Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / YAZI VE YAZMAK ÜZERÝNE | Okunma Says: 3957 |
—Said Türkolu’nun Yazarlk Aac adl kitab üzerine düünceler—
Bir kral komu ülkenin kraln ziyarete gider. Komu ülkenin kral onu çok iyi arlar; ama bizim kraln gözü bir ey görmüyormu. Neden mi? Komu ülkenin kralnn öyle güzel bir saray varm ki dillere destanm. Kral en çok da bu sarayn göz kamatran güzellikteki tulalarna vurulmu.
Ülkesine dönünce bütün mimarlara haber göndermi. Komu ülkenin saray gibi bir saray yapan mimar altnlara boacakm; ancak yapamayan da öldürecekmi. Hiç kimse bu ie yanamazken kendi ustalna çok güvenen bir mimar teklifi kabul etmi. Kral önce göz kamatran krmz renkli tulay yapmasn istemi. Bizim mimar da yüklüce bir para ile bir ay süre istemi.
Mimar tam bir ay uram ama o tulay yapamam. Son yapt tula da olmaynca; “Kral nasl olsa beni öldürecek” diyerek, tula frnn kapan açm ve içine girmi. Bir kaç saat sonra adamlaryla gelen kral mimar bulamam. Tulay aramaya balamlar. Frnn kapan açnca bir de ne görsünler: Kan krmzs ltsyla tulalar…
Yazar olmann ilk adm bu olsa gerek: O ie yani yazya kann-cann vermek… Yaznn nasl yazlacan bilmek yeterli olmuyor demek ki... Sadece tula yapmay bilmek nasl ki yeterli deildir; sadece yaz yazmann yöntemini bilmek de yeterli deildir. Özveride bulunmadan çalakalem hazrlanm formüllerle de yazarlk yaplamaz ya da yazar olunamaz.
Yazar olmay bir takm hazr formüllere dayal bir süreç olarak görmek bu tür kitaplarn en büyük handikab olsa gerek. Bu tür kitaplarda daha çok okuyucunun istemi olduu ey, yazarn kendisine yol gösterici olmasdr. Evet, yazar yolu gösterir. Yazar olma isteklisi “örenci” de yoluna, aklna, dimana düen n miktarnca yol alacaktr.
Yaz yazmak, bir sürü teorik uygulamann ardndan kendiliinden dökülüverecek cümlelerden müteekkil bir eylem deildir çou zaman. in kuramsal boyutunu hallettii halde, yani bir romann nasl yazlacan, yer ve zaman ögelerini nasl kullanacan, kiilerini nasl tahlil ve tasvir edeceini bilen nitelikli her okur nedense oturup bir roman yazamaz. Bunu elbette ki sadece roman için söylemiyoruz; hikâye, deneme, makale gibi dier edebi türlerin teorisini bilen ve fakat oturup bu tür ürünler veremeyen okurlar da vardr üphesiz.
Bizde çou yazarn baucu kitab olarak kabul ettii Yazn Kuram adl eseri derinlemesine tahliller yaparak ve önemli gördüünüz yerleri çizerek hatta kendinizce notlar alarak okuyalm. Bu, artk bir roman ya da denemeyi kusursuz bir biçimde yazmaya hazr olduunuz anlamna gelmez.
Evet, alannda zirve olan bu eseri okumak elbette ki size kuram adna, neyi nasl kullanacanz adna bir ey öretecektir; ama salt bu örendiklerinizle de yazar olamayacanz muhakkaktr. Yazarlk, formüllerle öretilebilecek ya da örenilebilecek bir ey deildir. Nasl ki sadece yazarak da yazar olunmuyor, sadece okuyarak da yazar olunmaz. Yazar olma aamalar “biraz teknik, daha çok da düünce ve duygu boyutuyla” ele alnmas gerekilen bir uradr.
Yazarlk, nüve iken balayan yani tohumun topraa dümesi ile balayan bir süreçtir. Tohum nasl mümbit olan, bereketli olan topraa dütüünde büyük bir kudretin onun için hazrlad görevi yapmak için sabrla bekler topran altnda… te bu “toprakalt” süreç ( Said Türkolu) ne kadar iyi deerlendirilebilinirse filiz o kadar güçlü, kuvvetli olur. Burada dikkat etmemiz gereken nokta, tohumu topran barnda çürümeye terk etmemek ya da çürümesi ihtimallerini bertaraf etmektir. Evet, örnek basit; ama konuya k düürmesi açsndan yerinde bir örnek veriyor, Said Türkolu kitabnda.
