Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 409 |
KABL
45yllk sava ve igallerin ardndan yönetimi tekrar devralan Taliban yönetimindeki Afganistan’da çok geni bir parkn çok farkl noktalarnda çocuklarn ve gençlerin farkl gruplar oluturarak oynadklar kriket maçlarn izliyorum. Tam bir enlik havas. Dünyann herhangi bir bo zaman-elence yerinde görebileceiniz oyuna kendini kaptrm insanlarn manzaras. Oyun, oyuncuyu içine alan, kendisi özne olarak oynayan devre d brakan dil dünyas.
Birazdan Cuma namazna gideceiz ve benim bile beklentim hemen herkesin sokaklar tamamen boaltp Taliban askerleri tarafndan zorla camiye yönlendirilecei. Hiç kimsede bu yönde bir tela yok. ehrin merkezindeki Mavi kubbeli cami çar pazarn tam ortasnda ve darya kadar dolu caminin dnda çar Pazar da namaz esnasnda namaz klmayanlarla dolu. Kimsenin kart ve zorla camiye yönlendirdii yok. Gezi boyunca bana mihmandarlk yapan Afganlya sormak için azm açar açmaz yüzünde müstehzi bir tebessüm yaylyor:
“Gerçekten anlayamyoruz” diyor, “bu söylentiler nasl yaylyor? Bakn sokakta herey var, sakalls sakalsz, namaz klan klmayan, bu konuda kimsenin kimseyi zorlayacak hali yok. Elbette irad var, namaz sevdirmek ve tevik etmek vardr ama kimseyi zorla dindar yapamazsnz”
Nasl yaylyor bu söylentiler diye tepki gösteriyor ama çok da umursadn gösteren bir yaklam yok. Taliban’n galiba en bariz özellii bu. Kendilerini hor gören, haklarnda farkl imajlar ve klieler oluturarak gerçekliklerini çarptanlar hiç umursadklar yok. Alglar alglayanlarn sorunu, bunu düzeltmek için komplekslere girmeyi hiç önemsemiyorlar. Bu konuda da bir arlklar olduunu söylemek mümkün.
Afgan halk zaten yeterince dindardr. nsanlar Taliban’n kendi dini anlayn insanlara zorla dayattn zannediyorlar, oysa Afgan halkndaki geleneksel dindarlk aadan yukarya iktidar belirleyen bir aka sahip.
Afganistan’n dinsel veya kültürel iktidar, aslnda modern iktidar düzenleri gibi, sadece eriat’tan deil, çou kez töreden, örften besleniyor ve eriatla çelitii gibi insan haklar ve kadn haklar ihlallerini birçou bu anlaylara dayanyor. Bu durumda Taliban’n toplumca kabul edilmi otoritesi haklarn korunmas noktasnda tam da erif Mardin’in Osmanl’da eriata atfettii ilevi yerine getirmek üzere devreye giriyor.
Bir vakada, mesela, kocas ölen bir kadn kaynbiraderi miras olarak tek tarafl bir uygulamayla kendi nikahna almak istiyor ama kadn bunu istemiyor. Aile kadnn böyle bir hakk olmadn söylüyor ama kadn gelenekte alldk olmayan bir ekilde Taliban’n yönettii mahkemeye bavuruyor. Taliban iki taraf da dinliyor ve kadnn raz olmad hiçbir evlilie zorlanamayacana hükmediyor. Kaynbirader bunu anlamakta zorlanyor, aile kadn mahkemeye bavurarak kendilerini rezil ettiinden dem vuruyor ama Taliban’n otoritesine kar yapabilecekleri bir ey yok. Böylece gelenein kadna hiçbir hak tanmayan ve iradesini, kiiliini tamamen yok sayan cahiliye adetlerine kar Taliban’n yorumlayp uygulad eriat Afganistan’da bambaka bir rol oynam oluyor. Bu tür uygulamalar iyi niyetli bir gözle çok sayda çoaltlabilir.
ki buçuk yldr Taliban’n yönettii Afganistan’da 45 yldr hiç görülmemi düzeyde bir huzur ve istikrar var. Dünyann en büyük ordularn yenerek ülkeden kovmu olmann ve kendi vatanlarn igalcilerden kurtarm olmann gururunu her Afganlda görmek mümkün.
