Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 500 |
Haftalk Yeni stiklal gazetesinin eski ciltlerinden birinin sayfalarn çevirirken ilgimi çeken bir haberle karlatm. 4 Kasm 1953 tarihli Cumhuriyet gazetesinde “Camiye Arapça levhay niçin asmlar?” balyla yaymlanan ve tam bir garabet, hatta cehalet örnei olan haber öyle:
“1943 senesine kadar bir kundurac dükkân iken o tarihten itibaren cami haline sokulan Çarkap’daki Nalçac Hasan Camii’nin içinde Arap harfleriyle bir tabelann uzun zamandan beri asl durduunu evvelki gün bir basn toplantsnda Prof. Ekrem erif Egeli basn mensuplarna bildirmiti. Bu ihbar üzerine harekete geçen alakal makamlar sanklar tesbit etmilerdir. Tahkikata göre Nalçac Hasan Camii’nin ön cephesinin biraz eri olduunu ve bu yüzden kblenin saa dütüünü gören igüzar cami imam, namaz klacaklar tam kbleye döndürmek üzere Arap harfleriyle yazdrd “Biraz saa dönülecektir” tabelasn asmtr.
Aylardan beri bu levhay camiye asp muhafaza eden imam Osman Yüceokul ile müezzin Nureddin Sesigüzel, harf inklabna aykr hareketlerinden dolay yakalanarak dün Emniyet Müdürlüü’ne celbedilmilerdir. mam ve müezzin hakknda savclkça da tahkikata balanmtr.”
Haberin balna bakar msnz? “Camiye Arapça levhay niçin asmlar?” diye soruluyor. Bunu yazan cahil bilmiyor mu ki, camilerimizin hemen hemen hepsi Arapça levhalarla süslüdür. O kadar ki, bu güzel yazlarla tezyin edilen baz tarihi mabedlerimizi birer hat müzesi olarak da kabul edebiliriz. Mesela bunlardan biri de Bursa’daki Ulu Cami’dir. Gördüü her eski yazy Arapça zanneden Türkçe cahillerine kzmak deil, acmak gerekiyor.
Yine bu çarpk haberden anlaldna göre, Çarkap’daki Nalçac Hasan Camii 1943 ylna kadar bir kundurac dükkân imi. Çünkü tek parti diktatörlüünün hüküm sürdüü o netameli yllarda bir çok tarihi caminin kapatldn, satldn, kiraya verildiini, saz ve içki evi haline getirildiini, spor kulübüne dönütürüldüünü, bazlarnn da kaderine terk edildiini yaknen biliyoruz. Bu konuda yaymlanan makaleleri, neredilen kitaplar “müteneffirane” bir duyguyla okuyoruz. Binlerce slam mabedinin hazin hikayesini daha ayrntl örenmek isteyenlerin, rahmetli Mehmet evket Eygi’nin “Yakn Tarihimizde Cami Kym” isimli ve resimli 373 sayfalk kitabn okumalar gerekiyor.
Asl artc olan u ki, bu camide uzun zamandan beri asl duran levhay Prof. Ekrem erif Egeli bir basn toplat yaparak kamuoyuna duyuruyor, yani muhbirlik yapyor. Caminin imam ve müezzini yakalanarak (!) Emniyet Müdürlüü’ne götürülüyor. “Mine’l-Garaib” dedikten sonra ben de öyle bir soru soraym: ad geçen zat, rektörlüünü yapt üniversitenin giri kapsnn üstünde Arap harfleriyle yazl bulunan “Daire-i Umur-u Askeriye” levhas için de – acaba – böyle bir ihbarda bulunmu mudur?
Sözün burasnda u hususu da belirtmek istiyorum: Harf devrimiyle birlikte ortaya çkan bir takm igüzarlar yahut kraldan çok kralc geçinenler; her biri hat sanatnn kitabeleri, eski yazl levhalar tahrip etmeye, yerlerinden söküp atmaya, vahice kazmaya baladlar. Bu sanat ve medeniyet düman heriflerin tasallutu epey zaman devam etti. Sütunum müsait olmad için burada tahribat örnekleri veremeyeceim. u kadarn belirtmek gerekirse, Sultanahmet’teki Cevri Kalfa Mektebi’nin, günümüzdeki adyla Türk Edebiyat Vakf’nn giriindeki yars kaznm kitabelere bakarsnz, tahribatn yekunu hakknda bir fikir edinebilirsiniz.
Konumuzla dorudan ilgili olduu için hatrlataym. Harf devriminin neticelerini, Arap harfleriyle Latin harflerinin kyaslanmasn, Osmanl Türkçesinin ne anlama geldiini, ünlü yazarlarmzdan bu husustaki tartmalarn örenmek ve tabii ki salam bir fikir edinmek için bu vadide kaleme alnan eserleri ciddi ciddi okumak gerekiyor. Mesela “slam Yazsna Dair” isimli kitab, “slam Harflerinin Müdafaanamesi” adl eseri, “Tanzimat’tan Cumhuriyete Alfabe Tartmalar” unvanl çalmay, Arap harflerinin terakkiye mani olmadn konu alan aratrmay dikkatle gözden geçirmek icap ediyor.
Bunlarn içinde en ilgi çekici, hatta artc olan Prof. Avram Galanti’nin eseridir ve “Arabi Harfleri Terakkimize Mani Deildir” adn tamaktadr. “stanbul Darü’l-Fünunu Müderrislerinden ve Portekiz Ulum ve Fünun Akademisi A’zasndan” Avram Galanti – bir gayr-i müslim olmasna ramen – böyle bir eser kaleme alp, tarafsz fakat “hakikatperest” bir ilim adam olduunu isbat etti. Ad geçen eser Latinize edilerek, Osmanlcasyla birlikte Bedir Yaynevi tarafndan neredildi. Ba tarafnda da, Rfat N. Bali’nin kaleminden “A. Galanti’nin Hayat ve Eserlerinin Bibliyografyas” bulunuyor.
urasn da belirtmezsem bu yaz eksik kalr. Harf devrimi ve Osmanl Türkçesi hakknda bir çok yazarmz görülerini ve fikirlerini ilmi ve edebi açdan dile getirdiler. Bunlarn içinde Nizameddin Nazif Tepedelenliolu ile Peyami Safa’y listenin bana almak icap eder. Babali’nin en cesur ve en renkli ismi Tepedelenliolu’nun, “Eski Harflerimiz çin Umumi Af stiyorum” balyla ve “Mazimize artk ancak bir pamuk ipliiyle bal gibiyiz… El hazer!.. O da koparsa 32 milyon insan köksüz kalacak!...” spotuyla ilk defa Yeni stiklal’de yaymlad uzun ve bilgi yüklü yaz büyük yank yapt ve bir çok yayn organ tarafndan paylald.
Peyami Safa’ya gelince, o da bu konudaki yazlarndan birini, “Maarif Vekâleti’nin devrimbaz yaygarasndan çekinip, Türk gençliini milli kütüphanesindeki ana eserleri okumaktan mahrum eden bir cehalete müsamaha etmeye hiç hakk yoktur” diyerek bitiriyor ve liselerde Arap harflerini öretmenin art olduunu ifade ediyor. (Tercüman: 9 Temmuz 1959)
Yazar: Dursun Gürlek |
13-11-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
