Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 460 |
Kemalizmin ezberlettii bak açs:
“Osmanllar Dou Akdeniz’e ve Avrupa’nn Dou’suna kaba kuvvetle hakim oldular. lk 10 padiah enerjik adamlard ama daha sonra tahta geçenler zayf ve iradesiz adamlard; zevkü safa, rüvet ve saray entrikalar içine gömülerek fetihlerden koptular. Avrupa’da meydana gelen yeniliklerden habersiz kaldklar için gerileme balad. Yönetimleri hukuk d ve keyfi olduu için Viyana’dan Edirne’ye dönmek zorunda kaldlar. Gelirken olduu gibi giderken de bir medeniyet baars göstermi deillerdi. Bilim, felsefe, hukuk, fikir ve teknolojide bir hayat iareti göstermemilerdi. Kurmu olduklar zorba düzenin sona ermesi sadece Balkan milletleri için deil bizzat Türkiye için bir kurtulutur. Bu medeniyet yoksunu dönemi kapam olmak bal bana bir baardr.”
Bu yazda geçen yl kaybettiimiz, ilmi mirasyla bu ülke tarihine gerçekten çok büyük hizmet yapan, tarihçimiz Mehmet Genç’i anmak istiyorum. Yukardaki alnty da kendisinden yaptm. Tarih aratrmalarna balad 1960 Türkiye’sinde aydn kamuoyundaki Osmanl tasavvurunun bu ekilde özetlenebileceini söylüyor Mehmet Genç. Osmanllar hakkndaki kanaat bugünde deimi deil aslnda. lkel ve akl d ne kadar imaj varsa Osmanllarn üzerine yaptrlm durumda. Çou insan bu klielemi yalanlardan dolay Osmanl’nn ve onun temsil ettii tüm deerlerin katksz düman bugün.
Mehmet Genç de bu kara propagandann etkisinde giriyor Osmanl arivlerine. Hatta o dönem, (1746-62 yllar arasnda) ngiliz Sefiri olarak stanbul’da görev yapan Sir James Porter’n: “Bürokrasideki dikkat ve itina bakmndan hiçbir Hristiyan devlet Babali ile yaramaz. Muameleleri çok büyük bir titizlikle yaparlar. Herhangi bir emri ve karar, eer tarihi biliniyorsa ne kadar eski olursa olsun hemen bulup çkarabilirler” ifadelerini okuyunca inanamyor. Çünkü lise kitaplarna göre “gerileme” dönemi yaayan Osmanl’nn, Prusya’daki mehur Friedrich’in bürokrasisinden ya da 14. Lui’nin (Fransz) bürokrasisiden daha etkin olmas ona pek mümkün görünmüyor.
Genç, tezi için arivlere girdikten sonra Sir James’in söylediklerinin ne kadar doru olduunu anlyor. Sadece Osmanl mparatorluunda Devlet ve Ekonomi adl 15 sayfalk makalesini tamamlamakiçin 10 yl gece gündüz çalyor ve 1 milyondan fazla evrak inceliyor. “Hac yolunda bir karnca” olarak tanmlad çalmalaryla, sisler içindeki Osmanl iktisadi sisteminin“iskeletini” çkararak tarihçilerin hizmetine sunuyor. Sonrasnda devam ettirdii aratrmalaryla hepimize ezberletilen, Kemalist dünya görüünün de bel kemiini oluturan Osmanl’nn çökü paradigmasn temelden sarsan tezler gelitiriyor. lmi çalmalarndan dolay hiç evlenmeyen Genç hakknda onlarca tez yazlyor.
Popülerlikten bilinçli bir ekilde uzak duran Genç’in 40 yllk çalmalarn bir araya toplad ant kitab, Osmanl mparatorluunda Devlet ve Ekonomi’dir. imdi meseleyi daha iyi anlamak için Genç’in hayatn adad çalmalaryla ulat gerçeklerden birkaç örnek verelim.
OSMANLI HAKKINDA GÖRÜLER
Genç, hepimize ezberletilen “kurulu, yükselme, duraklama, gerileme ve dalma” diye bildiimiz mahkum edici, yarglayc dönemlendirmelere kar çkar, çalmasnda.
Eer illa dönemlendirme yaplacaksa, Osmanl tarihini “kurulu ve genileme (1300-1700), daralma ve deime(1700-1922)” olarak iki periyoda bölerek incelemenin daha doru olacan söyler.
Ezberletilen dönemlendirmenin yanln ortaya koymak için u gerçei ortaya koyar: “Viyana kuatld 1683 ylndan imparatorluun sona erdii 1922 ylna kadar geçen süre 239 yldr. Daralmann hz yllk 4.000 km2 civarndadr. Ayn sahann fethi genileme döneminde(1354-1683) 329 ylda gerçeklemitir ki bunun da yllk ortalamas 3.000 km kadardr. Gidi ve dönü hzlar arasndaki fark %25-30 civarndadr. Ama ilerlerken kar kamp oluturan Avrupa’ya oranla dönüte kat kat büyümü, adeta devlemi bir Avrupa vardr. Osmanllarn daralmas bana göre ilerlemesinden daha baarl bir operasyondur, mucizevi bir direnme vardr. Müthi bir direnme gücü… Hem de Avrupa’nn dünyaya hakim olduu bir dönemde.”
Üstelik bütün bunlar olurken Genç’in verdii istatistie göre Osmanllarn kontrol ettikleri nüfusun sadece %20’si Türk ve Müslümandr.
