Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 366 |
Bir süredir Fas’a yolum dümemiti. Geçtiimiz hafta, corafyamza ayn hassasiyetlerle bakan bir arkada grubuyla yaptmz be günlük seyahat, hem Marib’i tekrar yoklamam salad hem de Fas-Cezayir ilikilerinin 2021 yaznda tamamen kopmasndan sonra ülkede oluan atmosferi teneffüs etmeme yarad. Dârulbeydâ’dan (Kazablanka) baladk; srasyla Rabat, Fes, Meknes ve Marâke’i admladktan sonra, yeniden Dârulbeydâ’ya geçerek stanbul’a döndük. Ksa bir zaman dilimi içerisinde, birbirinden önemli tarihî ehirleri kolaçan etmek, bunu yaparken de nice koyu sohbetlere dalmak epey öreticiydi.
Fas’ta dikkatimi çeken ilk ey, bütün cadde ve sokaklarn -imdiye kadar hiç görmediim bir younlukta- bayraklarla donatlm olmasyd. Bayram, tören veya dönemsel bir münasebet yerine, devletin takip ettii yeni siyasetin bir yansmasyd bu: “Fasllk” vurgusunu, millî bir kimlik olarak vatandan gözüne, kafasna ve kalbine kazmak. Fas, kâhir ekseriyetle Araplardan ve Berberîlerden olutuundan dolay, etnik bir odak yerine “Fasllk” üst kimliini öne çkarmak tercih edilmi. Kral VI. Muhammed, 2011’de “Arap Bahar” patlak verdii zaman, ülkenin yarsn tekil eden Berberî nüfusa önemli tavizler vermek durumunda kalm, Berberîce “resmî dil” olarak her yerde görünür hale gelmiti. Anlalan, imdi, ipin ucunun kaçmaya balad fark edilmi.
Söz konusu millî kimlik, Cezayir’le neredeyse bir asrdan bu yana devam eden ölümcül rekabetin de ateleyici gücü olarak kullanlyor. Fas Krall, resmî -ve gayr resmî- biçimde kendisini Cezayir’den üstün gören bir yaklam benimsiyor. Cezayir’in, Fas’n hak iddia ettii Bat Sahra bölgesindeki ayrlkç hareketleri desteklemesi, iki ülke ilikilerini tam anlamyla çkmaza sürüklerken, Cezayir de Arap milliyetçilii ve Filistin meselesi bata olmak üzere, Fas’a galebe çalabilecei hiçbir konuda bayra elinden düürmüyor.
Fas sokaklarnda, Filistin’e ve Gazze’ye dair herhangi bir iz göremedik. Ülkede hâkim olan mutlak monari sistemi sebebiyle, sokaklarda devletten bamsz gösteri yapmak zaten mümkün deil. Ancak kenarda-köede Filistin bayra, duvarlarda slogan veya afi türünden detaylara da hiç rastlamadk. Adeta Gazze bombalanmyor, igalci srail Filistin’in altn üstüne getirmiyor gibiydi, Fas sokaklarndaki sükûnete baknca. Bu durumun tek açklamas, Fas’n 2020’de srail’le ilikileri normalletiren Arap ülkeleri arasnda yer almas deil. Halk ile ömrü 400 yla yaklaan monari öylesine iç içe geçmi ki, devlet adm atmadkça ve ön açmadkça, herhangi bir gelime yaanmyor. Fas’taki “siyasî istikrar”n dünyada bir benzeri daha bulunmayabilir.
Her zamanki gibi, seyahat programmz tatbik ederken, cami ziyaretlerinde adeta köe kapmaca oynamak durumunda kaldk. Çünkü Fas’ta, camiler sadece namaz vakitlerinde açk. Günün sâir saatlerinde, nafile namaz klmak veya tefekkür etmek için ulu camilerin kuytusuna çekilemiyorsunuz, zira “yassah”. Kraliyet yönetimi, slâmî hayatn odak noktasn cami ve mescitlerden türbe ve zaviyelere kaydrma siyasetinde oldukça srarc. “Arap Bahar”nn özellikle Suriye ayanda camiler tam anlamyla birer karargâha dönütüünden, Fas Krall, camilerin sosyal -ve siyasî- hayattaki rolünü olabildiinde kstlyor; dinî duyguyu “ölmü”lere ve “ermi”lere yönlendiriyor. Örnein Fes ehrinde, slâm mimarîsinin en gözde eserlerinden Karaviyyîn Külliyesi sadece namaz vakitleri içinde ve kstl bir süreyle temaa edilebilirken, hemen yanndaki Ahmed Ticânî türbesi veya Mûlây dris Zaviyesi, ziyaretçiler için sürekli açk tutuluyor.
Ve elbette türbedarlar ve bekçiler de içeri girip çkan keskin nazarlaryla mimliyor.
Fas, her açdan nev’i ahsna münhasr bir ülke. Yukarda ksa ksa deindiim hususlarn hepsi de aslnda uzun birer makale ve hatta kitap olmaya aday. Hem Marib’i hem de Kuzey Afrika’y daha yakndan tanmak için...
Yazar: Taha Kýlýnç |
07-02-24 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
