Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 394 |
Çada dünyada küreselleme ad verilen Psikolojik Haçl Seferi’nin bütün ktalarda kültür ve kimlikleri tasfiye etmeye yönelik asimilatif politikalar baaryla uygulanmaktadr. Afrika ve Kuzey Amerika’da baarl olan emperyalist kültür ve kimlik asimilasyonu Asya’da da baarl olmaktadr.
Etno seküler ulusçu politikalar, üniversite, eitim sistemi, medya ve modern yaam tarz anlamnda tüketim çlgnl; ksaca post modern kültür dayatmas nedeniyle tüm kültür ve kimlikler, dekoratif hale gelmekte, kendilerini yeniden üretememekte, kökleri ile ba kurma konusunda yeni tecrübe gelitirememektedirler.
Herhangi bir sosyal corafyay anlamak, öncelikle mekânlar ve mukimleri tanmakla balar. Mekânlar ve mukimler ilikisinden doan hikayeler, dinamikler, kültür formlar ve kültürel pratikler muazzam öretici tecrübelerle yüklüdür. Bu olguyu atlayarak köy, ehir veya ülke ölçeinde bir sosyal corafyay anlama imkân yoktur.
Türkiye ehir, ilçe ve köylerdeki yerleim yerlerinin bir ksm Iskân Evleri, Muhacir Mahallesi, Göçmen Konutlar ve bu kategoriler içinde olmak üzere Beyüzevler, Yüzevler gibi isimler tar. Bazen dorudan kimliklere atf yapan yer isimlerine de tanklk ederiz: Ahska Konutlar, Bonak Mahallesi, Tatar Mahallesi vb. Resmen isimleri deitirilmi olsa da Kürt, Pomak, Çerkes, Alevi, Gürcü, Çeçen, Abdal, Yörük gibi deiik etnik kimliklere gönderme yapan yerleim yeri isimleri de oldukça yaygndr. Bütün bu etnik kimlikler, Anadolu sosyal corafyasna hakim olan Müslüman kimliin alt bileenleridir; devrimlerle, yukardan aaya sert müdahalelerle Batllama, slam medeniyetini ortadan kaldrma ve toplumu Bat uygarlna tama anlamnda kültür ve kimlik asimilasyonunda bu çok etnik kimlikli yapsn istismar etmitir. Batllama diye adlandrlan sosyal deiim, öncelikle Batc asimilasyonun etnik kimlikleri üst kimlie dönütürme niteliine iaret eder.
Türkiye’nin 1927 ylnda yaplan ilk genel nüfus saym verileri bu corafyada Türkler ile birlikte Abhazlar, Araplar, Arnavutlar, Bonaklar, Çerkesler, Ermeniler, Gürcüler, Kptiler, Kürtler, Lazlar, Pomaklar, Rumlar, Tatarlar ve Yahudilerin yaadn resmi olarak belirlemiti. Elbette resmi listede yer almayan baka etnik kimlikler de vard. Bu etnik kimliklerin bir ksm, bu corafyann kadim kültürleridir. Bir ksm ise göç ve iskân deneyimleri ile zaman içinde mukimler arasna girmilerdir. Bu ikinci grupta yer alanlarn her biri Osmanl’dan balayarak, Cumhuriyet’in ilk yllarnda daha da yaygnlaan iskân politikalar ve düzenlemeleri çerçevesinde gelerek yerlemilerdir. Demek oluyor ki memleketin kültürel corafyas ile iskân politikas arasnda da dorudan iliki vardr.
1934 ylnda çkarlan 2510 sayl Iskân Kanunu bu ilikiyi anlamak için anahtar metindir. Söz konusu kanun, nüfus politikasnn ve toplum mühendisliinin bir yol haritas gibidir. Zamann çileri Bakan ükrü Kaya’nn ifadesiyle tek dille konuan, bir düünen, ayn duyguyu tayan bir memleket yapmay amaçlamtr. Bunun için dardan ülke içine, içeriden de doudan batya ve batdan douya gönderilecek nüfus gruplarn detayl ekilde belirlemitir. Batllama da denilen modernleme tek dille konuan ve ayn Bat kültürüyle tanmlanm bir toplum yaratmay amaçlamaktadr; aslnda ana hedef slam ümmet geleneinde var olan çok kültürlü-kimlikli yapy bozmaktr ve bu baarlmtr. slam kimlii açlp önce bileenlerine ayrlarak etnik kimlik tanmlar yaplm Türk Türk diyerek Türk kültür ve kimlii bile ortadan kaldrlmtr.
