Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 5959 |
Nabluslu bir hattat
Osmanl saraynda bir yarma yaplr ve Mescid-i Nebevî’nin hattat seçilir..
Kazasker Mustafa zzet Efendi ekolünün önde gelen temsilcisi, hat sanatmzn deerli isimlerinden Abdullah Zühdî Efendi, ashâb- kirâmdan Temîm ed-Dârî (r.a.) Hazretlerinin sülâlesinden Nabluslu Abdülkâdir Efendi’nin oludur. am’da dünyâya gelmi olup doum târihi bilinmemektedir. 1835 senesinde babas ile birlikte am’dan Kütahya’ya göç etti. Haklarnda yardm ve gözetimde bulunulmas için Serasker Hüsrev Paa tâlimat verdi. Daha sonra stanbul’a giderek oraya yerleti.
Sarayda yarma
Önce Hz.Hâlid bin Zeyd Ebâ Eyyûb el-Ensârî (r.a.) türbedâr Eyüplü Râid Efendi’den (vefât:1875), sonra Kazasker Mustafâ zzet Efendi’den sülüs ve nesih hatlarn örendi. Bilâhare Nûr-i Osmânî mektebine ve Mühendishâne-i Berr-i Hümâyun’a yaz ve resim öretmeni tâyin edildi.
Peygamber ehri Medîne’deki Harem-i erîf-i Nebevî’de kutsal mekânlara yazlacak yazlar için zamann pâdiah o devir hattatlarndan yaz örnekleri gönderilmesi için Bâb- Âli’ye tâlimat verdi. Hattatlar da gönderilecek yazlar hazrlamakta iken dostlarnn teviki ile Abdullah Zühdî Efendi de bir yaz hazrlar ve müsabakaya katlr. O günlerde Topkap Saray’ndan gelen bir dâvet ile Sultan Abdülmecîd Hân’n huzûruna kabul edilir. Hattat olan pâdiah Bâb- Âli’den gelen yaz örneklerini sra ile dizdirir. Aralarndan Abdullah Zühdî Efendi’nin yazsn seçerek: “Olum, bunu sen mi yazdn?” diye sorar. O da; “Kulunuz yazdm” der. Pâdiah “Allah feyzini arttrsn. Sana bu tarihten ölümüne kadar ayda 7500 kuru maa tahsis ettim. Artk Harem-i erîf’in yazlarn yazmak için seni görevlendirdim” der. O devrin hattatlarndan Abdülfettâh Efendi’nin “Ben varken böyle bir çocuk memur edilir mi?” dedii nakledilmektedir.
Mescid-i Nebevî’de stanbul izleri
Abdullah Zühdî Efendi’nin akran ve emsâlleri arasnda, hüner ve bilgi yönünden gösterdii üstünlükten dolay kendisine 1858’de üçüncü rütbe “Mecîdî” nian verilir. Ancak 1 ve 2’yi aarak birden 3. rütbeye lâyk görülmesi ne derece takdire ayan olduunu ifâde eder. Artk kutsal görevine balamak için Peygamber ehri Medîne-i Münevvere’ye gider.
Abdullah Zühdî Efendi Medîne’de kutsal vazifesine devam ederken Sultân Abdülazîz Han tahta geçer. naatn durdurulmas emredilince hattat, stanbul’a döner. Bir süre sonra tekrar Medîne-i Münevvere’ye gider. naat halkn aralarnda toplad paralarla tamamlanr. “Ölünceye kadar almak kayd ile” verilecek olmasna ramen maa da kesilince yeniden tahsisine çâre aramak için stanbul’a dönerse de baaramaz. Sonra Msr’a gider. Hidiv smâil Paa’dan ilgi görür ve kendisine “Msr Hattat” ünvân verilir. Öretim görevlisi kadrosunda iken Hidiv smâil Paa tarafndan 1867’de ikinci derece rütbesine yükseltilir. Câmilerin ve resmi dâirelerin yazlarn yazar. Okullarda yaz derslerine nezâret eder. Msr banknotlarn da o yazar. Celî-Sülüs hatlar ile yazlm çok deerli eserleri mevcuttur. 1879’da Msr’n Kâhire ehrinde vefât ederek mâm- âfii Hazretleri Türbesinin yaknna defn edilir.
Kur’an Msr’da okunmu stanbul’da yazlmtr
Abdullah Zühdî Efendi çok deerli bir hattat idi. Hatlarn intizamnda ve istiflerinde ustalk gösteren mükemmel bir üstad idi. Kara kalem resimde, Litografya ve fotorafta da usta idi. Hasib Paa’ya bir Mushaf- erîf yazd. Bir de En’âm- erîf yazd. Bilâhare bu eseri Matbaa-i Osmâniyye’de baslmtr.
Yedi sene Medîne-i Münevvere’de kalarak Çömezzâde Muhsin, Müzehhip Hac Hüseyin ve Hac Ahmed Efendilerin yardmlar ile Mescid-i Nebevî’nin kubbe kasna ve duvarlarna kuak hâlinde celî-sülüs âyet-i kerîme ve hadîs-i erîfler, Efendimiz (s.a.v.) ile ilgili kasideler yazd. Büyük bir bölümünün günümüze ulat bu yazlar uzunluk ve kompozisyon mükemmellii bakmndan emsâlsizdir.