Peki, nedir tohumun çürüme ihtimalleri? Tohum atldktan sonra dikkatle takip eder bir çiftçi emeini. Ona gerekli zamanlarda suyunu verir, ilaçlama gerekiyorsa ilaçlar… te, yazarlk da tohumdan balayan ve meyveye uzanan bir süreçse ayet; bir çiftçi hassasiyeti ile takip edilmelidir. Kitapta sözü edilen “altyap ve beslenme” budur ite. Tohumu besleyen su, toprak, hava ve ksa okuru ya da yazar olmak isteyen okuru besleyen de kitaplar, düünceler ve duygulardr… Dil zevkine erememi bir yazarn eserleri elbette ki okunmaz. Dilinin inceliklerine, zarafetine vâkf bir yazar okuyucu bulur kendine. Söyleyecei çok ey olan ama söylemesini bilmeyenler, hep niçin anlalamyorum diyerek hayflanr dururlar. Bu bakmdan Türk ve dünya edebiyatnda yer alan söyleyi ustalar dikkatle okunmal, derinlemesine tahlil edilmelidir. Türkolu, ilk elden yazar olacaklara bir öüt olarak deil bir “gereklilik” olarak bunu söylemektedir. Yazmak, bardaktan suyun tamas gibidir. Dolacak, dolacak ve taarak dökülecektir su. Tohum, topran altnda bir ay, iki ay – bazen daha uzun bir süre bekleyecek ve kabuunu çatlatarak ban topraktan çkartacaktr.
Okumak sonunda düünmeyi öretecektir okura, diyor Said Türkolu kitabnda. Okuduumuz her kitap düünce evrenimizi geniletecektir. Kitapta mezkûr “Socrates, Mevlana, bn Rüd, Konfüçyüs, bn Haldun, Gazali, Eflatun, Beidüzzaman… gibi düünürler her zaman takdir edilmilerdir; çünkü tefekkür, insan beyninin en rafine meyvesidir.”
Yazar kitab boyunca bize beslenme kaynaklarn da iaret etmektedir aslnda: A. Turan Alkan, Peyami Safa, Salah Birsel, Sadk Yalszuçanlar, Yahya Kemal, A. Hamdi Tanpnar, Cemil Meriç,Mehmet Kaplan, Necip Fazl, Ahmet Haim… bunlardan bazlardr.
Yazar, nitelikli ve kalc eser vermenin baka bir art olarak da salam inanc görmektedir. Bu konuyu ele ald yazsnda özetle unlar söylemektedir: Bütün dünyadaki klasik eserleri incelediimizde bunlarn evrensel deerlere yaslandn rahatlkla görebiliriz. Dante, Dostoyevski, Tolstoy, Mevlana, eyh Galip, Yunus Emre, Andre Gide, Fuzuli, Shakespeare, Montaigne, Victor Hugo, Goethe gibi saysz sanatç, düünür bal olduklar toplumun inanç deerlerinden beslendikleri için insanlk denizinde soluklanacak birer ada olabilmilerdir.
Toplam dört bölümden oluan kitap, aralara serpitirilmi okuma metinleri ile de söylenilen düünceleri destekler mahiyettedir. Bir yaznn olgunlamas babnda ele alnan pasajlar gerçekten önemlidir. Yazar burada Peyami Safa’nn Sanat-Edebiyat Yazlar adl kitabndan bir alnt yaparak yaznn nasl olgunlatn açklar. Gustave Flaubert ’in Madam Bovary adl dünya klasiine ait bu pasajlar bizzat Flaubert tarafndan tam be kere deitirilmitir. Üstelik bu pasajlar sadece sekiz on cümleden olumaktadr. Bu da yaznn en güzel ya da en olgun eklini kazanrken nasl bir imbikten geçirilmesini göstermesi açsndan ilginçtir.
Genel olarak piyasada benzerleri bulunan kitaplar arasnda farkl bir yerde durduunu söyleyebiliriz Yazarlk Aac’nn. Said Türkolu’na göre; “yazar olmak, akl banda bir okuma sürecine katlanmay, durup uzun uzun kendi iç sesini dinlemeyi, bir fikir olgunluu sergilemeyi, sabrl olmay, dünyann gürültü patrtsndan, elencesinden, her türlü bayalndan, ayaküstü ilgilerinden uzak durmay ve bütün varlklara kar daha duyarl davranmay gerekli klyor.”
DPNOTLAR:
1. Ali Çolak, Periyi Uyandrmak – Ötüken Neriyat
2. R.Wellek-A.Warren, Türkçesi: Yurdanur Salman, Suat Karantay – Altn Kitaplar,1982
3. Said Türkolu, Yazarlk Aac – Sütun Yaynlar, 2005
4. a.g.e, sayfa 15–16
5. a.g.e. sayfa 25–26
6. a.g.e. sayfa 125, Salam Bir nanca Dayanmak
7. a.g.e sayfa 153-155, Yazma Denemeleri
8. Karlatrmak için baknz: Kitap Postas, say 9,Aralk 2005- sayfa 45
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Yýlmaz Yýlmaz |
16-12-10 |
||
| E mail: yaðmurdergisi | Tweet | ||
 |
 |
||
