Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 338 |
Hüznü, melankoliyi, melali zaten kaptrmtk modern psikolojiye. Bu duygularn tamamn “hastalktr” diye tanmlayp geçmiti. imdi sra “utanma” duygumuza geldi anlalan.
Türkiye’de bir-iki örneini maalesef hatrlyorum. Dünyada ise astronomik bir hzla artyor. nsanlar sokakta seks yapyorlar ve bunu sosyal medyalarndan yaynlyorlar. Onlara “utanmalsnz” denildiinde verdikleri cevapsa hazr: “Utanmak, toplumsallkla ilgili bir eydir, ben sizin toplum kurallarnza uymak zorunda deilim.”
Buras önemli.
Bir örnek de son onursuzluk yürüyüünden vereyim. Koca koca erkekler ve kadnlar (evet: erkekler ve kadnlar) anadan üryan ekilde, çoluun çocuun gözü önünde yürüdüler Kanada’da. “4Özgürlük kavram hiç bu kadar zor durumda kalmamt” diye düündüm görüntüleri gördüümde. Özgürlüün kendisine hakszlk ediliyordu çünkü.
Sözlüe “utanmak” kelimesini sorduumuzda bize u tanm veriyor: “Onursuz saylacak ya da gülünç olacak bir duruma düme nedeniyle bundan üzüntü duymak, utanç duyumsamak.”
Her eyi bilen psikoloji uzmanlarna sorduumuzda ise alacamz cevap üç aa be yukar u örnek paragrafta olduu gibidir: “Utanç; onur krc, ahlaka uymayan veya uygunsuz alglanan bir davran sergilemi olmaktan doan mahcubiyet veya küçük düme duygusudur. Utanç deneyimleyen kiiler genelde utandklar eyi gizlemeye çalrlar. Utanç duygusu kronikletiindeyse kii kendisini derinden ve temelde kusurlu hissedebilir.”
Psikolojinin utanmay ve utanc “hastalk” saymaya balad yer son cümlede gizli. Yani bize diyorlar ki “herhangi bir insan davrannda utanlacak bir ey yoktur. Hem utanmay kronik hale getirirsen kusurlu bulurum seni.” Hâlbuki sürekli utanlacak bir ey yapan insann sürekli olarak davranndan utanmasndan daha doal bir ey yoktur. Oysa psikoloji bize “utanma, utanmamaya al” demeye çabalyor. Hüzün kavram için çektii numarann aynsn çekiyor.
Temelde meselenin “toplumsallk”la ilgili olduunu ve küresel kültür endüstrisinin toplumsallk tanmn sadece kendisinin belirledii alana sktrdn hiç unutmadan düünelim iin burasn. “ki cinsiyet vardr” derseniz sizi “utanmalsn” diye yarglayan küresel kültür endüstrisi, i pedofiliye geldiinde “bunu yapan insann doas böyle. Evet, çocuun rzas yoksa doasna kar koymal elbette ama böyle yapt için kimseyi yargla-yamayz” diyor bize. “Çocukta rza” aramaya döktüler ii anlayacanz. Ve bundan utan-myorlar bile.
Dal-masn mesele. Utanmak, muazzam bir savunma mekaniz-masdr. Utanlacak i yapmamak için “onurunu koruyan insan” ise muazzam bir insandr. Olumu toplumsall diledii gibi paramparça etmek isteyen “haz esiri insan” ise gülünç duruma dümeyi, onursuzluu ve mahcubiyeti yeniden tanmlayarak tüm çirkinliklerin trenine biniyor.
Bir hadis-i eriflerinde Resulullah (s.a.v) öyle buyuruyor: “nsanlk, ilk günden beri bütün peygamberlerin üzerinde ittifak ettikleri bir söz bilir: ayet utanmyorsan, dilediini yap!”
Babamz Adem ile annemiz Havva’nn youn olarak yaad ilk duygunun “hayret”, ikinci duygunun ise “utanma” olduunu tekrara gerek yok. Yaratlm olmann, dii ve erkek olarak birbirini tamamlamann hayreti ile “u meyveden yemeyin” buyruuna uymadklar için çplak kalmalarnn utanc. mdatlarna incir ya da benzeri bir aacn yapraklar yetiiyor da utanma duygularn bir nebze olsun hafifletiyorlar.
Bir savunma ve toplumsallk mekanizmas olarak utanma duygusunun gündemden kaldrlmasnn sonuçlarnn çok ackl olaca aikar. nsan adedince “kural” ihdas dünyay sürdürülebilir olmaktan çkarr, çkaryor da.
“Hiç mi utanmadn?” sorusuna “hayr, niçin utanaym ki?” cevabnn verildii bir dünyada yaamak bizim için kabuslardan bir kabus haline gelir.
Baa döneyim. “Yeni bir insan” dizayn etmek isteyen küresel kültür endüstrisi, bu dizaynnda yardma çarabilecei hemen her enstrüman kullanyor. Söz gelimi “mahcup delikanllar”la “utangaç kzlar” yenebilmek için utanmay bir patoloji olarak tanmlamaktan da çekinmiyor, “Allah utanlacak i vermesin” diye dua eden insanlar “sistem d” ilan etmekten de, bir takm mahluklar anadan üryan ekilde caddelerde yürütmekten de.
Bize de “utanmaktan utanmamak” seçenei kalyor bir direni yöntemi olarak. Bu amansz sava kazansak da kazanmasak da.
Yazar: Ýsmail Kýlýçarslan |
13-07-24 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