Medresetü’l-Hidîviyye’ye hat hocas oldu. Yazd bir Mushaf ve En’âm’dan baka celî sahasnda Msr müze ve câmilerinde saysz yazlar vardr. Kâ’be-i Muazzama’nn örtüsünün yazlar ile Ümmü Abbas Sebili ve Rfâî Câmii kitâbe yazlar onun elinden çkmtr.
Abdullah Zühdi Efendi'nin Mescid-i Nebevi'deki kuak yazlarndan detay (Foto Doan Pur, Nisan-2009)
Abdullah Zühdi Efendi'nin Mescid-i Nebevi'deki kuak yazlarndan detay(Foto Doan Pur, Nisan-2009)
Mescid- Nebevî’nin kble duvarndaki hatlar
Mescid-i Nebevî’nin kble duvarnn iç ksm, Selâm Kapsndan itibaren “Selâmlama yolu”dur. Osmanllar devrinde Mescid-i Nebevî’nin imâr, Msr’n fethinden sonra (1517) balam, hemen her Osmanl sultan döneminde ihyâ edilmitir. Ancak son ve en büyük imâr, Sultân Abdülmecîd Han zamannda yaplmtr. Mihrâb hâriç olmak üzere Kble duvarnn gerek inâs ve gerekse süslemeleri Sultân Abdülmecîd Han dönemine aittir.
Kble duvarndaki hatlar, Selâm Kapsndan balar. Yeni açlan Baki Kapsna kadar devam eder. Görenleri âdeta büyüleyen bu hatlar dört sra hâlinde olumaktadr. Yukardaki üç srada muhtelif âyet-i kerîmeler ve sûreler yazl olup, dördüncü srada Hazret-i Peygamberin (s.a.v.) iki yüz bir ismi yüz bir pano içinde yer almakta ve aralarnda salavât- erîfeler bulunmaktadr.
Yukardan birinci hat kua, 40 cm. geniliinde olup, duvar boyunca devam etmektedir. Ta üzerine, yontma-ileme usûlü ile yazlan bu celî-sülüs hatlarn zemini yeil renk ile boyal olup, yazlarn üzeri altn varak ile yaldzlanmtr.
Bu kuak yazsnda Bakara Sûresi 185. âyet-i kerîmesinin bir bölümü ile 186. âyet-i kerîmenin tamam, Fussilet Sûresi’nin 42. âyetinden sonraki bölümü, Hud Sûresi 73. âyeti yazlmtr. Sonra Besmele-i erîfe yazlmtr. Bakara Sûresi 124-129. âyetleri yazlmtr. Sonra tekrar Besmele yazlm ve Âl-i mran Sûresi, 35-44. âyetleri yazlmtr. Sonra yine Besmele yazlm ve Ahzab Sûresi’nin 38-49. âyet-i kerîmeleri yazldktan sonra Salavât- erîfe kaydedilmitir. Sonra tekrar Besmele yazlmtr. Nisa Sûresi’nin 64 ve 65. âyetleri ve Har Sûresi’nin 7. âyetinin bir cüzü yazlarak birinci hat kua tamamlanmtr.
kinci yaz kua da Selâm Kapsndan balayp, Baki Kapsna kadar devam etmektedir. Bu hattn zemini ahap olup, ahap üzerine oyma teknii ile yazlmtr. Krmz zemin üzerine, yine altn varak ile harfler yazlmtr. Birinci kuakta olduu gibi muhtelif sûrelerden âyetler, bâzen aralara Besmele yazlarak, bâzen yazlmadan ilenmilerdir.
Üçüncü hat kua da, birinci kuakta olduu gibi ta üzerine kabartma harfler ile yazlmtr. Bu kuakta ise önce Besmele ile ayrlan çeitli âyet-i kerîmeler yazldktan sonra, Fetih Sûresi bandan sonuna kadar yazlmtr. Bu kuan sonunda Mescid-i Nebevî’nin hattat Abdullah Zühdî Efendi’nin imzas yer almaktadr. Günümüz Türkçesi ile unlar yazmaktadr: Temîm-i Dârî soyundan Harem-i erîf kâtibi olan Abdullah Zühdî’ye Peygamberimizin efâatini lûtfeyle, Yâ Rabbi!
Dördüncü sra Peygamber Efendimizin (s.a.v.) mübârek ism-i erîfeleri ve Salavât- erîfeler kuadr. Resûlullah Efendimizin (s.a.v.) güzel isimlerinin yazl olduu panolar, 40 cm x 25 cm. ebadlarnda olup, krmz zemin üzerine altn varak ile yazlmtr. Her panoda Efendimizin (s.a.v.) iki ismi yazldr. Bu ekilde 101 pano yer almaktadr. sim panolar arasnda 20 cm. kutrunda, yuvarlak, krmz zemin üzerinde “Sallallâhu Aleyhi ve Sellem” yazldr.
Doan Pur dikkat çekti
Yazar: Doðan Pur |
15-12-10 |
||
| E mail: dünyabizim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
