Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 347 |
Sultaniye'den Alamut'a...
Geçtiimiz pazar (1 Ekim), kuluk vakti Tahran’dan çkp batya doru yöneldik. ehrin daha güne domadan balayan ve sonraki birkaç saat boyunca devam eden kilit trafiinden biraz olsun kurtulmay amaçlamtk, ancak yine de Kerac’a kadar younluk sürdü. Hepimizin ikâyetçi olduu stanbul trafii, Tahran’nkiyle kyas edildiinde, bir Anadolu kasabasnn telaesi mesabesinde kalyor. Gerçeini varn siz düünün.
Üç buçuk saatlik bir yolculuun sonunda, Sultâniye uzaktan göründü. Buras, lhanllarn çlgn hükümdar Olcaytu’nun (1282-1316) bakentiydi ve onun ina ettirdii devasa kümbetle mehurdu. Budist bir babayla Hristiyan bir annenin olu olan Olcaytu 1291’e kadar Budist, 1295’e kadar da Hristiyan olarak yaamt. Sonrasnda “Muhammed Hüdâbende” adn alarak Sünnî Müslümanla geçi yapan hükümdar, 1310’da iîlie yönelmi, ömrünü de müfrit bir iî olarak tamamlamt. Irakl mehur iî din adam Allâme Hillî’nin (1250-1325) tesiri altnda kalan Olcaytu, ia’nn On ki mam’na ait kabirleri Sultâniye’ye tatp hepsini ayn kubbe altna gömdürmek gibi fikirleri de olan sra d bir yöneticiydi. 1304’ten itibaren 12 yl tahtta kalan Olcaytu, Kuzey ran havalisine iîliin yaylmas için olaanüstü gayret sarf etmiti.
1302-1312 arasnda ina ettirilen Sultâniye Kümbeti, 49 metre yüksekliinde 200 tonluk dev bir kubbeyi tayor. Floransa Katedrali ve Ayasofya’dan sonra dünyann üçüncü büyük briket kubbesi olan yapnn türbe ksmna 1316’daki ölümünden sonra Olcaytu da defnedilmi. Ancak kabri bugün mevcut deil. Kendisinin ölümüyle balayan kaos ve karmaa ortamnda, mezar da bilinmeyen bir yere tanm. Vaktiyle Tebrîz’le yaracak kadar gelien ve büyüyen Sultâniye, bugün küçük bir kasaba görünümünde.
Sultâniye’den sonra Kazvîn’e geçtik. Selçuklularn imar ettii bu güzel ehir, ah Abbâs 1598’de devletin bakentini sfahân’a nakledene kadar Safevî payitahtyd. Semerkand tad veren cuma camiinde namazlarmz kldk. Ancak bu ihtiaml mekân, ran devlet aklnn, ibadet hayatnn merkezine türbeleri ve Hüseyniye ad verilen özel mabetleri yerletirme siyasetinin dorudan bir sonucu olarak, terk edilmi haldeydi. Kazvîn’i Kadîm Tahran Kaps’ndan terk ederek, kuzeye, Elbruz Dalar’na yöneldik. stikametimiz, slâm tarihinin en dehetli terör örgütü Hahâîlerin vaktiyle yuvaland Alamut Kalesi’ydi.
Uzun ve zahmetli bir trmann ardndan, 2163 metre yükseklikte, ürkütücü bir kaya kütlesinin tepesine oturtulan Alamut’a vardmzda hem corafyann güzellii hem de kalenin konumlandrld mevkiin ulalmazl sebebiyle bam döndü. Aralarnda Nizâmülmülk’ün de bulunduu çok sayda üst düzey isme suikast düzenleyen iî-smâilî Hahâîler, Hasan Sabbâh’n (1050-1124) liderliinde, slâm dünyasnn merkezinde gerçek bir ba belasna dönümütü. Salahaddîn Eyyûbî’ye çadrnda suikast giriiminde bile bulunan Hahâî zihniyet, slâm corafyasnda bugün farkl isimler altnda ama ayn ideolojik çizgide varln sürdürüyor. 1256’da Alamut’u tamamen harabeye çeviren ve Hahâîleri klçtan geçirenlerin Moollar olmas ise, tarihin acayipliklerinden.
Yorucu ve youn tempolu dördüncü günün ardndan Tahran’a ve stanbul’a dönmek üzere havaalanna geçerken, ran’n sosyal hayatna dair izlenimler zihnimde berraklat:
slâm, tamamen “Fârisî” bir forma büründürülerek, yerel bir kültür görünümü kazanm ran’da. Sünnî slâm’n antitezi olarak konumlanan iîlik, tarihî ve dinî olarak her eyin alternatifini üretmi. 1979’dan itibaren uygulanan birtakm yasaklar ve dinî basklar ise, yolun sonunda seküler ve slâm’dan gayet uzak genç kuaklarn yetimesi neticesini dourmu. slâm corafyasnn farkl noktalarnda ideolojik ve mezhebî savalar finanse eden ran devleti, içeride kendi vatandan bakma muhtaç halde brakm. Yaanan ekonomik krizler “Bat’nn ambargosu” gerekçesine dayandrlsa da, halkn bakt yerden görünen manzarada, bilhassa din adam snfnn barolde olduu derin bir yozlama var. Ancak bu kaotik manzaradan çk için “Bat meneli” bir reçetenin ie yaramayacan da görmek gerekiyor. Zira ran halk, Bat’nn ikiyüzlülüklerinin ve geçmite ran’a yaptklarnn gayet farknda. çeride yaanan bunca skntdan -en azndan imdilik- yeni bir “devrim”in çkmamasnn temelinde bu keskin güvensizlik yatyor.
Yazar: Taha Kýlýnç |
07-10-23 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
