünün de, nihâi tahlilde Sibirya’da olduunu düünüyorum.
Her hâl ve artta, bu geçi sürecinin Fransa ve Almanya’y ve daha genel mânâda AB’yi son derecede zorlad âikâr. ngiltere’nin AB içindeki varl Angloamerikan dünyâ ile Kt’a Avrupa’snn bana iâret ediyordu. Brexit, lâlettayin bir kopu deil. Târihsel bir kopu bu. Bat blokunun derin krn düündürüyor. Angloamerikan Bat ile Kt’a Avrupas artk iki ayr sistem olarak iliyor. Bu da AB’yi kendi içine kapatyor ve Angloamerikan blok ile Rusya arasnda sktryor; ne yapacan bilemez hâle getiriyor. Katar ve Âzerbaycan’n pivot olduu yeni oluum, Almanya ve Fransa’ya oksijen salayacak yeni bir dolam hattn kuruyor. Bu hat üzerinden Angloamerikan blok Kt’a Avrupas’nn kâderini teslim alyor ve onu kendisine baml hâle getiriyor.
Yaananlar, yeni medeniyete geçi süreci içinde yaanan alt süreçler olarak deerlendirilebilir. Bu süreç çok çetin ve çileli geçiyor. Medeniyet kabuk deitirmiyor; tam aksine özünü deitiriyor. Bir tarafta, ister finansal ister enerji-hammadde temelinde olsun, konvansiyonel ihtiyaçlarn belirledii bir gerilim hatt uzanyor; dier tarafta ise yeni oluumlara uyumluluk salamay gerektiren derin dönüümlerin zorunluluundan beslenen baka bir gerilim hatt çalyor. Bu çerçeveden baktmzda, geçi dönemi siyâsetlerinin baarsn belirleyecek ölçütler de ekilleniyor. Bunlar, Türkiye gibi orta boy güçlerin mutlak sûrette dikkâte almas gereken ölçütler. Bir defâ mümkün mertebe belâdan uzak kalmak gerekiyor. Üzerinde fillerin tepitii yerde çimen olmamak en dorusu. Yeni medeniyeti kuracak olan iki fil sütununun dijitalleme ve ziraat olaca anlalyor. Uluslar ve devletleri ayakta tutacak olan da bu süreçleri benimseme ve ileme kapasitesi. Kaba bir pozitivist zihniyet örüntüsünün kurduu ksr mühendislik-müteahhitlik-bürokratik yaplar ve onlarn ksr çarklarn çeviren konvansiyonel ihtiyaçlarn basksndan bir an evvel kurtulmak gerekiyor. Bir an evvel tekmil kurumlar, dijital ve zirâi yeniden yaplanmalara uyumlulatracak radikâl kararlar almak gerekiyor. Bu da yetmez; bu dönüümleri insânîletirecek olan yeni bir zihniyet ikimini tesis edecek daha ileri bir admn da atlmas çok daha daha mühim görünüyor.. Deilse gelenin gideni özletecei âikâr.. Topraa küsen, tüketim ideolojisinin teslim ald demografik ylmalarn konvansiyonel taleplerine dayal siyâset üretmenin uluslar ve devletleri ayakta tutmayaca muhakkak…
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
03-02-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