Osmanl Devleti’nin modern nitelikteki nüfus saymlarnda Türkiye’nin sosyal corafyasnn geleneksel kültür-kimlik dünyasna dair somut veriler bir ölçüde görülebilir. Bugünkü snrlarn daha geni bir kesimine hitap etse de söz konusu nüfus saymlarnda tanmlanan kimlik ve kültürler bu slam corafyasnn kadim geleneklerini anlamaya imkan verir.
Osmanl devletinin 1844’te yapt nüfus saym verilerinde görülecei gibi dini gruplar arasnda Müslümanlar ve ‘Osmanllar’ kategorisi kapsamnda Ermeniler, Rumlar, Yahudiler bulunmaktadr. Süryaniler ve Çingeneler dnda slam kimliinin alt bileeni etnik kimlikler olarak da Türkmenler, Kürtler, Araplar yer almaktadr. Bu kimlik ve kültürler, Osmanl corafyasnn kadim parçalarn oluturuyorlard. Osmanl’nn son dönemlerinde balayan modernleme sürecinde nüfus politikalar boyutunda toplum mühendisliine yönelik politik kararlar ve pratiklerle bu Osmanl kültürel corafyas sert ekilde tahrip edildi.
ki yüz ylda bütün bu kadim kültürlerin izleri pek çok biçimde varln korumay baarmtr. Baka bir deyile bu corafyann Osmanllk ad altnda toplamaya çalt çoul kimliksel yaps tehcir, sürgün ve savalarla derin bir sarsnt geçirmi ama varln koruyarak Cumhuriyet dönemine naklolmutur.
Osmanl son dönemi iskân kurumlarnn bandaki kii olan ükrü Kaya, Cumhuriyet döneminin iskân politikalarnn birinci dereceden sorumlusu olarak görev yapmaya devam etmitir.
Cumhuriyet dönemi Türk modernlemesi siyasetinin temel tercihleri ile Osmanl’nn özellikle ttihat Terakki iktidarnda ina ettii iskân politikalar ve uygulamalar arasnda aslnda bir süreklilik olmutur: Batc ulusalclkla, yani etno seküler kültür-kimlik politikasyla slam medeniyetini, sosyal yapsn ortadan kaldrmaktr amaç. Sezai Karakoç, bu politikaya Sosyolojik Haçl Seferi demektedir.. 1960 sonrasnda uygulanan bireyi hedef alan Batllama politikasna da Psikolojik Haçl Seferi adn vermitir.
Bu ulusalc politik tercih, Cumhuriyet’le birlikte, slam milletinin çoul toplumsal corafyasnda Batllatrarak tek kültür ve kimlik yaratma hedefini oldukça somutlatrmtr. Bu balamda corafyann herhangi bir yerinde toplu yaayan kültür ve kimlikleri parçalayp datmaya yönelmi; bunun için doudan batya her köye bir aile gelecek ekilde, serpitirme yöntemi ile nüfusu iskân etmitir. Bu politikaya paralel olarak Türk kültürlü nüfus gruplarn, dier kültürlerin arlklarn bozacak ekilde ve toplu olarak yerletirmeyi denemitir. Asl amaç, yerel kültür ve kimlikleri sarsarak, slam kültür ve kimliini tahrip etmek, daha dorusu medeniyet deitiren toplumu kutuplatrarak germektir.
Öz olarak Batc politikalarn uygulamas içinde anadili Türkçe olmayanlarn toplu olarak köy ve mahalle kurmalarn yasaklam ve mevcutlar da datmay öngörmütür. Oysa Türkçe de yazs ve sözlükleri deitirilerek kala göz arasnda yok olmu, ülkeye uydurma bir dil dayatlmtr.
Bu kapsamda çeitli yasal düzenlemeler yaplarak Tunceli, Erzincan, Bitlis, Siirt, Van, Bingöl, Diyarbakr, Ar, Mu, Erzurum, Kars, Elaz, Mardin ve Malatya illerinden on binlerce kii Bat Anadolu’ya yerletirilmitir.
Bugün ülkenin batsnda hemen her yerde görülen Kürt nüfus öbekleri, köyleri ve mahallelerinin oluumunda sadece son yllarda gerçekleen göçler deil, Cumhuriyet’in ilk yllarnda hatta Osmanl’nn son dönemlerinde uygulanan bu iskân politikalarnn rolü vardr.
