
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 790 |
“Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi” nin 4. cildinin “Cumhuriyet dönemi kültür sanat ve sosyal hayat” bölümünden aldmz notlardan Batllamann bir parças olan ylba kutlamalarna dair dehet verici faaliyetlerin nasl yürürlüe sokulduunu öreniyoruz. Bu kaynaa göre, Osmanl döneminde ylba kutlamalar gayr- müslimlerce yaplrd. 1829’da ngiliz elçisinin stanbul Haliç’te bir gemide tertip ettii ylba kutlamasna Mustafa Reit Paa gibi Avrupa yanls Osmanl devlet adamlar da çarlmt. 1856’da Sultan Abdülmecid, Fransz elçisinin dâvet ettii ylba balosuna Islahat Fermanlar’nn oluturduu siyasî baskdan dolay gitmek mecburiyetinde kalmt.
Yahudiler ylba kutlamalarn “rant”a dönütürüyorlard
Batllama yanls yerlilerle Türkiye vatanda olan Yahudilerin ylba kutlamalarna nasl meylettiine dair bilgiler Atatürkçü Cumhuriyetin Müslüman kültürüne aykr tiksindirici inklâplarndan oluan bir sistem olduunu gözler önüne seriyor. 19. Asr ortalarnda Türkiye Yahudileri tarafndan odalar kiraya verilmek için yaptrlan ve Müslümanlarca “Yahudihâne” olarak adlandrlan apartmanlar Noel kutlamalarnn yapld mekânlardr. Dinî geleneklerinde Noel kutlamas olmamasna ramen apartman sahibi Yahudiler para kazanmak için bu âdeti cazip hâle getirerek apartmanlarn gecelik kiraya veriyorlar ve stiklâl Caddesi'nde “Noel Alaylar” tertip ediyorlard.
Cumhuriyet Türkiye’sinde “asrî elence” olarak bir “sosyal statü” saylan kadnl ve erkekli balo, dansl ve içkili yerlere gitmek ylba kutlamalarnn resmîletirilmesiyle daha da yaygnlar. Cumhuriyet'in ilân ettiriliinden sonra 1 Ocak 1926 târihinin ylba olarak kabul edilii zoraki ders “Atatürk ve nklâp Tarihi” kitaplarnda “övünçle” anlatlr.
Altok Cumhuriyetinin emriyle vâlilik ve kaymakamlklarda içkili ylba kutlamas…
Dîn ü millete hasm olan Kemâlist Cumhuriyetin ilk ylba kutlamas 31 Aralk 1925’tir. Bu kutlamada Batllaan inklâpç Cumhuriyetin ilk ylba erefine stanbul Elektrik daresi’nce saat 00.00’da ehrin bütün klar bir dakika söndürülür. Bu âdet tahrif edilmi Hristiyanlkla paganizmin modern kapitalizmle sentezinden doan bir elence tarzdr. Kur’ân- Kerîm okunarak açlan ilk Büyük Millet Meclisinin ve Hükümetin bakan olan M. Kemâl’in içki yasann kararlatrld bir dönemde Rusya ve bâz Avrupa devletlerinin temsilcileriyle birlikte Ankara’nn Keçiören semtinde içkili ylba kutlamas düzenledii, Prof. Dr. Mete Tunçay’n “Türkiye Cumhuriyeti'nde Tek-Parti Yönetimi'nin Kurulmas (1923-1931)” kitab bata olmak üzere birçok kitapta anlatlr. M. Kemâl’in 1929’da Ankara Hariciye Kökü’nde devlet erkân ile askerî bürokrasinin katld, dekolte kadnlarla papyonlu erkeklerin ampanya içip dans ettii ylba balosu tertip ettirmesinin ardndan Vâlilik ve Kaymakamlklarda, Cumhuriyet sisteminin esasn oluturan CHP tekilâtlarnda, CHP zihniyetini tayan ehir Kulüpleri ve Halk Evleri’nde ylba kutlamalar yaplmaya balanr.
Kemâlizm’in Ankara’snda ylba içkileri grla gidiyordu
Yakup Kadri Karaosmanolu’nun “Ankara” romannda bakahraman M. Kemâl olan ylba kutlamalarnn Avrupa’ya benzemenin bir yolu olarak resmiletirildii anlatlr: “Bu k (1929) Noel ve ylba balolarna Ankara'da her seneden daha zevkli bir hazrlan vard. Çünkü bu elenceler, henüz açlm olan Ankara Palas'n, büyük hall (hol) ve salonlarnda yaplacakt. Burann bin kiiden fazla davetli alabilecei söyleniyordu. Onun için birçok ailelerin daha iki ay evvelinden stanbul terzilerine tand görülmeye balad.”
“Popüler Tarih” dergisinin yl: 2003 / 29. saysndaki “Osmanl'dan Cumhuriyete Yeni Yl Elenceleri” ve “Ylba Balolar” adl uzun yazlardan hülâsa ederek tiksindirici ylba kutlama rezaletinden birkaç hâdiseyi anlatalm: 1927’nin 1 Ocak günü hafta sonuna denk gelince ylba elenceleri Kemâlist Cumhuriyet yandalarnca büyük rabet görür ve ylba kutlamalar resmî gelenek hâline getirilir. Ertesi yl stanbul’un ylba kutlamalarnda piyango çekiliine katlanlarn says artm ve elence yerleri dolup tamtr. Yldz Saray âdeta kumarhâneye dönmü. Kemâlist devletin müsaadesiyle ecnebî iletmeciler rulet masalar kurarlar. Ylba gecesinde hiçbir kanunî kstlama olmad için büyük çapta kumar oynanmtr.
