Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Bir süredir köe yazarlar arasnda sürdürülen ehirli Müslümanlk tartmasn ibretle takip ediyorum. ehirli Müslümanln eskiye göre daha kat ve hogörüsüz, daha tektip ve muhafazakar olmaya balad tezine karlk bu tür betimlemelerin elitist, Kemalist bir tavr olduu ekseninde yaplan bir tartma yürütülüyor.
Öncelikle, yorumlar Binnaz Toprak'n yapt aratrmann tetiklemesi tartmay bilimsel bir boyuta çekti. Mademki böyle bir çalma yaplm, kar çkmanz için sizin de bir sosyolojik çalma yapmanz gerekir anlam çkyor. Sosyal bilimlerin hangi konuyu, ne kadar açklayabildii tartmas bir yana tartmann seyri Türk aydnnn kendi toplumuyla kurduu ilikiyi çözümlememize yarayan malzeme sunuyor.
Türkiye'de Müslümanlk gibi ehirli Müslümanlk meselesi de sosyal aratrma konusu olmaktan çok aydnlarn bu ülke ve insanyla kurduu iliki biçimiyle alakaldr. Bu da her eyden önce bir zihniyet sorununu iaret eder.
Cumhuriyetin gerçekletirmek istedii modernleme projesi, bunun ehirlerde ortaya çkard yeni insan tipi, yeni toplumsal ilikiler gibi çok boyutlu toplum mühendislii göz ard edilerek dünkü ehir Müslümanl ile bugünkü arasnda yaplacak bir kyaslama yaanlan süreci anlamlandrmamz engeller. Üstelik bu toplum mühendisliinin bastrmak istedii, hayattan silmek istedii bir ehir ve Müslümanlk hayat, görmezden gelinerek olayn künhüne varma ansnz ne kadar mümkün olabilir?
Burada atlanan en önemli hususlardan biri; ehirli Müslümanln yeni icat edildii, daha önce hiç tecrübe edilmedii ve modernleme projesiyle birlikte ehirlerin Müslümanlkla tanmaya balad anlamn içeren yorumlarn yaplmasdr. Oysa Cumhuriyet modernlemesi her eyden önce ehirli Müslümanlkla hesaplaarak ie koyuldu. ehirli gelenei üreten, yaatan ve taycs durumunda olan gelenek radikal biçimde hayattan silinmeye çalld. ehirde oluan kültürü, yaama biçimini, entelektüel üretimi bir ekilde temsil eden insanlarn üniversiteden sosyal kurumlara dein her alandan el çektirilmeleri ve sosyal hayattan sürülmeleri aslnda bir gelenein kurutulmasna yönelikti.
Cumhuriyet kendi projesine uygun bir ehirli elit ve orta snf oluturmaya çalt. Cumhuriyet balolaryla sembolize edilen, alabildiince seküler batc hayat biçimi dar bir kesimle snrl kald. Yine nüfusunun büyük ksm köylü olan ve köylü kalmas da istenen modernleme projesinin seküler eitimden geçmi, slami referanslaryla ba kopmu ya da alabildiince zayflam bir ehirlilik hayat kurduu söylenebilir.
Cumhuriyetin kurduu bu dengenin hemen hemen 1970'lerin balarna kadar devam ettii söylenebilir. Bozulmaya balad daha dorusu gittikçe tek sesli ve hogörüsüz olduu söylenen bu tablo ehirli Müslümanlktan çok ehirde Müslümanlar resmetmektedir.
Her türlü batllama ve sekülerletirme çabalarna kar dinle irtibatn korumaya çalan Müslüman bir kitlenin ehirde tutunma çabasdr bu. Yüzlerce yln ürettii ehir geleneinin kesintiye urad, bunu temsil eden toplumsal ve bireysel figürlerin görünür plandan sürüldüü bir ehir hayat ve Müslüman kimliini her eye ramen korumaya çalan bir kitledir söz konusu olan. Cuma namazn klan, alkol almasa bile ylba kutlayan bir ehirli tipten söz ediyoruz.
Özellikle göçlerle birlikte tara büyük ehirlere ve ehir merkezlerine aktkça bu denge altüst oldu. Köylü milletin efendisi olduunu unutup ehre tand! Toplum mühendislii yetersiz kald doal olarak...
ehirde Müslümanln sürdürmek isteyen vatanda gelenekten mahrum bir Müslümanl; daha dorusu ehirde müslümanca yaamay el yordamyla kefetmeye çalt. Bu duruma Müslümanln ehirde yeniden icad denebilir.
Yazar: Akif Emre |
09-12-10 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