Cumhuriyet’in iskân politikalarnn ikinci boyutu ise bilhassa Balkanlar’dan ama ayn zamanda ran ve Rusya’dan gelen/getirilen Müslüman/Türk nüfusu ayn mühendislik yaklam içinde yerletirmek olmutur. Bu iskânda toplam göçmenlerin yüzde 70’inden daha fazlasnn Trakya, Marmara ve Ege illerinde Rumlardan boalan yerlere yerletirilmitir. Bütün bu süreç slam medeniyetinin, millet sistemiyle kurulmu sosyal yapnn ve kadim kültürlerin tasfiyesine de elik ettii için, Trakya’nn toplumsal corafyas radikal biçimde deimitir.
Cumhuriyet’in devrimlerle medeniyet deitirme ve kültür-kimlik politikasnda, Kürtlerin yaad corafyaya demografik müdahale özel bir yer oluturmutur. Dahiliye Vekaleti Nüfus Umum Müdürlüü tarafndan 1935 ylnda hazrlanan ‘Geçen Dört Ylda Yaplan ve Gelecek Dört Ylda Yaplacak ler Hülasas’ balkl bir raporda Kürt corafyasna yerletirilmek üzere 50 bini Karadeniz’den, 200 bini de Balkan ülkelerinden olacak ekilde 250 bin nüfus yerletirilmesi öngörülmütür; ‘dallarn dalarda, ovallarn ovalarda’ yerletirilmeleri planlanmtr. Elaz, Diyarbakr, Mu, Bitlis, Van gibi ehirlere dardan getirilen nüfusun yerletirildii köyler-mahalleler tek tek belirlenmi ve raporda yer almtr. Raporda Kürt corafyasnn arazi yapsna ilikin ayrntl bilgiler verilerek, Türk iskân için uygun ve gerekli yerler belirlenmitir. Rapor, Kürt corafyas içinde Türk öbekler ina etmek için gelitirilen politikalara uygun olarak ehir merkezlerine ve köylere yerletirilen muhacirlere dair detaylar da içermektedir. Diyarbakr, Mu, Elaz ve Van illerinin merkezlerine, ilçelerine ve köylerine çok sayda muhacir yerletirilmi ve buralarda rapordaki ifadeyle ‘Türk kolonileri oluturma’ projesi adm adm uygulanmtr. Bugün bu corafyadaki ‘Türk kültürlü nüfusun’ yaad köyler ve mahalleler böyle bir tarihsel hikayenin ürünüdürler. Ulus devlet politikalar, etno seküler ulusçuluu, ksaca Batc rkçl dayatarak Türk Kürt gerilimini yaratmtr.
Türkiye’nin ulus yaplanmasnda tek kimlik ve kültür yaratmay hedefleyen iskân politika ve pratikleri elbette 1930’lu yllarn ortalarnda tamamlanmamt. Hatta ilerleyen yllarda daha kapsaml boyutlar alacak, yaygnlaacak ve aslnda hiçbir zaman formel gündemden çkmayacakt.
Bütün bu politik stratejiler ve politikalar, bu corafyann kadim kültürlerinin oluturduu çoul yapy tasfiye etmeyi-deitirmeyi hedeflemi olsa da paradoksal biçimde hem daha çoullatrm hem de etnik kimlik-kültürlerin hemen her yerde görünür hale gelmesine yol açmtr.
Bugünün dünyasnda kültür ve kimlikleri tasfiye etmeye yönelik asimilatif politikalarn hedefini iki yüzyllk tarihimizden çok iyi biliyoruz; tüm kültür ve kimlikler ikame edilen modern sosyal yap içinde kendilerini yeniden üretmekte ve kökleri ile ba kurma konusunda yeni deneyim gelitirememektedirler. Oysa bu etno seküler politikalarda srar etmenin, politik zorbalk dnda bir seçenei de yoktur.
Batc asimilasyonun; darbeler, terör ve provokasyon dahil kültür ve kimlikleri dümanlatrma politikas, bu corafyann iki yüz yllardr tanklk ettii en büyük kötülüktür.
Yazar: Mustafa Yürekli |
22-07-23 |
||
| E mail: haber7.com | Tweet | ||
 |
 |
||