Bu yazlardan anlald üzere Kemalist Cumhuriyetin dîn ü millet kimliine muhalif siyasetinin salad imkânlarla aznlklarn oturduu Beyolu semti Batllamaya meyilli yerli insanlarn ylba elencelerine katld mekândr. Kemâlist devlet katnda kutlamalar baladnda Beyolu’ndaki ylba kutlamalar daha da artar ve Türkiye’ye yaylr. Dergiler ylba saylar çkarmaya, gazinolar ylba balolar düzenlemeye balar.
Kemâlist hükümetin gazeteleri ylban tevik ediyordu
Ad geçen dergiye göre, M. Kemâl ve smet nönü imzasyla 1 Ocak 1936 târihinin resmî tatil ilân edilmesiyle ylba kutlamalar hzla yaylr. lk ylba tâtilinin ertesinde devrin gazetelerinde övücü yazlar yaynlanr: “Bu yl ylba gecesi gayet neeli geçti. Beyolu gazinolar bir gecede, bir sene içinde görmedikleri kadar bol müteri buldu ve yln ziyann örtecek kadar sat yapt. Dün sabah 10’dan akama kadar, sokaklarda saym gününü hatrlatan tenhalk seziliyordu. Tâtili frsat sayarak sabaha kadar içenler, aylp da sokaa çkamamt.”
1930/1940’larda ylba kutlamas alkol, kumar ve gazino demektir
Devletin tevikiyle ylba kutlamalarnn bamls olan mâneviyatsz insan says çoalmaya balamt. Balolar, partiler, programlar, geziler ylbayla daha özel hâle getirilmi. Milletin din ve hayat tarzna kar dümanca inklâplar yapan lâ-dinî Atatürkçü cumhuriyetin sunduu bir ylba manzaras görmek istiyorsanz devrin yazarlarndan Ahmet Rasim’in ad geçen dergi tarafndan iktibas edilen u satrlarn lâhavle çekerek okuyunuz:
“Evvelleri biz Türkler, ylba günlerinde bamz sokmadmz yer kalmazd. Galata, Beyolu, ksacas Ortodoks takvimini tutan milletlerin cümlesine kendimizi dâvet eder, sabahlara kadar elenirdik. O ne sefahat gecesi idi!.. Her gazino, her kahve, her koltuk (küçük meyhâne demek), bir kumarhânedir. Her sokakta çalg, saz elentisi, çengi, köçek… Her evin odasnda bir ziyafet sofras. Üstünde hindiler, yemiler, raklar, biralar, etrafnda türlü türlü erkekler… Elence evlerinin birinden çk ötekine gir… Kumarhânenin birinde yutul, ötekinde kazan!.. Sarholua ait hangi ve kaç türlü vasta varsa hepsi ayakta; bildiimiz karnavallar, yahut eski Roma’nn satürnalleri (Saturnus enlikleri) buralarda akamleyin dirilir, sabahleyin can çekiirdi. (…) Kâh kaplardan coan kar kümeleri yol keserler, tepsiler içinde susuz, mezesiz raklar datrlar…”
Beyaz Rus kadnlarnn ylba faaliyetleri
Batllamaya meyilli yerlilerin ylba kutlamalarna ilgisi igal günlerinde, 1917 Bolevik Devrimi’nden kaçp stanbul’a yerleen Beyaz Ruslarla daha da hzlanr. Cumhuriyet’in ilk yllarnda M. Kemâl’in ilgi duyduu Beyaz Rus kadnlar içkili elence yerleri iletmeye balar ve ylba kutlamalarna “öncülük” ederler. O yllarn ünlü yazarlarndan Refik Halit Karay’n, ad geçen derginin ylba dosyasnda yer alan yazsndan ylba kutlamalarnn Kemalist devlet eliyle tevik edildiini anlyoruz:
“Mütareke ylbalarna kadar bizler, saat 12’yi çalarken klarn söndürülmesi düzenbazln bilmezdik; limandaki vapurlarn da bu merasime düdük çalarak katlmalarn igal senelerinde örenmitik. Esasn ararsanz, Müslüman halk Beyolu tarafna altran da haraolar (Beyaz Ruslar) oldu. Arkasndan gelen Garbllama hareketi, kaç-göçün kalkmas, balolara rabet, bize ylba geceleri sabahlama âdetini de kabul ettirdi. Ama dikkat ediniz: Bu âdetin sadece elence tarafn almzdr. Zira bizdekinin Hristiyanlardaki gibi dinle alâkas yoktur, hayr ve hasenat ilemekle de, hele bir hafta evvel gelen Noel’le de! Tuhaf udur ki, tek geleneimize dayanmayan bu yeni âdete, yâni ylba sabahlamasna, bütün âdet ve bayramlarmzdan fazla gayretle, dört elle sarlm haldeyiz! Bakalm ehirden köye de gidecek mi?”
“Noel”ci medyann ayartc ylba reklâmlar
Günümüzde Noelci, Kemalist ve seküler zihniyete sahip gazete ve televizyon kanallarnn son hzla ylba propagandas yapt herkesin malûmudur. Cemiyeti yozlatrmaya yönelik sayfalar dolusu ylba yazlar ve reklâmlar faciann büyüklüünü gösteriyor: “Ak melekleri sizi yeni yl alveriine çaryor!” , “Yeni Yl talyan Güzellerle Karlayn!”, “Avm’lerde Krmz-Beyaz Günler!”,“Noel Anne le Noel BabaBurada!”, “Çocuklara Özel Ylba Partisi!”
Hâsl- kelâm; Atatürkçü ve seküler ilâhiyatçlar “Ylba kutlanr…” fetvas vermeye devam ederlerse enî ve pespâye ylba manzaralarn görmeye devam edeceiz.
Yazar: Ahmet Murat |
30-12-22 |
||
| E mail: dogrulus | Tweet | ||