Daha önce Ruslar çekildiinde oluan kaos dolaysyla Afganistan ve slam dümanlarnn çok sevindiklerini hiç unutmadklarn anlatyor Afganl yetkililer. Büyük bir kibirle ve igalci tesellisiyle “bunlar zaten birbirlerine düerler, ülkeyi yönetemezler” eklindeki kehanetlerinin tutmasna ne kadar sevindiklerini hatrlatyorlar. Sonradan gelen ilk Taliban yönetimi aslnda bu kehanetlere kar ilk büyük cevabn vermitir. Ama bu ilk tecrübenin bambaka sorunlar vard. imdi galci ABD ve dostlarn ülkeden kovduunda da ayn beklentinin olutuunu çok iyi gördüklerini anlatyor Enerji bakan Abdullatif Mansur: “ABD’ye kar 20 yl boyunca verdikleri Cihad’n ardndan kazandklar zaferin dorudan ve ad konulmu olarak slam’n zaferi” olduunu “dolaysyla kendilerine düen büyük sorumluluun bu cihadn vakarn, shhatini ve erefini düünmek ona uygun davranmak ve onun ismini daha da yükseltmek” olduunu söylüyor ve devam ediyor:
“Yani, Afganistan’n bugünkü kurucu iradesi dorudan slam’dr ve biz de bu slam’n bir devlet yönetimine en baarl bir biçimde nasl uygulanabileceini anlayp bunu yapmaya çalyoruz. Kimseye bir borcumuz veya bir kendimizi ispatlama mecburiyetimiz ve derdimiz yok. ABD igal ettii ülkemizi 20 yl geri brakt. Bu yllarda bize brakt tek ey uyuturucu bataklna saplanm onbinlerce insanmz. imdi o çald yllarmz telafi etmeye çalyoruz. Uyuturucu müptelas olmu insanlarmz tekrar tedavi ederek kazanmaya çalyoruz.”
Mansur’un ve görütüümüz pek çok Taliban yöneticisinin ortaya koyduu igalciler ve uyuturucu meselesi ile igal sonras tablo ABD ve toplam medeni dünyann bütün irenç ikiyüzlülüünü çok net biçimde görebileceimiz bir alan. gal zamanlarnda Afganistan tam bir uyuturucu üretim merkezi haline gelmi bulunuyordu ve bunun ekimi, hasad, ticareti bizzat ABD’li yetkililer eliyle yürütülüyordu. Bunun bir ksm igalin maliyetlerinin finansmannda kullanlyordu tabi. Böylece igalin ABD’ye maliyeti hafifletiliyordu. Ama bir yandan da uyuturucuya baml hale getirilen gençler ABD’nin askeri veya casusluk ebekesine de baml hale getirilmi oluyordu. Bu yolla uyuturucuya altrlm tahmini 4 milyon kadar insan arasnda iki buçuk yl içinde en az yars tedavi edilmi bulunuyor. galciler kovulduktan sonra uyuturucu ekonomisi de kökten kurutuldu.
imdi igal ettii ülkeye uyuturucu sektörünün bütün karanln tayan, insanlar zehirleyen ABD yönetimi kendilerine direnen ve kendilerini kovduktan sonra ilk yapt i bu sektörü kurutmak olan Afgan halkn öz çocuklar Taliban’a terörist yaftas vurabiliyor. Oysa Taliban’n Afganistan dnda baka bir ülkede hiçbir faaliyeti de yok.
Görütüümüz Afgan yetkililerle Afganistan’dan baka ülkelere sürekli akan düzensiz göçü veya insan ticaretini de bunu önlemek için nasl bir tedbirleri olabileceini de sorduk.
Kukusuz göçmenler koptuklar ülkelerine dair her zaman olumsuz alglarn birinci el tayclar olur ve özel bir ilgi ister. Bu konuya da sonra devam edelim.
Yazar: Yasin Aktay |
15-01-24 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