Bugün toplumumuzda da Osmanl tarihi ile ilgili büyük ölçüde yükselme dönemi denilen zamann padiahlar bilinir ve anlr. Fakat birlemi kta Avrupa’sna kar adm adm savunma yapan sonraki dönemler önemsenmez . 1. Abdülhamid’i, 1.Mahmud’u, 3. Mustafa’y, dönemlerinde yaananlar ancak ilim ehli bilir.
OSMANLI TOPRAK SSTEM
Mehmet Genç Avrupa-Osmanl farklln izah ederken, kapitalist Avrupallarn “nsan ekonomi içindir” diye düündüünü, Osmanllarn ise, “Ekonomi insan içindir” diye düündüklerinin altn çiziyor. Avrupallar böyle düündükleri için insani maliyeti çok yüksek olmasna ve birkaç yüzyl toplumlarn sefalete sürüklemesi pahasna sanayi devrimini gerçekletirdiklerini söylüyor. Osmanl'da hayat görüü tamamen farkl olduu için böyle bir dönüüm yaamyor.
Osmanllarda ekonomik üretimin hedefi yurt içi ihtiyacn karlanmasdr. Bu nedenle devlet zirai topraklarn mülkiyet hakkn fertlere brakmyor. Miri ad verilen bu sistemde toprak çiftçilere babadan oula geçecek ekilde kiralanm saylyor; alm satmna, vakfedilmesine, balanmasna müsaade edilmiyor. Çiftçilerin topraklarn brakp ehre göç etmelerine izin verilmiyor.
Ürün, üretildii yerde tüketiliyor. Prensip bu. Çünkü 50 km öteye giderse, ulam bedeli ürünün fiyatn ikiye katlayacak! Bu yüzden Osmanl yöneticileri, says 100- 150’ye kadar çkan köylerden oluan bölgeler (Kazalar) oluturuyorlar. Üretimin ilk amac bu bölgedeki insanlarn ihtiyaçlarn karlamak. Kapitalizmden farkl olarak, ne kadar tüketilecekse o kadar üretim yaplyor. Osmanllar için fazla üretim arzu edilen bir ey deil. Çünkü bu ancak baka alanlardan emek ve sermayeyi çekip bir baka alana kaydrmakla mümkün. Bu ise, emek ve sermayenin çekildii bölgede, istihdam sorunu ve ktlk oluturabilir.
OSMANLILARIN HEDEF NEYD?
Devletin en büyük amac, üretim ile tüketim arasndaki dengeyi salamak ve insanlarn ihtiyaçlarn yaadklar yerlerde karlamakt. Bunun için devlet esnaf, ziraat, ihracat, göçü sk bir ekilde kontrol ederdi. Bu sistem insanlara eitlikçi bir ekonomik düzen, istikrarl ve asgari bir refah vadediyordu. Öyle ki Genç aratrmalarnda baz vergi oranlarnn yüz yldan fazla bir süre deimeden kaldn tespit etmiti.
Günümüzde yaanan gda krizini, saylar artan ve yaanamaz hale gelen metropolleri, gelir dalmndaki adaletsizlii, yoksulluu ve ona bal olarak çoalan sosyal problemleri düündüümüzde, Osmanl tecrübesinin ne kadar insani olduu ortaya çkar. Osmanl yöneticileri, corafyalarnn gerçekten çok kstl maddi imkanlarna ve zengin kaynaklara sahip Avrupa ile sürdürdükleri aralksz savalara ramen, bu düzeni korumay en büyük vazifeleri bildiler.
Genç: “18. yüzyl sonlarna kadar sanat, kültür, iktisadi faaliyetler, organizasyon, üretim ve refah bakmlarndan ‘Osmanl sistemi ne zaman geriledi?’ diye bir soru sormann zor olduunu” söylüyor.
SSTEMN ÖZÜ!
Osmanl sisteminin özünü ise ksaca öyle anlatyor: Dayanmas yüksek ve meritokratik esaslara göre ileyen bir elit zümresine sahip oldular. Yani “Emaneti ehline veriniz” ayet-i celilesini bandan sonuna kadar icra etme iradesini terk etmediler. Yani zihni ve maddi kaynaklarn tedavülünü saladlar. Kaynaklarn belli ellerde, belli gruplarda ve belli ailelerde, belli sosyal zümrelerde birikmesini önlediler. Elitin içine, kabiliyetlileri bulup sevk eden bir mekanizma kurdular. Elite bir kere girdikten sonra orada yerleip devam etme imkanlarn çok snrladlar. Devaml sirkülasyonu saladlar. Yönettikleri topluluklara rk, mezhep, din gibi hiçbir snrlama koymadlar. “Müslüman olacaksnz ve sadece Türkçe konuacaksnz” gibi bir talepleri yoktu.
Bugün hala ksk sesle ifade edilen bu çarpc gerçekleri büyük ölçüde gün yüzüne çkaran Mehmet Genç’in hayatn harcayarak ortaya koyduu çalmalar oldu. Kemalizm, okul kitaplarna kadar giren yalanlaryla Osmanl’y Orta Afrika yerlileri gibi göstermeye çalt on yllarca. te bu tarihi çalmalar bu propagandann büyük bir aldatmaca olduunu; Osmanllarn dünyay ve ondaki deiimleri an anna takip eden, buna göre pozisyonunu ayarlayan, deien vahi ekonomik sisteme kar insan odakl sistemlerini ayakta tutmaya çalan, maddi-kültürel bütün kaynaklarn en rasyonel ekilde kullanan-gelitiren bir topluluk olduunu ortaya koyarak Osmanl tarihinin üzerindeki yalan örtüsünü kaldrd. Mehmet Genç Hocay ölümünün 1. sene-i devriyesinde sayg ve rahmetle anyorum.
Yazar: Ali Osman Aydýn |
25-03-22 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
